Soru

Zorluk: OrtaÇarpanlara Ayırma

Bir kamu kurumu için geliştirilen finansal analiz modelinde xx planlanan bütçeyi, yy ise gerçekleşen harcamayı temsil etmektedir (x>y>0x > y > 0).

Bu model kapsamında hesaplanan;
x2xy+4x4yx2y2:x+4x2+xy \frac{x^2 - xy + 4x - 4y}{x^2 - y^2} : \frac{x + 4}{x^2 + xy}
ifadesinin en sade biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
  1. xCevap
  2. B
    y
  3. C
    1
  4. D
    x + y
  5. E
    x - y

Cevap

İfadenin en sade hali x değeridir.
Verilen cebirsel ifadede pay kısmı gruplandırılarak (xy)(x+4)(x-y)(x+4) şeklinde, payda ise iki kare farkından (xy)(x+y)(x-y)(x+y) şeklinde yazılır. Bölme işlemi gereği ikinci kesir ters çevrildiğinde payda olan x(x+y)x(x+y) paya geçer. Tüm çarpanlar (xy,x+y,x+4x-y, x+y, x+4) sadeleştiğinde geriye sadece xx çarpanı kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Paydaki x2xy+4x4yx^2 - xy + 4x - 4y ifadesini gruplandırarak çarpanlarına ayır.
x(xy)+4(xy)=(xy)(x+4)x(x - y) + 4(x - y) = (x - y)(x + 4)
Dört terimli ifadelerde ortak çarpan parantezine almak için gruplandırma yöntemi kullanılır.
2
Paydadaki x2y2x^2 - y^2 ifadesini iki kare farkı özdeşliği ile çarpanlarına ayır.
(xy)(x+y)(x - y)(x + y)
a2b2=(ab)(a+b)a^2 - b^2 = (a - b)(a + b) özdeşliği uygulanır.
3
İkinci kesrin paydasındaki x2+xyx^2 + xy ifadesini ortak çarpan parantezine al.
x(x+y)x(x + y)
x ortak çarpanı dışarı alınır.
4
Bölme işlemini çarpma işlemine dönüştür (ikinci kesri ters çevirip çarp) ve sadeleştir.
(xy)(x+4)(xy)(x+y)x(x+y)x+4=x\frac{(x - y)(x + 4)}{(x - y)(x + y)} \cdot \frac{x(x + y)}{x + 4} = x
Pay ve paydadaki (xy)(x - y), (x+4)(x + 4) ve (x+y)(x + y) çarpanları birbirini sadeleştirir.

Anahtar Kavram

Rasyonel İfadelerin Sadeleştirilmesi ve Gruplandırma Yöntemi
Bu soruyu puanla