Soru

Zorluk: Orta"de", "ki" ve "mi"nin Yazımı

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî belgelerde dil bilgisi ve imla kurallarına uygunluk, kurumsal ciddiyetin ve profesyonelliğin bir göstergesidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de', 'ki' veya 'mi'nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    Yönetmelikteki değişikliklerin tüm personel tarafından titizlikle incelenmesi ve uygulanması gerekmektedir.
  2. Hazırlanan faaliyet raporunun eklerindede bazı önemli istatistiklerin yer almadığı sonradan fark edilmiştir.Cevap
  3. C
    Sizin de bildiğiniz üzere, bu yılki performans değerlendirme kriterlerinde bazı güncellemeler yapılmıştır.
  4. D
    Mademki bu projeye yeterli bütçe ayrılmadı, neden ihale hazırlıklarına bu kadar erken başlandı?
  5. E
    İlgili birimlerin koordinasyon toplantısına katılıp katılmayacağı tarafınıza resmî yazı ile bildirildi mi?

Cevap

Faaliyet raporunun eklerinden bahseden cümlede 'eklerindede' sözcüğündeki ikinci 'de' bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Faaliyet raporunun eklerinden bahseden seçenekte geçen 'eklerindede' ifadesindeki ilk '-de' bulunma hal ekidir ve bitişik yazılması doğrudur; ancak ikinci 'de' bağlaçtır. 'Dahi, bile' anlamı katan bağlaçlar kelimeden ayrı yazılmalıdır. Cümledeki doğru yazım 'eklerinde de' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' ifadelerini ve görevlerini tespit et.
İkinci seçenekte 'eklerindede' ifadesinde iki tane 'de' kullanıldığı görülmektedir.
Yazım yanlışını bulmak için ek ve bağlaç ayrımını yapmak gerekir.
2
'de'nin bağlaç mı yoksa ek mi olduğunu 'cümleden çıkarma' yöntemiyle test et.
'Hazırlanan faaliyet raporunun eklerinde bazı önemli istatistiklerin yer almadığı...' şeklinde okunduğunda anlam bozulmamaktadır.
Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmaması, o 'de'nin bir bağlaç olduğunu ve ayrı yazılması gerektiğini kanıtlar.
3
Diğer seçeneklerdeki 'ki' ve 'mi' kullanımlarını kurallara (sıfat yapan -ki, ilgi zamiri -ki, bağlaç olan ki ve soru eki mi) göre değerlendir.
Diğer seçeneklerdeki kullanımların tamamı Türk Dil Kurumu yazım kurallarına uygundur.
Yanlışlığın sadece bağlaç olan 'de'nin bitişik yazılmasından kaynaklandığı teyit edilir.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de' ve 'ki'nin yazımı ile soru eki 'mi'nin yazım kuralları.

İpuçları

1
'de' bağlacını cümleden çıkardığınızda anlamın bozulup bozulmadığını kontrol edin.
2
'Sanki, Oysaki, Mademki...' gibi kelimelerde 'ki'nin istisnai olarak bitişik yazıldığını hatırlayın.
3
Hatalı seçenekte peş peşe gelen iki 'de' kullanımına odaklanın; birincisi durum eki, ikincisi bağlaçtır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin istisnai (bitişik) durumlarını 'SOMBAHÇEM' formülüyle ezberleyerek pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'de'nin yerine 'dahi' veya 'bile' kelimelerini koymayı deneyin. Eğer cümle hala anlamlıysa o 'de' bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla