Mondros Ateşkes Antlaşması’nın 30 Ekim 1918’de imzalanmasının hemen ardından İtilaf Devletleri, mütareke hükümlerini öne sürerek Osmanlı topraklarını fiilen işgale başlamıştır. İstanbul Hükümeti’nin işgaller karşısında benimsediği teslimiyetçi ve sükûnet yanlısı tutum, Türk milletinin kendi meşru müdafaa hakkını kullanarak teşkilatlanmasına zemin hazırlamıştır.
Buna göre, Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası başlayan işgal süreci ve halkın bu işgallere yönelik ilk tepkileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- AMütarekenin yürürlüğe girmesinden sonra işgal edilen ilk Osmanlı toprağı Musul, işgale uğrayan ilk Anadolu toprağı ise Dörtyol (Hatay) olmuştur.
- Bİşgaller karşısında halkın ilk tepkileri; mitingler düzenlemek, protesto telgrafları çekmek ve Müdafaa-i Hukuk cemiyetleri kurmak suretiyle sivil ve hukuki zeminde gelişmiştir.
- C13 Kasım 1918'de İtilaf donanmasının Dolmabahçe önlerine demirlemesi ve stratejik merkezleri denetim altına almasıyla Osmanlı başkenti fiilen işgal altına girmiştir.
- Anadolu'da işgalci güçlere karşı ilk silahlı halk direnişi, İzmir'in işgali sonrasında Batı Anadolu'da teşekkül eden Kuvâ-yı Milliye birlikleri tarafından başlatılmıştır.Cevap
- Eİtilaf Devletleri, olası bir milli direnişin koordinasyonunu engellemek ve işgalleri kolaylaştırmak amacıyla mütareke metnine haberleşme ağları ile Toros tünellerinin denetimine dair maddeler koydurmuştur.
Cevap
Anadolu'da işgalci güçlere karşı ilk silahlı halk direnişinin İzmir'in işgali sonrasında Batı Anadolu'da başladığını öne süren ifade yanlıştır.
Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında işgal güçlerine karşı ilk silahlı halk direnişi, 19 Aralık 1918 tarihinde Hatay'ın Dörtyol ilçesinde Fransız birliklerine ve beraberlerindeki Ermeni intikam alaylarına karşı Kara Hasan Paşa müfrezesi tarafından başlatılmıştır. Dolayısıyla ilk silahlı direnişin İzmir'in işgali sonrasında Batı Anadolu'da başladığı yönündeki önerme tarihsel gerçeklikle bağdaşmamaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası işgallerin kronolojisi ve halkın ilk silahlı ve sivil direniş tepkileri
İpuçları
1
Mondros sonrası ilk silahlı direnişin coğrafi bölgesini ve kronolojik tarihini (1918 yılı sonları) hatırlayınız.
2
Batı Anadolu'da İzmir'in işgali 15 Mayıs 1919'da gerçekleşmiştir; oysa Güney Cephesi'nde Fransız işgallerine karşı daha erken bir tarihte silah patlamıştır.
3
19 Aralık 1918'de Hatay Dörtyol'da Kara Hasan Paşa tarafından Fransızlara karşı atılan ilk kurşun, Anadolu'daki ilk silahlı halk direnişidir.
Daha Fazla Pratik
Mondros sonrası Batı Anadolu'da düzenli ilk direniş hareketi olan Ayvalık (172. Alay Komutanı Ali Çetinkaya) ve Ödemiş İlkkurşun Muharebesi'nin detaylarını pekiştiriniz.
Alternatif Yöntem
Kronolojik eleme yöntemi: Mütareke sonrası olaylar sıralandığında Musul (3 Kasım 1918), İstanbul'un fiili işgali (13 Kasım 1918) ve Dörtyol direnişi (19 Aralık 1918) 1918 yılı içerisindedir. İzmir'in işgali ise Mayıs 1919'da gerçekleştiğinden 'ilk direnişin Batı'da başladığı' seçeneği kronolojik olarak elenir.
Tahmini Süre:1m 30s