Soru

Zorluk: KolayAkarsu Şekilleri

Dağ yamaçlarından aşağıya doğru hızla akan suların, eğimin azaldığı dağ eteklerine ulaştığında taşıdıkları materyalleri biriktirmesiyle oluşan yelpaze şeklindeki yer şekli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Birikinti konisiCevap
  2. B
    Delta ovası
  3. C
    Çentik vadi
  4. D
    Dev kazanı
  5. E
    Irmak adası

Cevap

Dağ eteklerinde eğimin azalmasına bağlı olarak oluşan yelpaze biçimli birikim şekli birikinti konisidir.
Akarsular eğimli yamaçlardan inerken yüksek enerjiye sahiptir. Eğimin aniden azaldığı dağ eteklerinde bu enerji kaybolur ve taşınan alüvyonlar yelpaze şeklinde birikir; bu şekle birikinti konisi denir.

Adım Adım Çözüm

1
Akarsu hızını ve taşıma gücünü etkileyen temel faktörü belirlemek.
Eğim azaldığında akarsuyun hızı ve dolayısıyla taşıma gücü azalır.
Yer çekimi etkisiyle akan su, eğim azaldığında yükünü taşıyamaz hale gelir.
2
Birikimin gerçekleştiği konumu saptamak.
Birikim dağ yamaçlarının sona erdiği dağ eteklerinde gerçekleşir.
Soru kökünde belirtilen 'dağ etekleri' ifadesi bizi bu konuma yönlendirir.
3
Oluşan şeklin geometrik formunu isimlendirmek.
Yelpaze veya koni şeklinde bir birikim oluşur.
Akarsu yükünü merkezden çevreye doğru yayarak biriktirdiği için bu formu alır.

Anahtar Kavram

Akarsu Biriktirme Şekilleri: Birikinti Konisi

İpuçları

1
Bu şekil bir aşınma değil, biriktirme şeklidir.
2
Birikimin gerçekleştiği yer dağın bittiği, ovanın başladığı yerdir.
3
İsminde 'koni' veya 'yelpaze' geçen, dağ eteğine özgü şekli düşünün.

Daha Fazla Pratik

Birikinti konilerinin zamanla birleşerek oluşturduğu 'Dağ Eteği Ovaları' (Piedmont) kavramını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla