Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorBâb-ı Âli Baskını

Osmanlı Devleti’nde I.I. Balkan Savaşı’nın yarattığı otorite boşluğu ve Londra Konferansı’nda Edirne’nin Bulgarlara bırakılacağı şayiaları üzerine 2323 Ocak 19131913 tarihinde gerçekleştirilen Bâb-ı Âli Baskını'nı, Türk siyasi tarihindeki diğer askeri müdahalelerden ve özellikle 3131 Mart Vakası’ndan ayıran temel 'hukuki-siyasi' nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Mevcut anayasal düzeni veya padişahı hedef almadan, sadece yürütme organı olan hükümetin silah zoruyla el değiştirmesini sağlamasıCevap
  2. B
    Kanun-ı Esasi’yi tamamen yürürlükten kaldırarak mutlakiyetçi yönetim anlayışını ve Padişah’ın mutlak otoritesini geri getirmesi
  3. C
    Ordudaki alaylı kesimin, meşrutiyet yanlısı mektepli subaylara karşı başlattığı bir karşı devrim hareketi sonucunda gerçekleşmesi
  4. D
    Padişah V.V. Mehmed Reşad’ın tahttan indirilerek yerine II.II. Abdülhamid’in yeniden devletin başına geçirilmesini amaçlaması
  5. E
    Meclis-i Mebusan’ın derhal kapatılarak tüm yasama ve yürütme yetkilerinin bir 'Milli Konsey' aracılığıyla Enver Paşa’ya devredilmesi

Cevap

Mevcut anayasal düzeni veya padişahı hedef almadan, sadece yürütme organı olan hükümetin silah zoruyla el değiştirmesini sağlaması
Bâb-ı Âli Baskını'nın temel niteliği, hedefin rejim (Meşrutiyet) veya padişah değil, doğrudan Kâmil Paşa kabinesi olmasıdır. Kanun-ı Esasi ve meclis yapısı korunmuş, sadece silahlı baskı ile başbakan (Sadrazam) değiştirilmiştir. Bu durum olayı teknik olarak bir 'hükümet darbesi' kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın nedenlerini analiz etme
I.I. Balkan Savaşı yenilgisi ve Edirne’nin teslim edileceği korkusu (Londra Notası) darbenin temel motivasyonudur.
Darbe öncesi siyasi iklimi anlamak, hareketin hedefini belirlemeye yardımcı olur.
2
Olayın seyrini inceleme
Enver ve Talat Beyler liderliğindeki grup Bâb-ı Âli’yi basmış, Sadrazam Kâmil Paşa istifaya zorlanmış ve yerine Mahmut Şevket Paşa atanmıştır.
Müdahalenin hangi makama yapıldığını tespit etmek, olayın niteliğini (hükümet mi rejim mi) ortaya koyar.
3
Kurumsal sürekliliği değerlendirme
Padişah V.V. Mehmed Reşad tahtta kalmış, Meclis-i Mebusan ve Kanun-ı Esasi varlığını sürdürmüştür.
Rejim değişikliği olması için anayasal sistemin veya devlet başkanlığı makamının değişmesi gerekirdi.
4
Sonuç çıkarma
Sadece kabine (yürütme) değiştiği için bu olay Türk tarihindeki ilk modern 'hükümet darbesi'dir.
Hukuki tanım gereği yürütmenin zorla el değiştirmesi hükümet darbesidir.

Anahtar Kavram

Hükümet Darbesi vs Rejim Değişikliği

İpuçları

1
Olayın adının 'Bâb-ı Âli' (Hükümet Binası) olması, müdahalenin doğrudan yürütme merkezine yapıldığını gösterir.

Daha Fazla Pratik

3131 Mart Vakası ile Bâb-ı Âli Baskını'nı; amaç, yöntem ve sonuçları bakımından bir tablo üzerinde karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Bâb-ı Âli Baskını

Bu konudan daha fazla soru