Examkin

"de", "ki" ve "mi"nin Yazımı

105 soru

Soru 1Soru →

Kamu yönetimi ve hukuk dilinde "de", "ki" ve "mi" yapılarının doğru kullanımı, metnin hukuki geçerliliği ve netliği açısından kritik öneme sahiptir. Buna göre, aşağıdaki idari metin parçalarından hangisinde bu yapıların yazımına dair bir hata mevcuttur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlgili birimlerce hazırlanan denetim raporlarındaki tespitler ve dosya muhteviyatındaki her bir evrakta ta belirtildiği üzere, ihale sürecinde herhangi bir usulsüzlüğe rastlanmamıştır.

Cevap

Denetim raporlarındaki tespitlerin ve evrak içeriğinin anlatıldığı cümlede, bağlaç olan "da"nın "ta" şeklinde yazılması hatalıdır.
Doğru cevap olan cümlede yer alan "evrakta ta" ifadesindeki ikinci "ta" bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan "de/da" her zaman kelimeden ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünsüzü ne olursa olsun asla "te/ta" biçimine dönüşmez. Bu nedenle kullanımın "evrakta da" şeklinde olması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki "de", "ki" ve "mi" yapılarının görevlerini belirle.
"evrakta ta" ifadesindeki ilk "-ta" bulunma hâl eki, ikinci "ta" ise bağlaçtır.
Kelimenin anlamından çıkarıldığında cümlenin yapısı bozulmuyorsa bağlaç, bozuluyorsa ektir.
2
Bağlaç olan "de/da"nın yazım kurallarını uygula.
Bağlaç olan "de/da" ayrı yazılır ve ses benzeşmesine (sertleşmeye) uğrayarak "te/ta" olamaz.
Türkçede bağlaç olan "de/da"nın sadece iki biçimi vardır; ünsüz uyumuna girmez.
3
Hatalı kullanımı tespit et.
"evrakta ta" yazımı yanlıştır; doğrusu "evrakta da" olmalıdır.
Önceki kelime sert ünsüzle bitse dahi (evrak-ta), ondan sonra gelen bağlaç yumuşak ünsüzle (da) başlamalıdır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan "de/da"nın yazımı ve ünsüz benzeşmesi kuralı dışındaki durumu.
Soru 2Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı, bu ögelerin cümledeki dil bilgisel görevlerine (ek, bağlaç, edat) ve kalıplaşma durumlarına göre belirlenir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu yapıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dosyada ki eksiklikler giderildiğinde, onay süreci kaldığı yerden devam edecek ve atama işlemi tamamlanacaktır.

Cevap

Dosyada ki eksiklikler... cümlesinde sıfat yapan "-ki" ekinin ayrı yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.
Doğru yanıt olan cümlede geçen "Dosyada ki" ifadesindeki "-ki", bir ismin (eksiklikler) yerini nitelediği için sıfat yapan ektir. Türkçede sıfat yapan ekler ve ilgi zamiri olan ekler kelimeye bitişik yazılır. Dolayısıyla bu sözcüğün "dosyadaki" şeklinde bitişik yazılması gerekirken bağlaç olan "ki" gibi ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
Dosyada ki (ek olan ki), giderildiğinde (hâl eki de), tamamlanacaktır (hâl eki de).
Yazım kuralının hangi kelimede ihlal edildiğini bulmak için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
'ki'nin görevini belirlemek için cümleden çıkarma veya '-ler' eki getirme yöntemini uygula.
"Dosyada kiler" şeklinde uygunluk sağladığı ve bir ismi (eksiklik) nitelediği için sıfat yapan ektir.
Sıfat yapan 'ki' ve ilgi eki olan 'ki' daima bitişik yazılır; sadece bağlaç olan 'ki' ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Ek ve Bağlaç Olan 'de' ve 'ki' Ayrımı
Soru 3Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı; bu ögelerin cümlede üstlendikleri dil bilgisel göreve (ek, bağlaç, edat) ve bazı kalıplaşmış kullanım durumlarına göre belirlenir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu yapıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sizden istenen belgeleride dosyaya ekledikten sonra başvurunuzu tamamlayabilirsiniz.

Cevap

D seçeneğinde yer alan "belgeleride" ifadesindeki "de" bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen "belgeleride" sözcüğündeki "de" bir bağlaçtır. Cümleye "başka şeylerin yanında o da" anlamı katmaktadır ve bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılmalıdır. Ayrıca bağlaç olan "de/da" hiçbir zaman "te/ta" biçiminde yazılmaz. Cümlenin doğru yazımı "belgeleri de" şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki "de/da" yapısının görevini belirleme
"Sizden istenen belgeleri de..." cümlesindeki "de", dahi/bile anlamı katan bir bağlaçtır.
Bağlaç olan de/da cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, sadece daralır.
2
Yazım kuralını uygulama
Bağlaç olan "de/da" her zaman kelimeden ayrı yazılır.
Türkçe yazım kurallarına göre bağlaçlar bağımsız birer sözcüktür.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi" yapılarının bağlaç ve ek olma durumlarına göre yazımı

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'de' ve 'ki'yi cümleden çıkararak okuyun; anlam bozulmuyorsa (sadece daralıyorsa) ayrı, bozuluyorsa bitişik yazılmalıdır. Ancak 'ki' için kalıplaşmış (SOMBAHÇEM) kelimeleri ezbere bilmek bu yöntemin istisnasıdır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi"nin yazımı; bu ögelerin cümlede üstlendikleri görevlere (ek, bağlaç, edat) ve kalıplaşmış bazı kullanımlara göre farklılık gösterir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu zorlu sınav sürecinde sizde takdir edersiniz ki sabırlı olmak en büyük erdemdir.

Cevap

İçinde 'sizde' ifadesi geçen seçenek yanlıştır; buradaki 'de' bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Cümlede geçen 'sizde' sözcüğündeki 'de' bir bağlaçtır. Cümleye 'başkaları gibi siz de' anlamı katmaktadır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin temel anlamı bozulmamaktadır. Türkçede bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır. Bu nedenle 'siz de' şeklinde yazılması gerekirken 'sizde' şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
'sizde', 'ki'
Yazım yanlışının hangi ögede olduğunu belirlemek için ilk adımdır.
2
'de' yapısının görevini kontrol et.
'siz de' (dahilik anlamı veren bağlaç)
Bağlaç olan 'de' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, bu nedenle ayrı yazılmalıdır.
3
'ki' yapısının görevini kontrol et.
Bağlaç olan 'ki'
Cümleleri birbirine bağlayan 'ki' ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de' ve 'ki'nin ayrı, ek olan '-de' ve '-ki'nin bitişik yazılması; 'mi' soru ekinin her zaman ayrı yazılması.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de'nin asla 'te/ta' şeklinde yazılamayacağını ve 'mi' ekinin kendinden önceki kelimeye her zaman ünlü uyumuna göre bağlandığını unutmayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı; bu yapıların cümlede üstlendikleri görevlere, taşıdıkları anlam ilişkilerine ve kalıplaşma durumlarına göre farklılık göstermektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gürültü kesildi mi hemen dersin başına oturur, illaki o günkü hedefine ulaşırdı; oysa ki sağlığı her şeyden önemliydi.

Cevap

Dışarıdaki gürültünün kesilmesiyle ders çalışmaya başlayan kişiyi anlatan cümlede geçen 'oysa ki' ifadesi hatalıdır; bu sözcük kalıplaşmış olduğu için 'oysaki' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Türkçede bazı bağlaçlar 'ki' ekiyle kalıplaşarak bitişik yazılır. Bu kelimeler 'Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki' şeklindedir. Yanlışlığın yapıldığı cümlede 'oysaki' sözcüğü bu kurala aykırı olarak 'oysa ki' şeklinde ayrı yazılmıştır. Ayrıca 'o günkü' ifadesinde sıfat yapan '-ki' ekinin ünlü uyumuna girerek yazılması doğru bir kullanımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
Tüm seçeneklerde bağlaç, ek ve edat görevinde kullanılan bu yapılar belirlendi.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için önce yapıların tespiti gerekir.
2
Kalıplaşmış (leksikalleşmiş) 'ki' bağlaçlarını (SOMBAHÇEM) kontrol et.
Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki yapılarının bitişik yazılması gerektiği hatırlandı.
Bu yapılar bağlaç olmalarına rağmen istisnai olarak bitişik yazılırlar.
3
Bağlaç olan 'de/da' ve ek olan '-de/-da' ayrımını yap.
Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmadığı bağlaçların ayrı, bulunma durumu bildiren eklerin bitişik yazıldığı doğrulandı.
Bağlaç ve ek ayrımı en sık yapılan hata türlerinden biridir.
4
Seçeneklerdeki özel durumları (sıfat yapan ki, ilgi eki, zaman anlamlı mi) analiz et.
'Dışarıdaki' (sıfat yapan), 'seninki' (ilgi eki), 'kesildi mi' (zaman anlamlı) kullanımlarının kurallara uygunluğu saptandı.
Karmaşık cümle yapılarında bu eklerin görevlerinin doğru tahlil edilmesi gerekir.
5
Hatalı yapıyı belirle.
Son cümlede 'oysaki' bağlacının ayrı yazıldığı tespit edildi.
Kalıplaşmış bir yapının kural dışı ayrı yazılması yazım yanlışıdır.

Anahtar Kavram

Bağlaç ve Eklerin Yazımı (Kalıplaşmış Yapılar)
Soru 6Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı, bu sözcüklerin cümledeki görevlerine ve anlamlarına göre değişiklik göstermektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kitabı bitirdiğimde sende okumak ister misin?

Cevap

Kitabı bitirdiğimde sende okumak ister misin? cümlesinde 'sende' sözcüğündeki 'de' bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'sende' sözcüğündeki 'de', cümleye 'başkaları gibi sen de' anlamı kattığı için bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır. Cümlede bitişik yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
Cümlede 'bitirdiğimde', 'sende' ve 'ister misin' yapıları bulunmaktadır.
Yazım yanlışını bulmak için bu yapıların görevlerini belirlemek gerekir.
2
Söz konusu yapıların cümledeki görevlerini analiz et.
'bitirdiğimde' sözcüğündeki '-de' bulunma durum ekidir (bitişik doğru), 'ister misin'deki 'mi' soru ekidir (ayrı doğru), 'sende'deki 'de' ise 'sen de / sen dahi' anlamı kattığı için bağlaçtır.
Bağlaç olan 'de' ile ek olan '-de'nin yazım kuralları farklıdır.
3
Bağlaç olan 'de'nin yazım kuralını uygula.
Bağlaç olan 'de' her zaman ayrı yazılır. Dolayısıyla 'sende' değil, 'sen de' şeklinde yazılmalıdır.
Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa veya 'dahi' anlamı katıyorsa o 'de' bağlaçtır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de'nin yazımı
Tahmini Süre:45s
Soru 7Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi"nin yazımıyla ilgili kurallar; sözcüğün bağlaç, ek veya edat olma durumuna göre değişiklik göstermektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akşamki yemekte o kadar çok konuşmuş ki sanki hayatı boyunca susmuşta şimdi acısını çıkarıyordu.

Cevap

Seçenekler arasında yazım yanlışı barındıran cümle, 'susmuşta' ifadesinin kullanıldığı cümledir.
Cümlede yer alan 'susmuşta' ifadesi hatalıdır. Buradaki 'da' bir bağlaçtır ve bağlaç olan 'de/da' hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılamaz. Ayrıca bağlaçlar her zaman ayrı yazılmalıdır. Cümlenin doğru yazımı 'susmuş da' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
Cümlede 'Akşamki' (sıfat yapan -ki), 'konuşmuş ki' (bağlaç olan ki), 'sanki' (kalıplaşmış ki) ve 'susmuşta' (bağlaç olan da) yapıları bulunmaktadır.
Yazım kurallarını denetlemek için önce sözcüklerin görevini belirlemek gerekir.
2
Bağlaç olan 'de/da'nın yazım kuralını hatırla.
Bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır ve asla 'te/ta' biçimine dönüşmez.
Türkçede sertleşme kuralı bağlaç olan 'de/da' için geçerli değildir.
3
'susmuşta' sözcüğünü kurala göre değerlendir.
'susmuş' kelimesinden sonra gelen 'da/ta' eki cümleden çıkarıldığında anlam bozulmadığı için bağlaçtır. Bağlaç olduğu için 'susmuş da' şeklinde ayrı ve yumuşak yazılmalıdır.
Hatalı yazımı tespit etmek ve düzeltmek için kuralı uygulamak gerekir.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi"nin Yazım Kuralları

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'de/da'yı kapatıp okuduğunuzda anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve her zaman 'de/da' şeklinde (asla te/ta değil) ayrı yazılmalıdır. 'ki' için ise kelimeye '-ler' eki getirdiğinizde anlamlı oluyorsa (seninkiler) ek, olmuyorsa (bilkiler) bağlaçtır; ancak 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki) istisnalarını unutmamalısınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

Kamu personeli rejiminde ve idari işleyişte kuralların doğru uygulanması kadar, bu kuralları ifade eden metinlerin yazımı da büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öyle ki idarenin takdir yetkisini kullandığı alanlardaki denetim, hukuka uygunluk boyutuyla sınırlandırılmıştır ta yerindelik denetimi kapsam dışı bırakılmıştır.

Cevap

Cümledeki 'sınırlandırılmıştır ta' ifadesinde yer alan 'ta' bir bağlaçtır ve bağlaç olan 'de/da' asla 'te/ta' şeklinde yazılmaz.
İlgili seçenekte yer alan 'sınırlandırılmıştır ta' ifadesindeki 'ta' unsuru bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan 'de/da' ayrı yazılır ve kendisinden önceki sözcüğün son harfi sert ünsüz (f, s, t, k, ç, ş, h, p) olsa dahi hiçbir zaman 'te/ta' biçimine dönüşmez. Bu nedenle 'sınırlandırılmıştır da' şeklinde yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
Seçeneklerde sıfat yapan -ki, bağlaç olan ki, bağlaç olan de, bulunma durum eki -de ve soru/zaman/pekiştirme anlamlı mi edatları bulunmaktadır.
Yazım kuralını belirlemek için öncelikle sözcüğün cümledeki görevini anlamak gerekir.
2
Bağlaç olan 'de'nin yazım kuralını hatırla.
Bağlaç olan de/da her zaman ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünsüzü ne olursa olsun asla 'te/ta' şekline dönüşmez.
Bağlaçlar eklerden farklı olarak ses olaylarına (benzeşme) tabi değildir.
3
Hatalı seçeneği analiz et.
'sınırlandırılmıştır ta' ifadesinde 'ta' bağlaç görevindedir (yerine 've' veya 'dahi' getirilebilir) ancak sertleşme kuralına sokularak yanlış yazılmıştır.
Cümlede 'sınırlandırılmıştır da' şeklinde ayrı ve yumuşak ünsüzle yazılması gerekirdi.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de/da'nın ünsüz benzeşmesine (sertleşme) uğramadan her zaman 'de/da' şeklinde ve ayrı yazılması.

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'de' ve 'da' ifadelerinin bağlaç mı yoksa bulunma hal eki mi olduğuna dikkat edin.
2
Bağlaç olan 'de/da' asla 'te/ta' şeklinde yazılamaz. 'Fıstıkçı Şahap' ünsüzleri bağlaçları etkilemez.
3
'Öyle ki' ayrı yazılırken 'oysaki' ve 'mademki' gibi kalıplaşmış bağlaçların bitişik yazıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin kalıplaşmış istisnalarını (SOMBAHÇEM) ezberleyerek bu tarz soruları daha hızlı çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleden 'de' veya 'da'yı çıkardığınızda anlam bozuluyorsa ek (bitişik), sadece daralıyorsa bağlaçtır (ayrı). 'ki' için ise kelimeye '-ler' eki getirin; anlamlı oluyorsa ek (bitişik), olmuyorsa bağlaçtır (ayrı).
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 9Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı, bu yapıların cümlede üstlendikleri görevlere (ek, bağlaç veya edat) göre değişiklik göstermektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" ve "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarınki toplantıya Ahmet Bey de katılacak mı?

Cevap

Seçenekler incelendiğinde 'Yarınki toplantıya Ahmet Bey de katılacak mı?' cümlesinde tüm yapıların yazımının doğru olduğu görülmektedir.
Doğru olan cümlede; zaman bildiren isme gelerek sıfat türeten '-ki' eki (Yarınki), cümleye dahi/bile anlamı katan 'de' bağlacı ve soru anlamı taşıyan 'mı' eki kurallara tam uygun şekilde yazılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
Cümlede 'Yarınki' (sıfat yapan ek), 'de' (bağlaç) ve 'mı' (soru eki) yapıları bulunmaktadır.
Yazım kurallarını uygulamak için önce yapıların görevlerini belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen yapıların yazım kurallarıyla uyumunu kontrol et.
Sıfat yapan '-ki' bitişik yazılmış (doğru), bağlaç olan 'de' ayrı yazılmış (doğru), soru eki 'mı' ayrı yazılmış (doğru).
Gramer görevine göre yapıların bitişik veya ayrı yazılması gerektiğini denetlemek çözüm için şarttır.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi"nin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de' ile ek olan '-de'yi ayırt etmek için cümleden çıkarma yöntemini; 'ki' için ise '-ler' çoğul ekini getirme yöntemini tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi"nin yazımı, bu ögelerin cümlede üstlendikleri dil bilgisel görevlere (ek, bağlaç, edat) ve bazı kalıplaşmış kullanımlara göre farklılık gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu yapıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dosyadaki veriler sizinki kadar güncel değil mi ki bu kadar büyük bir endişe içerisindesiniz?

Cevap

Dosyadaki verilerin güncelliğini sorgulayan ve içerisinde sıfat yapan -ki, ilgi eki olan -ki, soru eki olan mi ve bağlaç olan ki'yi barındıran cümle tamamen doğrudur.
Cümledeki tüm yapılar görevlerine uygun yazılmıştır: "Dosyadaki" (sıfat yapan ek, bitişik), "sizinki" (ilgi eki/zamiri, bitişik), "mi" (soru eki, ayrı) ve "ki" (bağlaç, ayrı). Bu cümle hiçbir yazım yanlışı içermemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
Cümlede 'Dosyadaki', 'sizinki', 'mi' ve 'ki' yapıları bulunmaktadır.
Yazım kuralları bu yapıların görevlerine göre belirlenir.
2
Yapıların görevlerini ve yazım kurallarını analiz et.
'-daki' sıfat yapan ektir (bitişik), '-ki' ilgi ekidir (bitişik), 'mi' soru ekidir (ayrı), 'ki' bağlaçtır (ayrı).
Ekler bitişik, bağlaçlar ve soru ekleri (istisnalar hariç) ayrı yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki hataları ayıkla.
Oysa ki (yanlış) -> Oysaki (doğru); hiçte (yanlış) -> hiç de (doğru); yayımlandımı (yanlış) -> yayımlandı mı (doğru); Sizinde (yanlış) -> Sizin de (doğru).
Kalıplaşmış bağlaçlar, bağlaç olan de/da ve soru ekinin yazım kurallarına aykırı kullanımları tespit edilmiştir.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi"nin Yazım Kuralları
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 11Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı; bu yapıların cümlede üstlendikleri görevlere, anlam ilişkilerine ve kalıplaşma durumlarına göre farklılık gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu yapıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üniversite senatosunun son toplantısın da alınan kararlar, resmî internet sitesi üzerinden kamuoyuna duyuruldu.

Cevap

Toplantı isminin sonuna gelen ve bulunma anlamı katan yapının bitişik yazıldığı seçenek hatalıdır.
Toplantı sözcüğünün sonuna getirilen yapı, cümlenin anlamından da anlaşılacağı üzere bulunma (hâl) ekidir. "Toplantısında" şeklinde bitişik yazılması gerekirken, bağlaç gibi ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki "de", "ki" ve "mi" yapılarının görevlerini analiz et.
"toplantısın da" ifadesindeki "de" yapısının bir ismin yerini/konumunu belirttiği (bulunma hâli) görülür.
Yazım kuralını belirlemek için ekin mi yoksa bağlacın mı kullanıldığını anlamak gerekir.
2
"de" yapısının cümleden çıkarılma testini uygula.
"Toplantısın alınan kararlar" şeklinde bir kullanım anlamı bozmaktadır.
Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulması, o yapının bir ek (bulunma hâli) olduğunu kanıtlar.
3
Diğer seçeneklerdeki kalıplaşmış ve özel kullanımları kontrol et.
"Mademki" (kalıplaşmış), "Kaldı ki" (bağlaç), "hiç de" (bağlaç), "ulaşıldı mı" (zaman anlamlı edat) kullanımlarının kurallara uygun olduğu teyit edilir.
Yanlış seçeneğin kesinliğinden emin olmak için tüm çeldiriciler elenmelidir.

Anahtar Kavram

Ek olan -de/-da ve -ki ile bağlaç olan de/da ve ki'nin ayırt edilmesi.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de'nin asla 'te/ta' olmayacağını ve 'ki' bağlacının 'SOMBAHÇEM' kodlamasındaki istisnalarını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

Türkçede "de" ve "ki" yapıları hem ek hem de bağlaç görevinde kullanılabilirken "mi" her zaman ayrı yazılan bir edattır. Bu yapıların yazımı; cümledeki görevlerine, anlam ilişkilerine ve kalıplaşma durumlarına göre farklılık gösterir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Biliyorum ki bu sınavda başarılı olmak için sende elinden geleni yapıyorsun.

Cevap

Biliyorum ki bu sınavda başarılı olmak için sen de elinden geleni yapıyorsun cümlesinde 'sen de' ifadesindeki 'de' bağlaç olduğu halde bitişik yazılarak hata yapılmıştır.
Seçenekte geçen "Biliyorum ki bu sınavda başarılı olmak için sende elinden geleni yapıyorsun" cümlesinde yer alan "sende" sözcüğündeki "-de" bulunma durum eki değil, cümleye "dahi/bile" anlamı katan ve kendinden önceki kelimeden ayrı yazılması gereken bir bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmaması da bağlaç olduğunun kanıtıdır. Doğru yazım "sen de" şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
"de" bağlacı ve ekinin ayrımını yap.
"sen de" cümlesinde 'de' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz ve 'dahi' anlamı katar, dolayısıyla bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
Bağlaç olan de/da her zaman ayrı yazılır.
2
"ki" bağlacı ve eklerinin yazımını kontrol et.
"Biliyorum ki" ifadesindeki 'ki' bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur. Seçeneklerdeki "seninki", "akşamki", "mutfaktaki" gibi ek olan -ki'ler bitişik, "Halbuki", "Mademki" gibi kalıplaşmış olanlar da bitişik yazılmıştır.
Ek olan -ki bitişik, bağlaç olan ki ayrı yazılır; ancak bazı bağlaçlar kalıplaşarak bitişik yazılır (SOMBAHÇEM).
3
"mi" edatının yazımını incele.
"beni de mi", "şirin mi şirin", "bitirdi mi" örneklerinde görüldüğü üzere soru, pekiştirme veya zaman anlamı katsa da 'mi' daima ayrı yazılmıştır.
"mi" edatı cümleye kattığı anlamdan bağımsız olarak her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi"nin Yazım Kuralları
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 13Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınavı kazandıda bize haber vermeyi mi unuttu acaba?

Cevap

Sınavı kazandıda bize haber vermeyi mi unuttu acaba? cümlesinde 'da' bağlacı yanlış yazılmıştır.
Cümledeki 'kazandıda' sözcüğünde yer alan 'da', bağlaç görevindedir. Türkçede bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı bir kelime olarak yazılır. Bu nedenle doğru yazım 'kazandı da' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
'kazandıda' kelimesindeki 'da' ve ayrı yazılan 'mi' yapıları bulunur.
Yazım kuralı sorgulanan yapıların görevlerini belirlemek için ilk adım tespittir.
2
'da' yapısının cümleyi anlamca nasıl etkilediğini kontrol et.
'da' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmamakta, sadece daralmaktadır; bu da onun bir bağlaç olduğunu gösterir.
Bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır ve asla 'te/ta' şekline dönüşmez.
3
Yanlış olan yapıyı düzelt.
'kazandıda' yerine 'kazandı da' yazılmalıdır.
Bağlaç olan 'de'nin yazım kuralı ayrı yazılmasını gerektirir.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de'nin yazımı
Tahmini Süre:45s
Soru 14Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" ögelerinin yazımı; bu yapıların cümlede üstlendiği dil bilgisel görevlere (ek, bağlaç, edat) göre farklılık gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu ögelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantıda alınan kararların bir kısmı oldukça radikaldi; ancak bizde bu değişim sürecine zihnen hazırlıklıydık.

Cevap

Toplantıda alınan kararların radikal olduğunu belirten cümlede geçen "bizde" sözcüğündeki "de", bağlaç görevinde olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Cümlede kullanılan "bizde" ifadesi, "biz dahi, biz de başkaları gibi" anlamı taşıyan bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan "de" her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Bu cümlede bulunma (yer) anlamı taşıyan bir ek görevinde olmadığı için bitişik yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki "de"nin görevini belirle.
"bizde bu değişim sürecine zihnen hazırlıklıydık" cümlesinde "de", cümleye dahi/bile anlamı katmaktadır.
Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmaması ve cümleye ekleme (başkaları gibi biz de) anlamı katması, onun bir bağlaç olduğunu gösterir.
2
Yazım kuralını uygula.
Bağlaç olan "de" her zaman ayrı yazılır.
Bulunma durum eki olan "-de" ile bağlaç olan "de"yi ayırt etmek için cümlenin anlamına bakılır.
3
Hatalı kullanımı tespit et.
"bizde" yerine "biz de" yazılması gerektiği sonucuna varılır.
Cümlede bir yer bildirme (locative) söz konusu değildir, öznenin de duruma dahil olduğu belirtilmektedir.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de', 'ki' ve edat/ek olan 'mi'nin yazım kuralları.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'de'yi cümleden çıkararak okuyun; cümlenin anlamı bozulmuyor, sadece daralıyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. 'biz hazırlıklıydık' şeklinde okunduğunda anlam bozulmadığı için 'de' bağlaçtır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 15Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hukukta ta hakkaniyet ilkesi gözetilmedikçe, alınan kararların vicdanlarda yer bulması zordur.

Cevap

"Hukukta ta hakkaniyet ilkesi..." ile başlayan cümlede yer alan "ta" ifadesi bağlaç görevindedir ve bağlaç olan "de/da" hiçbir zaman "te/ta" biçiminde yazılamaz.
Doğru cevap olan cümlede "Hukukta ta" şeklinde bir kullanım mevcuttur. Burada dahi/bile anlamı katan ikinci unsur bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan "de/da", kendisinden önceki sözcüğün son harfi f, s, t, k, ç, ş, h, p gibi sert bir ünsüz olsa dahi asla sertleşerek "te/ta" olmaz. Bu nedenle ifadenin "Hukukta da" şeklinde yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "de", "ki" ve "mi" yapılarının görevlerini belirleyin.
Hukukta ta ifadesindeki ilk "-ta" bulunma hâl eki, ikinci "ta" ise bağlaçtır.
Kelimeye bitişik olan ve sertleşmeye uğrayan yapı ektir, ancak kelimeden ayrı yazılması gereken ve dahi anlamı katan yapı bağlaçtır.
2
Bağlaç olan "de/da"nın yazım kuralını hatırlayın.
Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır ve asla "te/ta" biçimine dönüşmez.
Bağlaçlar kelimeleşmiş yapılar oldukları için ünsüz benzeşmesi (sertleşme) kuralına tabi değildir.
3
Diğer seçeneklerdeki kalıplaşmış yapıları kontrol edin.
"Mademki" ve "Halbuki" sözcüklerinin bitişik yazıldığı doğrulanır.
SOMBAHÇEM (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki) kuralı uyarınca bu bağlaçlar kalıplaştığı için bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de/da' ve 'ki' ile ek olan '-de/-da' ve '-ki'nin ayrımı ve yazımı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru →

(I) Mademki yeni bir yola girmeye karar verdin, üzerindeki çekingenliği bir kenara bırakıp elinden geleni de yapmalısın. (II) Şunu unutma ki seninki gibi büyük bir azim korunduğu müddetçe önünde durabilecek hiçbir engel yoktur. (III) Öyle görünüyor ki çalışma disiplinini bozarsan hedeflerine ulaşman hiç de kolay olmayacaktır. (IV) Akşam ki hazırlık maçında sergilediğin performans, senin bu işi ne kadar ciddiye aldığını pek de yansıtmıyordu. (V) Sen yeter ki gayret et; başarı geldi mi her şey çok daha güzel mi güzel olacaktır.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Dördüncü cümlede yer alan 'Akşam ki' ifadesindeki '-ki' eki sıfat türettiği için kelimeye bitişik yazılmalıdır.
Dördüncü cümlede kullanılan 'Akşam ki' ifadesinde '-ki' eki, zaman bildiren bir sözcüğe gelerek 'hangi hazırlık maçı?' sorusuna cevap veren bir sıfat türetmiştir. Türkçede sıfat yapan '-ki' eki her zaman bitişik yazılır. Bu nedenle doğru yazım 'Akşamki' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını görevlerine göre analiz et.
I'de 'Mademki' (kalıplaşmış), II'de 'seninki' (ilgi zamiri), III'te 'hiç de' (bağlaç), IV'te 'Akşam ki' (sıfat yapan -ki), V'te 'yeter ki' (bağlaç) tespit edildi.
Yazım kuralları bu yapıların cümledeki görevine (ek veya bağlaç) göre belirlenir.
2
Sıfat yapan '-ki' ekinin yazım kuralını uygula.
'Akşamki' kelimesinin sıfat türettiği ve bitişik yazılması gerektiği belirlendi.
Zaman ve yer bildiren sözcüklere gelerek sıfat yapan '-ki' eki her zaman bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Ek olan '-de' ve '-ki' ile bağlaç olan 'de' ve 'ki'nin ayırt edilmesi; soru edatı 'mi'nin tüm görevlerinde ayrı yazılması.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 17Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı; bu ögelerin cümlede üstlendikleri dil bilgisel göreve, anlam özelliklerine ve kalıplaşma durumlarına göre belirlenir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Oysaki veriler sisteme girildi mi süreç öyle hızlı ilerliyor ki geçen yılki hataların tekrarlanma ihtimali tamamen ortadan kalkıyor.

Cevap

Cümledeki tüm yapıların doğru yazıldığı "Oysaki veriler sisteme girildi mi..." ile başlayan seçenektir.
Doğru kabul edilen seçenekte; 'Oysaki' kelimesi kalıplaşmış olduğu için bitişik, zaman anlamı katan 'mi' soru eki ayrı, bağlaç görevindeki 'ki' ayrı ve sıfat türeten '-ki' eki (yılki) bitişik yazılmıştır. Bu kullanımların tamamı Türk Dil Kurumu'nun belirlediği standart yazım kurallarına uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' ögelerinin görevlerini belirleyin.
Seçeneklerde ek (hâl eki, sıfat yapan ek), bağlaç ve soru eki görevinde kullanımlar mevcuttur.
Yazım kuralının doğruluğunu denetlemek için önce kelimenin cümledeki dil bilgisel görevi tespit edilmelidir.
2
Kalıplaşmış 'ki' bağlaçlarını (SOMBAHÇEM) kontrol edin.
'Oysaki' doğru (bitişik), 'Meğer ki' ise hatalı (ayrı) yazılmıştır.
Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki kelimelerindeki 'ki' bağlaçları kalıplaştığı için bitişik yazılır.
3
Bağlaç olan 'de' ile hâl eki olan '-de'nin ayrımını yapın.
'Gazete de' (hâl eki) ve 'onaylanmamış ta' (bağlaç) kullanımları hatalıdır.
Bağlaç olan 'de' her zaman ayrı yazılır ve asla 'te/ta' olmaz; hâl eki olan '-de' ise bitişik yazılır ve ses uyumlarına girer.
4
Soru eki 'mi'nin ve sıfat yapan '-ki' ekinin yazımını denetleyin.
'girildi mi' ve 'geçen yılki' kullanımları kurallara uygundur.
Soru eki 'mi' (soru sorsa da sormasa da) her zaman ayrı yazılır; sıfat yapan '-ki' ise daima bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Türkçede 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarının yazımı
Soru 18Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi"nin yazımı; bu ögelerin cümlede üstlendikleri dil bilgisel görevlere (ek, bağlaç, edat) ve kalıplaşmış bazı istisnai kullanımlara göre belirlenir. Kamu yönetimi ve resmi yazışmalarda bu kuralların doğru uygulanması, metnin niteliği açısından kritik önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mademki bu teklifi kabul ettiniz, o hâlde yönetmelikte ki maddeleri de dikkatlice incelemelisiniz.

Cevap

Yönetmelikteki maddeleri ifadesindeki "-ki" eki sıfat yapan ek olduğu için bitişik yazılmalıdır.
Cümle içerisinde geçen "yönetmelikteki maddeler" tamlamasında yer alan "-ki", bir ismi (maddeler) yer yönünden niteleyen sıfat yapan ektir. Türkçede sıfat yapan "-ki" ve ilgi zamiri olan "-ki" ekleri bitişik yazılır. Bu cümlede ayrı yazılarak kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki "de", "ki" ve "mi" yapılarını tespit et.
"Mademki", "yönetmelikte ki" ve "maddeleri de" ifadeleri incelenmelidir.
Yazım kuralları bu üç yapı üzerinde odaklanmaktadır.
2
"ki" yapılarının görevlerini analiz et.
"Mademki" kalıplaşmış (bitişik), "yönetmelikteki" ise sıfat yapan ektir (bitişik).
Sıfat yapan "-ki" eki eklendiği sözcüğe her zaman bitişik yazılır.
3
Hatalı kullanımı belirle.
"Yönetmelikte ki" ifadesinde "ki" ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.
İsimlere gelerek yer bildiren ve sıfat türeten "-ki" bir ek olduğu için ayrı yazılamaz.

Anahtar Kavram

Ek olan -ki ve -de ile bağlaç olan ki ve de'nin ayrımı

Alternatif Yöntem

"ki" ekini/bağlacını ayırt etmek için kelimeye "-ler" eki getirebilirsiniz. Eğer kelime anlamlı oluyorsa (yönetmelikteki-ler) o bir ektir ve bitişik yazılır. Anlamsız oluyorsa (takdir edersiniz ki-ler) o bir bağlaçtır ve ayrı yazılır.
Tahmini Süre:50s
Soru 19Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahçede ki kurumuş yaprakları sabah erkenden süpürdüler.

Cevap

Bahçede ki kurumuş yaprakları sabah erkenden süpürdüler.
Doğru cevap olan seçenekte geçen 'Bahçede ki' ifadesinde hata yapılmıştır. Buradaki '-ki' eki, bir ismi işaret eden ve sıfat görevinde kullanılan bir ektir (sıfat yapan -ki). Türkçede ek olan '-ki' her zaman kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılır. Cümlenin doğru yazımı 'Bahçedeki kurumuş yaprakları...' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'ki' yapısının görevini belirle.
'Bahçede ki' ifadesindeki '-ki', bir ismi niteleyerek sıfat (hangi yapraklar? bahçedeki yapraklar) kurmaktadır.
Sıfat yapan '-ki' eki her zaman eklendiği sözcüğe bitişik yazılır.
2
Hatalı kullanımı tespit et.
Sıfat yapan ek olan '-ki', cümlede bağlaç gibi ayrı yazılmıştır.
Yazım kurallarına göre bu kullanım bir yazım yanlışıdır.

Anahtar Kavram

Sıfat yapan '-ki' eki ile bağlaç olan 'ki'nin ayrımı

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de' ile ek olan '-de'yi ayırt etmek için cümleden çıkarma yöntemini, 'ki' için ise kelimeye '-ler' eki getirme yöntemini (bahçedekiler - uygun, öyle kiler - uygunsuz) pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru →

Resmî yazışmalarda ve idari metinlerde dil bilgisi kurallarına uyulması, kurumun profesyonelliği açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de', 'ki' veya 'mi'nin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul toplantısında ki kararların onaylanması süreci beklenenden daha uzun sürdü.

Cevap

Kurul toplantısındaki kararların onaylanması süreci beklenenden daha uzun sürdü.
Doğru cevap olan seçenekte 'toplantısında ki' şeklinde ayrı yazılan '-ki', bir ismi (kararlar) niteleyerek sıfat görevinde kullanılmıştır. Türkçede sıfat yapan '-ki' eki her zaman kendisinden önceki kelimeye bitişik yazılmalıdır. Dolayısıyla bu kullanım bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
Seçeneklerdeki bağlaçlar, ekler ve soru edatları belirlendi.
Yazım kuralının hangi kelime üzerinde test edildiğini anlamak için gereklidir.
2
Tespit edilen yapıların cümlede hangi görevde (ek mi bağlaç mı) kullanıldığını analiz et.
'Toplantısında ki' ifadesindeki '-ki'nin, ismi niteleyen (hangi kararlar? -> toplantısındaki kararlar) bir sıfat yapan ek olduğu saptandı.
Ek olan '-ki'nin bitişik, bağlaç olan 'ki'nin (istisnalar hariç) ayrı yazılması kuralını uygulamak için gereklidir.
3
Yazım kurallarına aykırı olan kullanımı belirle.
Sıfat yapan '-ki' ekinin ayrı yazıldığı seçenek hatalı olarak işaretlendi.
Türkçede yer bildiren sıfatlar türeten '-ki' eki daima bitişik yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Sıfat yapan -ki ekinin ve bağlaç olan ki'nin yazımı

Daha Fazla Pratik

İlgi zamiri olan '-ki' (seninki, benimki) ile bağlaç olan 'ki' arasındaki farkı pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Sayfa 1 / 6Sonraki