Türkiye'nin kıyı ovalarının oluşumunda akarsuların biriktirme faaliyetleri belirleyici bir role sahiptir. Ancak Sakarya, Dalaman veya Filyos gibi önemli miktarda alüvyon taşıyan bazı akarsuların döküldüğü ağızlarda; Çukurova, Çarşamba veya Silifke kadar geniş delta ovalarının oluşmadığı görülmektedir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- AAkarsuların taşıdığı alüvyon miktarının mevsimsel olarak büyük değişimler göstermesi
- Kıyılarda derinliğin fazla olması ve kıta sahanlığının dar olmasıCevap
- CSöz konusu akarsuların ağız kısımlarında gelgit genliğinin çok yüksek olması
- DAkarsu havzalarındaki bitki örtüsünün aşınmayı ve taşınmayı büyük oranda engellemesi
- EBölgedeki dağ sıralarının kıyı çizgisine dik uzanması
Cevap
Kıyı derinliğinin fazla olması ve kıta sahanlığının dar olması, alüvyonların kıyıda birikmesini engelleyerek büyük delta ovalarının oluşumunu zorlaştırır.
Akarsu biriktirme şekillerinden olan deltanın oluşabilmesi için akarsuyun döküldüğü yerin sığ olması (kıta sahanlığının geniş olması) temel şarttır. Sakarya ve Filyos gibi akarsuların döküldüğü kıyılarda deniz aniden derinleştiği için biriktirme faaliyeti kıyı çizgisini genişletemez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Delta Oluşum Şartları ve Kıta Sahanlığı İlişkisi
İpuçları
1
Delta oluşumu için denizin sığ mı yoksa derin mi olması gerektiğini düşünün.
2
Dağların kıyıya çok yakın ve paralel uzandığı yerlerde deniz derinliği nasıl değişir?
3
Sakarya ve Filyos'un döküldüğü kıyılar ile Çukurova'nın bulunduğu kıyının derinliğini karşılaştırın.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'deki başlıca delta ovalarının harita üzerindeki yerlerini ve hangi akarsular tarafından oluşturulduklarını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s