Soru

Zorluk: KolayRüzgar Şekilleri

Türkiye’de rüzgârların yer şekillendirici gücü; yağış miktarının az, nemin düşük ve bitki örtüsünün seyrek olduğu iç kesimlerde daha belirgindir. Özellikle Konya ilinin Karapınar çevresi, rüzgârın hem aşındırma hem de biriktirme yoluyla oluşturduğu topografya şekilleriyle dikkat çekmektedir.

Buna göre, belirtilen saha şartlarında rüzgârların doğrudan etkisiyle oluşan yer şekilleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

  1. A
    Mantar kaya
  2. B
    Tafoni
  3. C
    Barkan
  4. Peri bacalarıCevap
  5. E
    Kumul

Cevap

Peri bacaları, rüzgârların doğrudan etkisiyle değil, temel olarak akarsu ve sel sularının aşındırmasıyla oluşan bir yer şeklidir.
Peri bacaları, volkanik arazilerde sel sularının ve akarsuların tüf tabakasını aşındırmasıyla oluşur. Rüzgârlar bu süreçte sadece aşınan materyalin taşınması ve şeklin belirginleşmesinde dolaylı bir rol oynar. Bu nedenle rüzgârların doğrudan oluşturduğu bir şekil olarak kabul edilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Rüzgâr şekillerinin oluşum şartlarını değerlendir.
Rüzgârlar, bitki örtüsünün cılız ve kuraklığın fazla olduğu (İç ve Güneydoğu Anadolu gibi) bölgelerde etkilidir.
Soruda belirtilen Karapınar çevresi bu özelliklere sahip bir rüzgâr sahasıdır.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerini dış kuvvetlerine göre gruplandır.
Mantar kaya ve tafoni aşınım; barkan ve kumul ise rüzgâr birikim şeklidir. Peri bacası ise akarsu/sel aşınım şeklidir.
Peri bacalarının oluşumunda volkanik tüflerin sel suları tarafından aşındırılması ana etkendir; rüzgâr burada sadece şekillenmeyi hızlandıran dolaylı bir kuvvettir.

Anahtar Kavram

Rüzgârların yer şekillendirici etkisi ve akarsu-rüzgâr etkileşimi

Alternatif Yöntem

Rüzgârın doğrudan (primer) mı yoksa dolaylı (sekonder) mı etkili olduğunu düşünerek eleme yapabilirsiniz. Peri bacası dışındaki tüm seçenekler rüzgârın bizzat 'usta' olduğu şekillerdir.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla