I. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine Osmanlı Devleti başlangıçta silahlı tarafsızlık ve genel seferberlik ilan etmiş; ancak devam eden diplomatik, askerî ve iktisadi gelişmeler sonucunda İttifak Bloku safında fiilen savaşa dâhil olmuştur.
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na giriş süreci ve bu dönemde yaşanan diplomatik ve kurumsal gelişmelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?
- A2 Ağustos 1914 tarihli Osmanlı-Alman Gizli İttifak Antlaşması, Avusturya-Sırbistan çatışmasını değil; özellikle Rusya'nın Almanya veya müttefikine saldırması durumunu bir savaş sebebi (casus foederis) kabul etmiştir.
- BOsmanlı Devleti, fiilen savaşa girmeden önce tam bağımsızlık yolunda adım atarak 1 Ekim 1914'te kapitülasyonları tek taraflı kaldırmış; bu karar aralarında Almanya ve Avusturya-Macaristan'ın da bulunduğu tüm büyük devletler tarafından ortak nota ile protesto edilmiştir.
- Almanya ile yapılan ittifak antlaşması ve fiilî savaşa girme kararı, dönemin yürütme organı olan Meclis-i Vükelâ'da oy birliğiyle kabul edilmiş ve tatilde olan Meclis-i Mebusan derhal toplanarak antlaşmayı resmen onaylamıştır.Cevap
- Dİtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti'nin Almanya safında savaşa girmesini önlemek amacıyla savaş sonrasında kapitülasyonlar üzerinde Osmanlı lehine düzenlemeler yapılabileceğini ve ülkenin toprak bütünlüğünün korunacağını taahhüt eden diplomatik tekliflerde bulunmuştur.
- EAlman donanmasına ait Goeben ve Breslau gemilerinin Boğazlardan geçişi sonrasında Osmanlı yönetimi, tarafsızlık hukukuna aykırı bu fiilî durumu meşrulaştırmak için gemilerin İngiltere'nin el koyduğu dretnotlara karşılık satın alındığını duyurmuştur.
Cevap
Almanya ile yapılan ittifak antlaşması ve fiilî savaşa girme kararının Meclis-i Vükelâ'da oy birliğiyle kabul edilip Meclis-i Mebusan tarafından onaylandığını belirten yargı tarihsel gerçeklerle bağdaşmaz ve yanlıştır.
Osmanlı Devleti'nin Almanya ile yaptığı ittifak antlaşması ve Karadeniz Olayı sonrasında savaşa girmesi Meclis-i Mebusan'ın onayından geçmemiştir. Ayrıca yürütme organı olan Meclis-i Vükelâ'da da oy birliği sağlanamamış; savaşa fiilen girilmesi üzerine Maliye Nazırı Cavid Bey başta olmak üzere kabinedeki önemli nazırlar istifa etmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na Giriş Sürecindeki Siyasi, Hukuki ve Diplomatik Karar Mekanizmaları
İpuçları
1
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na giriş kararının geniş tabanlı bir mutabakatla mı yoksa dar bir siyasi kadronun inisiyatifiyle mi alındığını düşününüz.
2
Maliye Nazırı Cavit Bey gibi önemli hükûmet üyelerinin Karadeniz Baskını sonrasında takındığı tavrı ve kabinedeki görev durumunu hatırlayınız.
3
Savaş kararının ve gizli ittifakın Meclis-i Mebusan tarafından onaylanıp onaylanmadığını ve Meclis-i Vükelâ'daki istifaları göz önüne getiriniz.
Daha Fazla Pratik
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesinin ardından ilan edilen 'Cihad-ı Ekber' fetvasının içeriği ve İslam dünyasındaki etkilerini inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Savaşa giriş sürecindeki diplomatik ve hukuki olayları kronolojik ve kurumsal açıdan ayrıştırarak; uluslararası hukuk adımları (gemilerin satın alınması, kapitülasyonların ilgası) ile iç siyasi karar alma süreçlerini (kabine istifaları, meclis durumu) karşılaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s