Soru

Zorluk: OrtaAkarsu Şekilleri

Akarsuların aşındırma faaliyetleri sonucunda oluşan vadi tipleri; arazinin yapısına, eğim özelliklerine ve kayaç türlerine bağlı olarak çeşitlilik gösterir. Bazı vadi tipleri; farklı dirençteki tabakaların üst üste sıralandığı alanlarda veya karstik arazilerde, akarsuyun yatağını derinlemesine aşındırmasıyla "basamaklı" bir yapı kazanır.

Türkiye'de özellikle Toros Dağları kuşağı üzerindeki akarsularda (Göksu, Köprüçay vb.) yaygın olarak rastlanan bu vadi tipi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kanyon vadiCevap
  2. B
    Boğaz (yarma) vadi
  3. C
    Çentik vadi
  4. D
    Tabanlı (alüvyal) vadi
  5. E
    Asimetrik vadi

Cevap

Toros Dağları kuşağında karstik yapıya ve farklı dirençteki tabakalara bağlı olarak oluşan basamaklı vadi tipi kanyon vadidir.
Kanyon vadiler; yatay duruşlu veya farklı dirençteki tabakaların üst üste bulunduğu sahalarda, akarsuyun yatağını derinlemesine aşındırmasıyla oluşan, yamaçları basamaklı olan vadi tipidir. Türkiye'de özellikle Toros Dağları'ndaki karstik yapıda bu vadi tipine sıkça rastlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Vadi tipinin karakteristik özelliği belirlenmelidir.
Soruda geçen 'basamaklı yapı' ifadesi, vadi yamaçlarındaki farklı dirençteki tabakaların aşınma farkını işaret eder.
Kanyon vadiler, özellikle kalker (kireç taşı) gibi dirençli kayaçların bulunduğu sahalarda akarsuyun yatağını derine doğru kazmasıyla oluşur.
2
Coğrafi bölge ve akarsu örnekleri analiz edilmelidir.
Göksu ve Köprüçay gibi akarsular Akdeniz Bölgesi'nde, Toros Dağları üzerinde yer alır.
Toroslar'ın karstik yapısı, kanyon vadilerin oluşumu için Türkiye'deki en uygun sahalardan biridir.
3
Kavram eşleştirmesi yapılmalıdır.
Basamaklı yapı + Toroslar + Karstik arazi = Kanyon vadi.
Diğer vadi tipleri ya basamaklı yapıya sahip değildir ya da eğim/biriktirme özellikleri bakımından bu tanıma uymaz.

Anahtar Kavram

Kanyon Vadi Oluşumu ve Karstik Topografya

İpuçları

1
Bu vadi tipinin en önemli görsel özelliği yamaçlarının 'merdiven' gibi basamaklı olmasıdır.
2
Türkiye'de özellikle Antalya ve çevresindeki akarsularda (Köprülü Kanyon gibi) bu vadi tipi yaygındır.
3
Farklı dirençteki tabakaların aşınması ve karstik çözünme bu şeklin oluşumundaki temel etkendir.

Daha Fazla Pratik

Akarsu biriktirme şekillerinden biri olan delta ovalarının oluşum şartlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla