Anadolu coğrafyası incelendiğinde, yer şekillerinin tekdüze bir yapı göstermediği anlaşılır. Levha hareketlerinin yarattığı yanal basınçlar, arazinin direncine göre farklı sonuçlar doğurmuştur. Özellikle yurdumuzun batı kesimlerinde, esneme yeteneği olmayan sert kütleler bu basınca dayanamayarak fay hatları boyunca dikey yönde yer değiştirmiştir. Bu süreçte fay bloklarının bir kısmı çökerken, bir kısmı da çevresine göre yüksekte kalarak dağ sıralarını meydana getirmiştir.
Yukarıda bahsedilen jeolojik mekanizma sonucunda oluşan ve Ege Bölgesi'nde yaygın olarak görülen bu dağ türü aşağıdakilerden hangisidir?
- AVolkanik dağlar
- BKıvrımlı dağlar
- Kırıklı dağlarCevap
- DMasif kütleler
- EKarstik oluşumlar
Cevap
Sert tabakaların yanal basınçlarla kırılarak yükselmesi sonucunda oluşan dağ tipi Kırıklı dağlardır.
Doğru cevap, fay hatları boyunca sert kütlelerin kırılarak yükselmesiyle oluşan sistemi tanımlamaktadır. Bu jeolojik olayda yüksekte kalan ve sıradağları oluşturan kütlelere 'horst' adı verilir ve bunlar genel olarak kırıklı dağlar sınıfında incelenir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Türkiye'de Kırıklı Dağların Oluşum Mekanizması
İpuçları
1
Metindeki 'sert kütleler', 'fay hatları' ve 'kırılma' ifadelerine dikkat edin.
2
Esnemeyen araziler kıvrılamaz; bu yüzden faylanarak yüksek ve alçak bloklar (horst ve graben) oluştururlar.
3
Ege Bölgesi'ndeki Kaz, Madra, Yunt, Bozdağlar ve Aydın dağları bu oluşum türüne ait en net örneklerdir.
Daha Fazla Pratik
Ege Bölgesi'nde kırılma sonucu alçakta kalan graben alanlarının (ovalı kısımlar) tarım ve ulaşıma etkisini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Arazinin esneklik durumunu düşünerek eleme yapabilirsiniz: Esnek arazi = Kıvrım, Sert arazi + Fay = Kırık.
Tahmini Süre:45s