Examkin

Soru

Zorluk: ZorMondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan çekilme şartlarını belirleyen Mondros Mütarekesi, klasik bir ateşkes metninin ötesine geçerek ülkeyi savunmasız bırakmayı ve planlanan fiilî işgallere zemin hazırlamayı hedeflemiştir.

Antlaşmada yer alan;
I. Toros Tünelleri ve tüm demir yolu hatlarının İtilaf Devletleri'nin denetimine bırakılması,
II. Sınırların korunması ve iç asayişin temini için ayrılacak birlikler haricindeki Osmanlı ordusunun terhis edilip silah ve cephanesinin teslim alınması,
III. Hükûmet resmî muhaberatı haricindeki bütün telsiz, telgraf ve denizaltı kablolarının denetiminin İtilaf yetkililerine devredilmesi

hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, İtilaf Devletleri'nin bu maddelerle ulaşmak istediği ortak stratejik hedef aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Osmanlı Devleti'nin taşradaki mali ve idari teşkilatlanmasını koruyarak iç gümrük gelirlerini güvenceye almak
  2. B
    Mondros sonrasında azınlıklar tarafından kurulan ayrılıkçı cemiyetlerin silahlanma ve çete faaliyetlerini durdurmak
  3. İşgaller karşısında başlayabilecek halk direnişinin organize olmasını, haberleşmesini ve askeri/lojistik açıdan intikalini engellemekCevap
  4. D
    İtilaf Devletleri arasında yapılan gizli antlaşmaları geçersiz kılarak Paris Barış Konferansı kararlarının uygulanmasını hızlandırmak
  5. E
    Amasya Genelgesi ve Erzurum Kongresi sonrasında oluşturulacak Temsil Heyeti'nin hukuki varlığını tanımak

Cevap

İşgaller karşısında başlayabilecek halk direnişinin organize olmasını, haberleşmesini ve askeri/lojistik açıdan intikalini engellemek
Mondros Mütarekesi'nin ordunun terhis edilmesini öngören maddesi savunma gücünü yok etmeyi; telsiz, telgraf ve denizaltı kablolarının denetimini öngören maddesi işgallerden halkın haberdar olmasını ve birbiriyle haberleşerek örgütlenmesini engellemeyi; demir yolları ile Toros tünellerinin denetimi ise askeri birlik ve mühimmat sevkiyatını (lojistiği) durdurmayı amaçlamaktadır. Bu üç maddenin kesiştiği temel stratejik gaye, Anadolu'da başlayacak işgallere karşı halkın organize bir direniş oluşturmasını ve kuvvet intikalini baştan engellemektir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen mütareke maddelerinin tekil işlevlerini belirleme
I. madde askeri/lojistik intikal ve ulaşımı, II. madde doğrudan silahlı savunma gücünü, III. madde ise kamuoyu oluşturma, teşkilatlanma ve haberleşme ağını hedef almaktadır.
Her bir maddenin hedef aldığı stratejik alanı tespit etmek ortak gayeyi ortaya çıkarmak için gereklidir.
2
Maddelerin ortaya çıkardığı birleşik sonucu ve ortak paydalarını analiz etme
Osmanlı coğrafyası ordusuz (savunmasız), demir yollarından yoksun (lojistiksiz) ve telsiz-telgrafsız (iletişimsiz) bırakılmıştır.
İtilaf Devletleri bu maddelerle Anadolu'da başlayacak fiilî işgallere karşı koordineli bir milli mukavemetin ve bölgesel güçlerin birleşmesinin önüne geçmeyi amaçlamıştır.
3
Çeldiricileri eleyerek doğru yargıya ulaşma
Ulaşım, haberleşme ve ordunun eş zamanlı kontrolü ancak ulusal direnişin teşkilatlanmasını ve sevkiyatını engelleme gayesiyle açıklanabilir.
Diğer ifadeler ya kronolojik olarak sonraya aittir ya da mütarekenin ruhu ve hedefleriyle çelişmektedir.

Anahtar Kavram

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın Askeri, Ulaşım ve Haberleşme Hükümleri ile İşgallere Zemin Hazırlama Stratejisi

İpuçları

1
Maddelerin temas ettiği üç temel alana dikkat ediniz: Ulaşım, askeri güç ve haberleşme.
2
Bir ülkenin işgale uğradığı sırada ordusunun olmaması, haberleşememesi ve birlik sevk edememesi ne tür bir sonucu doğurur?
3
İtilaf Devletleri, işgallere karşı bölgesel veya ulusal ölçekte kurulabilecek organize bir direniş cephesini doğmadan engellemek istemiştir.

Daha Fazla Pratik

Mondros'un 7. ve 24. maddelerinin işgallere hukuki gerekçe üretme işlevi ile askeri-lojistik maddelerin fiilî ortam hazırlama işlevi arasındaki farkı pekiştiren sorular çözünüz.

Alternatif Yöntem

Kavram-Kategori Eşleştirmesi: Verilen I. öncülü 'Lojistik/Ulaşım', II. öncülü 'Savunma/Askeri Güç', III. öncülü 'İletişim/Teşkilatlanma' kavramlarıyla eşleştirip bu üç unsuru tek bir ortak amaçta birleştiren seçeneği tespit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 50s
Bu soruyu puanla

Konular

Mondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

Bu konudan daha fazla soru