Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgârların yer şekillerini biçimlendirme kapasitesi üzerine yapılan jeomorfolojik araştırmalarda; rüzgârın hem doğrudan (aşınım ve birikim) hem de dolaylı (aşınan materyalin uzaklaştırılması) rolleri olduğu ortaya konulmuştur. Bu süreçlerin etkinliği, arazinin paleocoğrafik geçmişi, litolojik yapısı ve güncel klimatik şartların bir sentezi olarak gelişmektedir. Bu sentez ve Türkiye'nin yer şekilleri özellikleri dikkate alındığında, rüzgârın şekillendirici rolüyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Konya-Karapınar çevresindeki aktif kumulların varlığı, Kuvaterner’de bölgede bulunan büyük bir iç gölün tabanına ait gevşek dokulu sedimentlerin rüzgâr tarafından süpürülüp biriktirilmesiyle açıklanır.
  2. B
    Peri bacalarının gelişiminde rüzgâr, sel sularının volkanik tüfleri aşındırması sürecinde açığa çıkan ince kırıntılı malzemeyi ortamdan uzaklaştırarak (deflyasyon) morfolojik yapının belirginleşmesini sağlayan yardımcı bir kuvvettir.
  3. C
    Mantar kaya oluşumlarında görülen asimetrik aşınma, rüzgârın aşındırma gücünün yerden yükseldikçe artmasından ziyade, rüzgârla taşınan kum ve silt boyutundaki materyallerin yer seviyesine yakın ilk 1 metrelik katmanda daha yoğun bulunmasıyla ilgilidir.
  4. D
    Tafoniler ve lös depoları; rüzgârın sırasıyla fiziksel aşındırma ve biriktirme süreçlerinin karakteristik ürünleri olup, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’daki kurak havzalarda yer yer gözlenmektedir.
  5. Barkanlar, hamadalar ve yardanglar; Türkiye'nin iç kesimlerinde rüzgârın yer şekillendirici etkisinin en şiddetli olduğu sahalarda topografyaya hakim olan en yaygın rüzgâr yer şekilleri grubudur.Cevap

Cevap

Barkan, hamada ve yardangların Türkiye'nin iç kesimlerinde topografyaya hakim olan en yaygın şekiller olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Barkanlar (hilal şekilli kumullar) Türkiye'de sadece Konya-Karapınar çevresinde çok kısıtlı bir alanda görülür. Hamada (çöl kaldırımı/kayalık çöl) ve Yardang (rüzgâr yarığı) ise Türkiye'de topografyayı belirleyen yaygın şekiller değildir. Bu şekiller daha çok Sahra veya Orta Asya gibi gerçek çöllerin karakteristik unsurlarıdır. Türkiye'nin iç kesimlerinde en yaygın rüzgâr şekilleri mantar kaya, tafoni ve kumullardır.

Adım Adım Çözüm

1
Rüzgâr yer şekillerinin Türkiye'deki dağılımını analiz etmek.
Türkiye'de mantar kaya, tafoni ve kumul gibi şekillerin daha yaygın olduğu, barkanların ise istisnai olduğu görülür.
Genel coğrafya bilgisi ile Türkiye coğrafyası arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.
2
Barkan, hamada ve yardang kavramlarının Türkiye özelindeki karşılığını değerlendirmek.
Bu şekillerin Türkiye'de 'en yaygın' veya 'topografyaya hakim' olması mümkün değildir; çünkü Türkiye tam bir çöl ikliminde değildir.
Sıfatların (yaygın, hakim, tek) doğruluğunu sorgulamak KPSS seviyesi sorularında belirleyicidir.
3
Diğer teknik seçeneklerin (aşındırıcı yük yoğunluğu, deflyasyon, paleocoğrafya) doğruluğunu teyit etmek.
Mantar kaya dinamiği, peri bacası oluşumu ve Karapınar'ın jeolojik geçmişi hakkındaki bilgilerin akademik olarak doğru olduğu saptanır.
Yanlış olanı bulmak için doğruların neden doğru olduğunu bilimsel temellerle anlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Rüzgâr Şekillerinin Türkiye Coğrafyasındaki Özgünlüğü ve Yaygınlık Derecesi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Rüzgar Şekilleri

Bu konudan daha fazla soru