Bir yöredeki nüfus değişimi incelenirken, insanların o yöreyi terk etmesine neden olan zorluklara 'itici faktörler', başka bir yöreyi tercih etmelerini sağlayan cazip koşullara ise 'çekici faktörler' denir.
Bir araştırmacı Türkiye'deki iç göçlerle ilgili hazırladığı raporda şu ifadeye yer vermiştir:
*"1950'li yıllardan itibaren Türkiye'de kırsal kesimden kentlere doğru yaşanan kitlesel göçlerde, sadece kentlerin sunduğu fırsatlar değil, aynı zamanda kırsal alanın demografik ve ekonomik yapısında meydana gelen yapısal değişimler de zorlayıcı bir rol oynamıştır."*
Buna göre, araştırmacının bahsettiği 'kırsal alanın demografik ve ekonomik yapısındaki yapısal değişimler' (itici faktörler) kapsamında aşağıdakilerden hangisi değerlendirilemez?
- ATarımsal üretimde makine kullanımının yaygınlaşmasıyla insan gücüne olan ihtiyacın daralması
- BHızlı nüfus artışına bağlı olarak kırsal alanlarda kişi başına düşen tarımsal gelirin azalması
- CMiras uygulamaları sonucunda tarım arazilerinin ailelerin geçimini sağlayamayacak kadar küçülmesi
- Eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimin büyükşehirlerde daha kolay, çeşitli ve nitelikli olmasıCevap
- EErozyon ve iklimsel dalgalanmalar gibi doğal faktörlerin tarımsal verimliliği ve gelir istikrarını düşürmesi
Cevap
Eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimin büyükşehirlerde daha kolay, çeşitli ve nitelikli olması
Doğru seçenek, büyükşehirlerdeki eğitim ve sağlık hizmetlerinin gelişmişliğinden bahsetmektedir. Bu durum, insanların köyü terk etmesine neden olan 'kırsal alana ait yapısal bir sorun (itici faktör)' değildir; aksine, insanların belli bir şehri tercih etmesini sağlayan 'kente ait bir fırsat (çekici faktör)'tür. Araştırmacının raporunda belirttiği yapısal değişimler tamamen kırsal alanın kendi iç dinamikleriyle (tarım, miras, nüfus) ilgilidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İç göçlerde itici (kırsal) ve çekici (kentsel) faktörlerin mekânsal ayrımı
İpuçları
1
Soru kökünde 'kırsal alanın yapısındaki değişimler' ve 'itici faktörler' vurgulanmaktadır. İtici faktörler, insanların doğduğu yeri terk etmesine neden olan olumsuz şartlardır.
2
Seçenekleri değerlendirirken şu soruyu sorun: 'Bu özellik köyün/kırsalın bir sorunu mu, yoksa büyükşehrin sunduğu bir cazibe mi?'
3
Makineleşme, arazi bölünmesi, nüfus artışı ve erozyon kırsal alanlarda yaşanır. Ancak eğitim ve sağlık olanaklarının çeşitliliği kırsala değil, büyükşehirlere ait 'çekici' bir özelliktir.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'de mevsimlik (geçici) göç alan yerlerin sektörel özelliklerini (tarım, turizm, inşaat) eşleştirme çalışmaları yapınız.
Alternatif Yöntem
Zıtlık metoduyla çözülebilir: Göçün nedenlerini 'Köyden Kaçış Nedenleri' ve 'Şehre Yöneliş Nedenleri' olarak ikiye ayırın. Soruda 'Köyden Kaçış Nedeni OLMAYAN' seçenek istenmektedir.
Tahmini Süre:1m 0s