Türkiye’de rüzgârların yer şekillendirici etkisinin en şiddetli olduğu saha Konya-Karapınar yöresidir. Bu yörede rüzgârın hem doğrudan aşındırma (korazyon) hem de biriktirme (sedimantasyon) süreçleri sonucunda çeşitli mikro ve makro yer şekilleri oluşmaktadır.
Buna göre, bölgedeki rüzgâr süreçleri ve oluşan yer şekillerine dair aşağıdaki teknik değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
- AMantar kaya (şeytan masası) oluşumunda, rüzgârın yerden havalandırdığı partiküllerin ağırlıkları nedeniyle genellikle zemine yakın seviyelerde (ilk 1-2 metre) daha şiddetli aşındırma yapması temel etkendir.
- BKayaç yüzeylerinde rüzgârın savurduğu kumların fiziksel darbesi ve nemin etkisiyle oluşan, kuş yuvasına benzeyen küçük oyuklara tafoni adı verilir.
- CRüzgârın taşıma gücünün azaldığı yerlerde biriktirdiği lösler ve kumul sırtları ile hilal biçimli barkanlar, bölgenin sedimantasyon süreçlerini yansıtan karakteristik birikim şekilleridir.
- Bölgedeki peri bacalarının karakteristik sütun ve şapka yapılarının ortaya çıkmasında rüzgâr, aşındırdığı materyalleri uzaklaştırarak bu şekillerin oluşumunda birincil derecede etkili olan dış kuvvet rolünü üstlenmektedir.Cevap
- ERüzgâr yönüne paralel uzanan U profilli oluklar olan yardanglar ile ince materyallerin süpürülmesiyle geriye kalan kaya parçalarından oluşan hamadalar (çöl kaldırımı), aşınım süreçlerinin sonuçlarıdır.
Cevap
Peri bacalarının oluşumunda rüzgârın birincil etken olduğunu savunan değerlendirme yanlıştır; çünkü bu şekillerin oluşumundaki temel faktör sel sularıdır.
Peri bacalarının oluşum sürecinde rüzgârın etkisi doğrudan ve birincil değil, sel sularının aşındırdığı materyalleri uzaklaştırarak şekli belirginleştiren ikincil ve dolaylı bir etkidir. Ana şekillendirici güç, volkanik tüfleri parçalayan sel sularıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Rüzgâr Şekilleri ve Dış Kuvvetlerin Rol Paylaşımı
Tahmini Süre:2m 0s