Examkin

Soru

Zorluk: OrtaGizli (Paylaşım) Antlaşmaları

İtilaf Devletleri, I. Dünya Savaşı sürecinde Osmanlı topraklarının paylaşılmasına yönelik olarak kendi aralarında bir dizi gizli mutabakat akdetmişlerdir.

Bu gizli paylaşımlarda yer alan kararlar ve hedef coğrafyalar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu süreçte mutabakata varılan hükümlerden biri değildir?

  1. A
    Çarlık Rusyası'nın müttefikler safında savaşa devamını temin etmek üzere İstanbul, Boğazlar bölgesi ve Marmara kıyılarının bu devlete vadedilmesi
  2. B
    İtalya'nın taraf değiştirerek İtilaf safına çekilmesi amacıyla On İki Ada ve Antalya çevresinin bu devlete taahhüt edilmesi
  3. C
    İngiltere ve Fransa arasındaki uzlaşmayla Orta Doğu topraklarının; Suriye, Lübnan ve Irak ekseninde nüfuz sahalarına ayrılması
  4. Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz vilayetlerinin, Akdeniz'deki donanma üsleri karşılığında doğrudan Yunanistan'a tahsis edilmesiCevap
  5. E
    Hicaz Emiri ile yürütülen temaslar doğrultusunda bağımsız bir Arap devleti kurulması karşılığında Osmanlı yönetimine karşı isyan başlatılması

Cevap

Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz vilayetlerinin, Akdeniz'deki donanma üsleri karşılığında doğrudan Yunanistan'a tahsis edilmesi
I. Dünya Savaşı sırasında yapılan gizli antlaşmalarda (İstanbul Antlaşması, Londra Antlaşması, Sykes-Picot Antlaşması, Petrograd Protokolü, Mac-Mahon ve Saint-Jean de Maurienne) Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz kıyıları (Trabzon, Erzurum, Van, Bitlis) 1916 Petrograd Protokolü ile Çarlık Rusyası'na vadedilmiştir. Yunanistan bu gizli antlaşmaların imzacısı olmadığı gibi söz konusu Doğu vilayetleri hiçbir zaman Yunanistan'a bırakılmamıştır. Bu nedenle Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz'in Yunanistan'a tahsis edildiğini belirten ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Gizli antlaşmaların taraflarını ve kapsamını inceleme
I. Dünya Savaşı sırasında imzalanan gizli antlaşmalar İngiltere, Fransa, Çarlık Rusyası ve İtalya arasında (ayrıca İngiltere ile Mekke Emiri Şerif Hüseyin arasında) yapılmıştır.
Yunanistan savaş yıllarındaki gizli paylaşım antlaşmalarına dahil edilmemiştir.
2
Coğrafi paylaşım kararlarını eşleştirme
Boğazlar İstanbul Antlaşması'yla, Doğu Anadolu ise Petrograd Protokolü'yle Çarlık Rusyası'na; Orta Doğu Sykes-Picot ile İngiltere ve Fransa'ya; Güneybatı Anadolu ve On İki Ada Londra Antlaşması'yla İtalya'ya; Arap coğrafyası ise Mac-Mahon ile Şerif Hüseyin'e vadedilmiştir.
Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz kıyıları hiçbir gizli antlaşmada Yunanistan'a bırakılmamıştır.
3
Doğru seçeneği tespit etme
Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz'in Yunanistan'a tahsis edildiği yönündeki ifade tarihi gerçeklerle bağdaşmaz.
Söz konusu bölgeler Petrograd Protokolü uyarınca Çarlık Rusyası'na ayrılmıştır.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı Gizli Paylaşım Antlaşmaları ve Coğrafi Dağılımı

İpuçları

1
Gizli antlaşmaların imzalandığı 1915-1917 yıllarında İtilaf Bloku'nda yer alan asıl büyük güçleri ve hangi devletin bu antlaşmalara taraf olmadığını düşününüz.
2
Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz (Trabzon, Erzurum, Van, Bitlis) coğrafyasının hangi İtilaf devletinin tarihi emelleri doğrultusunda talep edildiğini hatırlayınız.
3
Doğu Anadolu Petrograd Protokolü ile Çarlık Rusyası'na verilmiştir; Yunanistan ise bu gizli antlaşmalara taraf değildir.

Daha Fazla Pratik

Sovyet Rusya'nın Bolşevik İhtilali sonrasında savaştan çekilip gizli antlaşmaları 'Sarı Kitap' ile açıklaması ve bu durumun Orta Doğu ile Anadolu paylaşım planlarına etkilerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Devlet-bölge eşleştirmesi yaparak ilerleyebilirsiniz: İstanbul/Boğazlar ve Doğu Anadolu -> Rusya; Orta Doğu -> İngiltere-Fransa; Güneybatı Anadolu -> İtalya; Arap Yarımadası -> Şerif Hüseyin. Yunanistan gizli antlaşmalarda yer almaz.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Gizli (Paylaşım) Antlaşmaları

Bu konudan daha fazla soru