Soru

Zorluk: ZorBâb-ı Âli Baskını

Osmanlı Devleti'nde I. Balkan Savaşı'nın devam ettiği ve Londra Konferansı görüşmelerinin sürdüğü bir atmosferde, 23 Ocak 1913 tarihinde İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından gerçekleştirilen Bâb-ı Âli Baskını'nın Osmanlı siyasi tarihindeki niteliği ve sonuçları dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi en isabetlidir?

  1. A
    Londra Antlaşması ile Edirne'nin Bulgaristan'a bırakılmasına tepki olarak halk tarafından başlatılan bu hareket, V. Mehmed Reşad'ın tahttan indirilmesine ve meclisin kapatılmasına yol açmıştır.
  2. B
    İttihat ve Terakki'nin, 31 Mart Vakası sonrasında bozulan asayişi yeniden tesis etmek ve meşrutiyet rejimini korumak amacıyla meclis kararıyla gerçekleştirdiği anayasal bir müdahaledir.
  3. C
    Osmanlıcılık fikir akımının başarısız olması üzerine Türkçülük politikasını resmi devlet ideolojisi haline getirmek amacıyla yapılan ve I. Balkan Savaşı'nın başlamasına zemin hazırlayan askeri bir ihtilaldir.
  4. Hükûmetin Edirne'yi düşmana teslim edeceği propagandasıyla meşrulaştırılan bu eylem, mevcut anayasal düzeni veya padişahı değiştirmeksizin sadece hükûmetin el değiştirmesini sağlayan bir darbe niteliğindedir.Cevap
  5. E
    Kâmil Paşa hükûmetinin ordu içindeki siyasi çekişmeleri sonlandırmak için istifa etmesi üzerine, padişahın doğrudan müdahalesiyle meclis dışından bir kabine kurulmasını sağlayan bürokratik bir değişimdir.

Cevap

Bâb-ı Âli Baskını, mevcut anayasal düzeni veya padişahı değiştirmeyen, yalnızca hükûmetin el değiştirmesini sağlayan bir hükûmet darbesidir.
Bâb-ı Âli Baskını, Türk siyasi tarihinde hükûmeti devirmeye yönelik gerçekleştirilen ilk darbe örneğidir. Bu olayda padişah değişikliği yapılmamış, meşrutiyet rejimi askıya alınmamış; sadece Kâmil Paşa hükûmeti silah zoruyla düşürülerek yerine İttihatçıların desteklediği Mahmud Şevket Paşa hükûmeti getirilmiştir. Temel bahane ise hükûmetin Edirne'yi Bulgarlara bırakacağı iddiasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın zamanını ve siyasi ortamını belirle.
I. Balkan Savaşı devam etmekte ve Londra Konferansı görüşmeleri sürmektedir.
Baskının gerekçesi olan Edirne'nin teslim edileceği haberi bu süreçte ortaya çıkmıştır.
2
Müdahalenin niteliğini analiz et.
İttihat ve Terakki Cemiyeti, zor kullanarak Kâmil Paşa'yı istifa ettirmiş ve yerine Mahmud Şevket Paşa'yı getirmiştir.
Bu eylem rejimi (meşrutiyet) veya padişahı hedef almadığı için bir 'hükûmet darbesi'dir.
3
Sonuçları değerlendir.
İttihat ve Terakki'nin devlet yönetimindeki etkisi kesinleşmiş ve tek parti egemenliğine giden süreç başlamıştır.
Siyasi muhalefetin tasfiyesi ve iktidarın tam kontrolü bu olayla sağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Bâb-ı Âli Baskını'nın hükûmet darbesi karakteri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla