Türkiye'nin güneyinde bir kuşak halinde uzanan Toros Dağları, Alp-Himalaya kıvrım sisteminin bir parçasıdır. Ancak bu dağların sadece oluşum şekli (kıvrımlanma) değil, aynı zamanda sahip olduğu kayaç yapısı da bölgedeki yer şekli karakterini belirlemiştir. Buna göre; Geyik, Bolkar ve Aladağlar gibi dağ kütlelerinin üzerinde lapya, dolin ve uvala gibi şekillerin yaygın olarak görülmesi, bu dağların aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?
- AÜçüncü jeolojik zamanda (Tersiyer) oluşmaları
- BOrtalama yükseltilerinin 2000 metrenin üzerinde olması
- Karstik (çözünebilen) kayaç yapısına sahip olmalarıCevap
- DAkdeniz iklim bölgesinde yer almaları
- ELevha tektoniği sonucu kıvrılarak yükselmeleri
Cevap
Toros Dağları üzerinde görülen lapya, dolin ve uvala gibi şekiller, bu dağların karstik (çözünebilen) kayaç yapısına sahip olmasının bir sonucudur.
Lapya, dolin ve uvala gibi yer şekilleri, kalsiyum karbonat içeren kireçtaşlarının (kalker) yağmur ve yer altı suları tarafından kimyasal olarak aşındırılmasıyla oluşur. Toros Dağları kuşağı Türkiye'nin en büyük karstik alanıdır ve bu dağların ana gövdesini oluşturan kalker tabakaları, bu tür şekillerin yaygın olarak gelişmesine imkan sağlamıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Litolojik yapı (Kayaç yapısı) ve Karstik Yer Şekilleri İlişkisi
İpuçları
1
Lapya ve dolin gibi şekillerin genel adı nedir ve hangi kayaç türü üzerinde oluşurlar?
2
Toros Dağları'nın baskın kayaç türü olan kireçtaşının (kalker) suyla etkileşime girdiğinde nasıl bir tepki verdiğini hatırlayın.
3
Bu şekiller 'Karstik Topografya'nın bir parçasıdır ve Türkiye'de en yaygın Toroslar'da bulunur.
Daha Fazla Pratik
Karstik şekillerin yaygın olduğu bu alanlardaki toprak türünün (Terra-Rossa) özelliklerini ve tarımsal potansiyelini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s