Kamu kurumlarındaki idari denetim süreçlerinde hazırlanan raporların dil bilgisi kurallarına uygunluğu, hem metnin kurumsal ciddiyetini yansıtır hem de ileride doğabilecek hukuki ihtilafların önüne geçer. Özellikle bağlaçların ve eklerin doğru yazımı, cümledeki anlam kaymalarını engellemek adına kritik önemdedir.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- AÖyle ki stratejik planlama sürecinde belirlenen hedefler, sadece kurumun geleceğini değil, hizmet alan vatandaşların memnuniyetini de doğrudan ilgilendirmektedir.
- Bİdari tasarrufların yerindeliği denetlenirken, işlemin tesis edildiği tarihteki hukuki durumun mu esas alınacağı hususu doktrinde sıklıkla tartışılmaktadır.
- CKamu görevlilerinin disiplin soruşturmalarında savunma hakkının kısıtlanması, adil yargılanma hakkına aykırılık teşkil eder ki bu durum, idari işlemin iptalini de beraberinde getirir.
- DMademki sunulan belgelerdeki tutarsızlıklar idari merci tarafından saptanmıştır, o hâlde başvurunun reddine dair karar hukuka uygunluk denetiminden geçebilir.
- Müfettişlerce hazırlanan ön inceleme raporunda, harcama yetkilisinin sorumluluğu açıkça belirtilmişte olsa ilgili dosyanın savcılığa sevk edilip edilmeyeceği hususu henüz netleşmemiştir.Cevap
Cevap
Sorumluluğun açıkça belirtildiğini ifade eden cümlede 'belirtilmişte olsa' yerine 'belirtilmiş de olsa' kullanımı tercih edilmelidir çünkü bağlaç olan 'de' ayrı yazılır ve asla sertleşmez.
Doğru cevap olan seçenekte 'belirtilmişte olsa' ifadesi yanlıştır. Buradaki 'de' bir bağlaçtır ve hem ayrı yazılmalı hem de sertleşme kuralına tabi tutulmadan 'de' şeklinde kalmalıdır. Doğru yazım 'belirtilmiş de olsa' şeklindedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bağlaç olan de/da'nın Yazımı ve Sertleşme Kuralı
İpuçları
1
Bağlaç olan de/da ile ek olan -de/-da'yı ayırt etmek için cümleden çıkarma testini kullanın.
2
Bağlaç olan de/da'nın hiçbir zaman 'te' veya 'ta' biçiminde yazılamayacağını hatırlayın.
3
'Belirtilmiş de olsa' ifadesinde anlamı güçlendiren bir bağlaç olduğunu ve kendinden önceki kelimenin son harfi ne olursa olsun 'de' formunu koruması gerektiğini düşünün.
Daha Fazla Pratik
Bağlaç olan 'de'nin 'te' yapılamayacağı kuralı ile ilgili farklı cümle yapılarını (özellikle fiillerden sonra gelen durumlar) inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Bağlaç olan 'ki'yi ayırt etmek için kelimeye '-ler' eki getirin. 'Teşkil eder ki-ler' anlamsız olduğu için bağlaçtır (ayrı), 'tarihteki-ler' anlamlı olduğu için ektir (bitişik).
Tahmini Süre:1m 30s