Examkin

Soru

Zorluk: KolayAkarsu Şekilleri

Türkiye'nin dağlık ve engebeli arazi yapısı nedeniyle akarsuların yatak eğimleri fazladır. Bu durum, akarsuların bazı kesimlerde yüksekten düşerek şelaleler (çağlayan) oluşturmasına neden olur. Akarsuyun yüksekten döküldüğü bu alanlarda, suyun çarptığı zemini aşındırmasıyla oluşan çukurluk aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Dev kazanıCevap
  2. B
    Delta ovası
  3. C
    Peneplen (Yontukdüz)
  4. D
    Seki (Taraça)
  5. E
    Polye

Cevap

Şelalelerin döküldüğü yerlerde oluşan aşınım çukurluğuna 'dev kazanı' adı verilir.
Akarsuların şelale (çağlayan) yaparak döküldükleri yerlerde, suyun düştüğü noktaya uyguladığı şiddetli çarpma ve girdaplar sonucu zeminin oyulmasıyla oluşan dairesel çukurluklara dev kazanı denir. Türkiye'de Tortum, Muradiye ve Düden şelalelerinde bu şeklin belirgin örnekleri görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Akarsuyun akış özelliğini analiz et.
Soruda akarsuyun yüksekten döküldüğü (şelale oluşturduğu) bir durum tanımlanmıştır.
Yer şeklinin oluşumu için gerekli olan temel dış kuvvet ve mekanizma budur.
2
Aşındırma türünü ve yerini belirle.
Dökülen suyun çarptığı zemin (taban) mekanik olarak aşınmaktadır.
Hızla düşen suyun kinetik enerjisi tabanda oyulmalara yol açar.
3
Oluşan şekli isimlendir.
Şelale altındaki bu geniş aşınım çukuruna coğrafya terminolojisinde 'dev kazanı' denir.
Tanım ve şekil eşleşmesi bu kavramı doğrular.

Anahtar Kavram

Akarsu Aşınım Şekilleri

İpuçları

1
Soruda bahsedilen şekil, suyun yüksekten düştüğü yerlerde (şelalelerde) oluşur.
2
Bu şekil bir 'biriktirme' değil, suyun zemini oymasıyla oluşan bir 'aşındırma' şeklidir.

Daha Fazla Pratik

Dev kazanı ile benzer şekilde akarsu aşındırmasıyla oluşan Peri Bacaları ve Kırgıbayır (Badlands) gibi şekilleri de inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla

Konular

Akarsu Şekilleri

Bu konudan daha fazla soru