Examkin

Soru

Zorluk: KolayAkarsu Şekilleri

Türkiye'de yer şekillerinin oluşumunda en etkili dış kuvvet akarsulardır. Akarsular, geçtikleri arazileri kazarak "aşındırma" ya da taşıdıkları materyalleri uygun yerlerde bırakarak "biriktirme" yaparlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi akarsuların doğrudan aşındırma faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan yer şekillerinden biridir?

  1. Peri BacalarıCevap
  2. B
    Delta Ovası
  3. C
    Birikinti Yelpazesi
  4. D
    Irmak Adası
  5. E
    Dağ Eteği Ovası

Cevap

Peri Bacaları
Peri bacaları, akarsuların ve sel sularının volkanik tüf ve bazaltlardan oluşan arazileri aşındırmasıyla meydana gelir. Bu süreçte sel suları dirençsiz olan tüfleri aşındırırken, üstte bulunan sert bazalt tabakası alttaki tüfü koruyarak kule benzeri yapıların oluşmasını sağlar; bu bir aşındırma sürecidir.

Adım Adım Çözüm

1
Akarsu faaliyet türlerini sınıflandırın.
Akarsu şekilleri aşındırma (vadi, dev kazanı, peri bacası vb.) ve biriktirme (delta, birikinti konisi, ırmak adası vb.) olarak ikiye ayrılır.
Soruda istenen aşındırma şeklini diğerlerinden ayırmak için temel sınıflandırma gereklidir.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerinin oluşum süreçlerini değerlendirin.
Delta ovası, birikinti yelpazesi, ırmak adası ve dağ eteği ovası biriktirme faaliyetidir; peri bacaları ise aşındırma faaliyetidir.
Her yer şeklinin hangi dış kuvvet süreciyle (aşındırma/biriktirme) oluştuğunu belirlemek cevaba ulaşmamızı sağlar.
3
Peri bacalarının özel oluşum şartlarını teyit edin.
Peri bacaları, volkanik arazilerde (tüf) sel ve akarsu aşındırması ile oluşur.
Peri bacalarının doğrudan akarsu/sel aşındırması kategorisinde olduğunu doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Akarsu Aşındırma ve Biriktirme Şekilleri Ayrımı

İpuçları

1
Akarsu aşındırması, suyun toprağı veya kayayı kazarak şekil vermesidir; biriktirme ise hızı azalan suyun taşıdığı malzemeyi bırakmasıdır.
2
Delta ovası ve birikinti yelpazesi gibi isimler genellikle biriktirme alanlarını temsil eder.
3
İç Anadolu'da Ürgüp-Göreme çevresinde yaygın olan ve tüflerin sel sularıyla oyulmasıyla oluşan yapı bir aşındırma şeklidir.

Daha Fazla Pratik

Akarsu biriktirme şekillerinden olan Delta ovalarının Türkiye'deki en önemli örneklerini (Çukurova, Bafra, Çarşamba) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla

Konular

Akarsu Şekilleri

Bu konudan daha fazla soru