Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'nin Dağları

Yer kabuğunu oluşturan levhaların birbirine yaklaşmasıyla meydana gelen orojenik hareketler, tabakaların esneklik özelliğine göre farklı yer şekilleri oluşturur. Esnekliğini yitirmiş sert (masif) yapıdaki tabakaların yan basınçlarla kırılması sonucunda yükselen bloklara "horst", çöken bloklara ise "graben" adı verilir.

Buna göre, aşağıda verilen dağlardan hangisi bu şekilde bir kırılma süreci sonucunda oluşan bir horst kütlesidir?

  1. A
    Kaçkar Dağları
  2. BozdağlarCevap
  3. C
    Tahtalı Dağları
  4. D
    Sultan Dağları
  5. E
    Süphan Dağı

Cevap

Bozdağlar, Türkiye'de kırılma sonucunda oluşan horst kütlelerinden biridir.
Bozdağlar, Batı Anadolu'da (Ege Bölgesi) yer alan ve sertleşmiş tabakaların yan basınçlar etkisiyle kırılması sonucunda yükselen bloklar olan horstlara örnektir. Bu sistemde Bozdağlar yükselen kısmı (horst), Küçük Menderes havzası ise çöken kısmı (graben) temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Orojenez süreçlerini analiz etme
Dağ oluşumunun kıvrılma (esnek tabaka) ve kırılma (sert tabaka) olarak ikiye ayrıldığını tespit et.
Soruda istenen 'horst' yapısı sadece kırılma (faylanma) süreciyle oluşur.
2
Horst ve graben sistemlerinin dağılımını hatırlama
Türkiye'de horst-graben sisteminin en yaygın olduğu yerin Ege Bölgesi (Batı Anadolu) olduğunu belirle.
Batı Anadolu'daki tabakalar sertleşmiş yapıda olduğu için yan basınçlara kırılma ile yanıt vermiştir.
3
Seçeneklerdeki dağları sınıflandırma
Kaçkar, Tahtalı ve Sultan dağlarının kıvrım; Süphan Dağı'nın volkanik; Bozdağlar'ın ise horst olduğunu saptar.
Doğru sınıflandırma sorunun çözümünü sağlar.

Anahtar Kavram

Dağ Oluşum Tipleri (Kıvrım, Kırık, Volkanik)

İpuçları

1
Ege Bölgesi'ndeki dağların genel oluşum özelliklerini düşünün.
2
Kırılma (faylanma) ile oluşan dağlar genellikle bir graben ovasına komşudur.
3
Madra, Yunt, Aydın ve Bozdağlar gibi kütleler bu grupta yer alan en bilindik örneklerdir.

Daha Fazla Pratik

Ege Bölgesi'ndeki diğer horst-graben eşleşmelerini (örneğin Aydın Dağları - Büyük Menderes) çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla