Türkiye'de rüzgârların yer şekillendirici gücü; yıllık yağış miktarının azlığı, fiziksel ufalanmanın şiddeti ve bitki örtüsünün seyrekliği ile doğrudan ilişkilidir. Özellikle Konya-Karapınar yöresi gibi kurak ve yarı kurak sahalarda bu süreçler morfolojik gelişimde belirleyici rol oynar.
Buna göre, Türkiye'deki rüzgâr şekilleri ve oluşum süreçleri dikkate alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
- AKonya-Karapınar yöresinde görülen barkan (hilal şekilli kumul) ve aktif kumul hareketleri, rüzgâr biriktirmesinin en tipik örnekleridir.
- BRüzgârın taşıdığı ince boyutlu malzemelerin hızının kesilmesiyle oluşan lös birikintilerine, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'daki bazı havzalarda rastlanmaktadır.
- CMantar kaya, tafoni ve yardang gibi aşınım şekillerinin varlığı, rüzgârın yüzeydeki malzemeyi fiziksel olarak oyması (korazyon) etkisinin sonucudur.
- Nevşehir ve çevresinde yaygın olan peri bacalarının oluşumunda rüzgârlar doğrudan aşındırma yapan birincil dış kuvvettir.Cevap
- ERüzgâr biriktirme şekilleri sadece iç bölgelerdeki kurak alanlarda değil, rüzgâr hızının yüksek olduğu bazı delta sahalarında ve plajlarda da görülebilir.
Cevap
Nevşehir ve çevresinde yaygın olan peri bacalarının oluşumunda rüzgârlar değil, sel suları ve akarsular birincil dış kuvvettir.
Peri bacalarının oluşumunda temel etken sel suları ve akarsu aşındırmasıdır. Rüzgârlar bu sahalarda şekillendirmeye yardımcı olur ancak birincil (başlıca) kuvvet değildir. Bu nedenle peri bacalarını doğrudan rüzgâr aşınım şekli olarak sınıflandırmak coğrafi bir hatadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Rüzgârların Türkiye'deki yer şekillendirici etkisi ve diğer dış kuvvetlerle etkileşimi.