Soru

Zorluk: Zor"de", "ki" ve "mi"nin Yazımı

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    Mademki başvurunuzu vaktinde yaptınız, o hâlde sistemdeki onay mesajını da beklemelisiniz.
  2. B
    Siz de takdir edersiniz ki idari işlemlerdeki belirsizlikler, personelin de motivasyonunu düşürür.
  3. Hukukta ta hakkaniyet ilkesi gözetilmedikçe, alınan kararların vicdanlarda yer bulması zordur.Cevap
  4. D
    Öyle zor mu zor bir sınav ki bu, akşam oldu mu herkesin yorgunluktan bitap düştüğü görülüyor.
  5. E
    Halbuki dünkü toplantıda da dile getirildiği gibi, yeni düzenlemenin kapsamı oldukça dardır.

Cevap

"Hukukta ta hakkaniyet ilkesi..." ile başlayan cümlede yer alan "ta" ifadesi bağlaç görevindedir ve bağlaç olan "de/da" hiçbir zaman "te/ta" biçiminde yazılamaz.
Doğru cevap olan cümlede "Hukukta ta" şeklinde bir kullanım mevcuttur. Burada dahi/bile anlamı katan ikinci unsur bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan "de/da", kendisinden önceki sözcüğün son harfi f, s, t, k, ç, ş, h, p gibi sert bir ünsüz olsa dahi asla sertleşerek "te/ta" olmaz. Bu nedenle ifadenin "Hukukta da" şeklinde yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "de", "ki" ve "mi" yapılarının görevlerini belirleyin.
Hukukta ta ifadesindeki ilk "-ta" bulunma hâl eki, ikinci "ta" ise bağlaçtır.
Kelimeye bitişik olan ve sertleşmeye uğrayan yapı ektir, ancak kelimeden ayrı yazılması gereken ve dahi anlamı katan yapı bağlaçtır.
2
Bağlaç olan "de/da"nın yazım kuralını hatırlayın.
Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır ve asla "te/ta" biçimine dönüşmez.
Bağlaçlar kelimeleşmiş yapılar oldukları için ünsüz benzeşmesi (sertleşme) kuralına tabi değildir.
3
Diğer seçeneklerdeki kalıplaşmış yapıları kontrol edin.
"Mademki" ve "Halbuki" sözcüklerinin bitişik yazıldığı doğrulanır.
SOMBAHÇEM (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki) kuralı uyarınca bu bağlaçlar kalıplaştığı için bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de/da' ve 'ki' ile ek olan '-de/-da' ve '-ki'nin ayrımı ve yazımı.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla