Examkin

Soru

Zorluk: ZorMondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından Anadolu ve Trakya'da İtilaf Devletleri tarafından başlatılan işgallere karşı yerel halkın ilk tepkisi; mitingler düzenlemek, Müdafaa-i Hukuk cemiyetleri kurmak ve yabancı devlet temsilciliklerine protesto telgrafları çekmek gibi hukuki, siyasi ve diplomatik girişimlerde bulunmak şeklinde olmuştur.

Halkın işgallerin başlangıcında doğrudan genel bir silahlı kalkışma yerine öncelikle hukuki ve diplomatik yollarla direniş göstermesinde;

I. Mütareke hükümleri uyarınca Osmanlı ordusunun büyük oranda terhis edilmiş ve cephanelerine el konulmuş olması,
II. Wilson İlkeleri'nde yer alan 'Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelere kesin egemenlik hakkı tanınacağı' hükmüne güvenilmesi,
III. İtilaf Devletleri'nin işgalleri güvenlik gerekçesine dayandırarak halk nezdinde tepkiyi yatıştırmaya ve hukuki zemin oluşturmaya çalışması

gerekçelerinden hangileri etkili olmuştur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. C
    I ve II
  4. D
    II ve III
  5. I, II ve IIICevap

Cevap

I, II ve III numaralı gerekçelerin tamamı etkilidir.
Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında Türk halkının ilk aşamada hukuki ve diplomatik yöntemlere başvurmasında verilen üç gerekçe de belirleyici olmuştur. Mütareke gereği ordunun terhis edilmesi ve silahların teslim alınması halkın elindeki doğrudan askeri savunma imkânlarını kısıtlamıştır. Aynı dönemde Wilson İlkeleri'nin çoğunluk esasına duyulan güven, kurulan cemiyetlerin nüfus kayıtlarını ve tarihi belgeleri öne çıkararak haklılıklarını dünyaya duyurmaya çalışmalarına yol açmıştır. Ayrıca İtilaf Devletleri'nin Mondros'un 7. maddesini öne sürerek işgalleri yalnızca geçici bir güvenlik tedbiri olarak lanse etmesi, işgallere karşı ilk tepkilerin barışçıl ve hukuki itirazlar şeklinde yoğunlaşmasında etkili olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Askeri boyutun değerlendirilmesi
Mondros'un terhis maddesi nedeniyle düzenli askeri savunma gücünün kalmaması, halkı ilk aşamada sivil ve hukuki örgütlenmeye yöneltmiştir.
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 5. maddesi gereğince Osmanlı ordularının sınır güvenliği ve iç asayiş dışındaki birliklerinin terhis edilmesi, doğrudan genel bir askeri karşı koyuşu başlangıçta imkânsız kılmıştır.
2
Uluslararası hukuk ve meşruiyet zeminlerinin incelenmesi
Wilson İlkeleri'nin self-determinasyon esası, cemiyetlerin nüfus çoğunluğunu kanıtlama çabalarının temel dayanağı olmuştur.
Wilson İlkeleri'nde yer alan 'Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelerde egemenliğin tanınacağı' ilkesi, Türk halkının tarihi belgeler ve nüfus kayıtlarıyla uluslararası kamuoyuna başvurmasına zemin hazırlamıştır.
3
İtilaf Devletleri'nin işgal yöntemlerinin analiz edilmesi
İşgallerin 7. madde gereğince geçici bir asayiş tedbiri olarak lanse edilmesi diplomatik itirazları ön plana çıkarmıştır.
İtilaf Devletleri doğrudan ilhak yerine stratejik noktaların güvenliği gerekçesine sığınarak işgallere hukuki kılıf uydurmaya çalışmış; bu durum halkın ilk tepkilerini bu gerekçelerin asılsızlığını ispata dönük protesto ve telgraflara yoğunlaştırmıştır.

Anahtar Kavram

Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında askeri kısıtlamalar, İtilaf Devletleri'nin işgal stratejileri ve Türk halkının ilk hukuki/sivil direniş yöntemleri.

İpuçları

1
İşgallerin hemen sonrasında kurulan Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerinin dünya kamuoyuna çektikleri telgraflarda hangi uluslararası ilkelere dayandığını hatırlayınız.
2
Mondros Mütarekesi ile Osmanlı ordusunun dağıtılmasının halkı doğrudan askeri bir harekât yerine neden öncelikle sivil ve hukuki bir teşkilatlanmaya yönelttiğini düşününüz.
3
Mondros'un 7. maddesinin işgalleri bir 'asayiş ve güvenlik zorunluluğu' olarak göstermesi, halkın bu iddiaları çürütmek için resmi nüfus ve asayiş belgelerini kullanmasında etkili olmuştur.

Daha Fazla Pratik

Mondros sonrasında toplanan yerel kongrelerin bölgesel savunma kararlarından Kuva-yı Milliye'nin birleştirilmesine giden süreç incelenebilir.

Alternatif Yöntem

Öncüller analiz edilirken askeri şartlar (terhis), uluslararası hukuk dayanağı (Wilson İlkeleri) ve işgalcilerin propaganda taktiği (7. madde asayiş gerekçesi) şeklinde üç boyutlu bir sınıflandırma yapılabilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Mondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

Bu konudan daha fazla soru