Examkin

Soru

Zorluk: ZorEkonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

19231923 İzmir İktisat Kongresi’nde kabul edilen "Misak-ı İktisadi" kararları, temelde özel teşebbüse dayalı milli bir ekonomiyi hedeflemiş; ancak devletin gerektiğinde müdahale edebileceği esnek bir yapı öngörmüştür. 19301930’lu yıllara gelindiğinde ise Türkiye, "Devletçilik" modelini benimseyerek planlı sanayileşme dönemine geçmiştir.

Bu ekonomik dönüşümün nedenleri ve Türkiye'de uygulanan devletçilik modelinin niteliği dikkate alındığında;

I. Özel sektörün elinde büyük sanayi yatırımlarını gerçekleştirecek sermaye ve teknik birikimin olmaması,
II. 19291929 Dünya Ekonomik Bunalımı’nın serbest piyasa ekonomisini sarsması ve korumacı politikalara ihtiyacı artırması,
III. Tarımsal üretimin verimliliğini artırmak amacıyla tarım arazilerinin devlet eliyle kolektifleştirilmek istenmesi,
IV. Temel sanayi kollarının ve demiryollarının yabancı tekellerden kurtarılarak millileştirilmesi hedefi

unsurlarından hangileri, bu model değişikliğinin gerekçeleri arasında gösterilemez?

  1. A
    Yalnız II
  2. Yalnız IIICevap
  3. C
    I ve II
  4. D
    II ve IV
  5. E
    III ve IV

Cevap

Tarımsal arazilerin devlet eliyle kolektifleştirilmek istenmesi, Türkiye'nin devletçilik modelinde yer alan bir gerekçe veya uygulama değildir.
Doğru yanıt olan seçenek, tarım arazilerinin kolektifleştirilmesini içermektedir. Atatürk dönemi ekonomi politikaları ve devletçilik anlayışı, özel mülkiyet hakkını saklı tutar ve Sovyetler Birliği'ndeki gibi tarımsal üretimin tamamen devlet kontrolünde kolektif bir yapıya (kolhoz vb.) büründürülmesini hedeflemez. Aksine, çiftçiyi topraklandırmak ve modern tarım teknikleriyle desteklemek esas alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemsel analizi yap
1923−19291923-1929 arası liberal dönem, 19301930 sonrası ise devletçilik dönemidir.
Soruda verilen öncüllerin hangi dönemin ihtiyacına cevap verdiğini anlamak gerekir.
2
İçsel ve dışsal faktörleri değerlendir
Sermaye yetersizliği (I) ve 19291929 Krizi (II) bu geçişin ana motorlarıdır.
Özel sektörün başarısızlığı ve küresel daralma devletin devreye girmesini zorunlu kılmıştır.
3
Modelin ideolojik sınırlarını belirle
Türk Devletçiliği, özel mülkiyeti ve piyasayı tamamen reddetmez.
Sovyet tipi kolektifleştirme (III) mülkiyet yapısını değiştirmeyi hedeflerken, Türk modeli özel teşebbüsün yapamadığını devletin yapması (tamamlayıcılık) esasına dayanır.

Anahtar Kavram

Atatürk Dönemi Devletçilik Modelinin Özgün Niteliği

İpuçları

1
Türkiye'de uygulanan devletçilik modelinin, o dönem dünyadaki diğer otoriter veya sosyalist ekonomi modellerinden farkını düşünün.
2
Devletçilik, özel teşebbüsü yasaklayan bir sistem miydi, yoksa onun boşluğunu dolduran bir 'mecburiyet' miydi?
3
Öncüllerde geçen 'kolektifleştirme' terimi, genellikle mülkiyetin tamamen devlete geçtiği sistemleri tanımlar; bu Türkiye'nin tercihi olmamıştır.

Daha Fazla Pratik

Devletçilik ilkesinin Halkçılık ilkesiyle olan bağını (sosyal devlet anlayışı) ve 19331933 Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın sonuçlarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle giderek; I, II ve IV numaralı maddelerin 'milli ve bağımsız ekonomi' vizyonuna (tam bağımsızlık ve kalkınma) uygunluğunu teyit edip, III numaralı maddenin mülkiyet yapısına aykırılığını saptayabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Ekonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

Bu konudan daha fazla soru