Türkiye'de yer şekillerinin oluşumunda en etkili dış kuvvet olan akarsular, arazinin jeolojik yapısına ve eğim şartlarına bağlı olarak aşındırma veya biriktirme süreçleri yürütürler. Buna göre, aşağıda verilen yer şekillerinden hangisi akarsuların doğrudan veya dolaylı aşındırma faaliyetleri sonucunda meydana gelen yer şekilleri arasında gösterilemez?
- AKırgıbayır (Badlands)
- BPeri Bacası
- CDev Kazanı
- DPeneplen (Yontukdüz)
- Birikinti YelpazesiCevap
Cevap
Birikinti yelpazesi, akarsuların aşındırma değil, biriktirme süreci sonucunda oluşturduğu bir yer şeklidir.
Birikinti yelpazesi, akarsuyun dağ yamaçlarından taşıdığı alüvyonları, eğimin aniden azaldığı dağ eteklerinde koni veya yelpaze şeklinde yayarak biriktirmesiyle oluşur. Bu nedenle bir aşındırma değil, biriktirme şeklidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Akarsu Yer Şekillerinin Sınıflandırılması (Aşındırma vs Biriktirme)
İpuçları
1
Soruda hangisinin biriktirme şekli olduğunu bulmanız isteniyor.
2
Dağların eteklerinde yaygın olarak görülen ve alüvyonların üst üste yığılmasıyla oluşan şekli düşünün.
3
Birikinti yelpazesi, akarsuların hızının ve taşıma gücünün azaldığı yerlerde yüklerini bırakmasıyla (biriktirme) oluşur.
Daha Fazla Pratik
Akarsu biriktirme şekillerinden biri olan 'Menderes' ve 'Seki (Taraça)' gibi hem aşındırma hem biriktirme özelliği gösteren karma şekilleri inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Yer şekillerini 'malzeme koparma (aşındırma)' ve 'malzeme yığma (biriktirme)' olarak zihninizde gruplayarak eleme yöntemini kullanabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s