Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'nin Dağları

Türkiye'deki sıradağların genel uzanış doğrultusu ve kıyı çizgisine göre konumu; bölgenin iklim, ulaşım ve ekonomik özelliklerini doğrudan etkiler. Orta Karadeniz bölümünde yer alan Canik Dağları'nın, Doğu ve Batı Karadeniz'deki dağlara oranla ortalama yükseltisinin daha az olması ve kıyı çizgisinden daha geride uzanmaya başlaması bazı sonuçlar doğurmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Canik Dağları'nın bu özelliklerinin bölgeye kazandırdığı durumlardan biri değildir?

  1. A
    Kıyı ile iç kesimler arasında demir yolu ve kara yolu ulaşımının daha kolay sağlanması
  2. B
    Samsun Limanı'nın iç bölgelerle bağlantısının güçlü, yani hinterlandının geniş olması
  3. C
    Denizel hava kütlelerinin iç kısımlara Doğu Karadeniz kıyılarına göre daha fazla sokulabilmesi
  4. Dağların yüksek kesimlerinde aktif buzul aşınım ve birikim şekillerine yaygın olarak rastlanmasıCevap
  5. E
    Yamaç (orografik) yağış miktarının kıyı kuşağında Doğu Karadeniz'e göre daha az görülmesi

Cevap

Dağların yüksek kesimlerinde aktif buzul aşınım ve birikim şekillerine yaygın olarak rastlanması seçeneği yanlıştır çünkü Canik Dağları buzul oluşumu için yeterli yükseltiye sahip değildir.
Doğru yanıt olan seçenek, dağların doruklarında aktif buzul şekillerine rastlandığını iddia etmektedir. Oysa bir dağda buzul şekillerinin (sirk, buzul vadisi vb.) görülebilmesi için o dağın yükseltisinin Türkiye şartlarında en az 25002500-30003000 metreleri bulması gerekir. Canik Dağları yaklaşık 15001500 metrelik zirveleriyle bu sınırın çok altında kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Canik Dağları'nın yer şekli özelliklerini analiz etme
Canik Dağları, Doğu Karadeniz (Kaçkarlar) ve Batı Karadeniz (Küre) dağlarına göre daha alçaktır ve kıyıdan yaklaşık 5050-6060 km geride başlar.
Soruda verilen temel öncüllerin (alçaklık ve geride olma) coğrafi etkilerini anlamak için bu tespit gereklidir.
2
Ulaşım ve ekonomi üzerindeki etkileri değerlendirme
Dağların alçak olması sayesinde Samsun, Karadeniz'de iç kesimlerle demir yolu bağlantısı olan nadir illerden biri olmuş ve hinterlandı genişlemiştir.
Yer şekillerinin ulaşım projeleri üzerindeki doğrudan etkisini test etmek için.
3
İklim ve yağış üzerindeki etkileri inceleme
Dağların geride olması denizel etkinin içe sızmasını sağlar; alçak olması ise nemli havanın yamaç boyunca az yükselmesine, dolayısıyla orografik yağışın azalmasına neden olur.
Dağ-deniz ilişkisinin mikroklima ve makroklima üzerindeki etkisini ayırt etmek için.
4
Yükselti ve buzul ilişkisini sorgulama
Canik Dağları ortalama 15001500 m yükseltidedir. Türkiye'de dördüncü jeolojik zamanda dahi buzullaşmanın sınırı 20002000-22002200 metreden başladığı için bu dağlarda buzul izi görülmez.
Türkiye'nin dağlarındaki buzul sınırını ve Canik Dağları'nın bu sınırın altında kaldığını teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Orta Karadeniz'de dağların yükseltisi ve kıyıya konumunun sonuçları

İpuçları

1
Karadeniz Bölgesi'nde her yerde dağlar aynı yükseklikte değildir; Samsun civarındaki dağların Rize civarındakilerle farkını düşünün.
2
Türkiye'de kalıcı karların ve buzul şekillerinin görülebilmesi için dağın ne kadar yüksek olması gerektiğini hatırlayın.
3
Canik Dağları yaklaşık 15001500 m, Kaçkar Dağları ise 39003900 m üzerindedir. Buzullar sadece çok yüksek dağlarda bulunur.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de buzul şekillerinin görüldüğü diğer dağları (Kaçkar, Erciyes, Ağrı, Cilo, Bolkar, Aladağlar) harita üzerinde inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Dağları

Bu konudan daha fazla soru