Examkin

Soru

Zorluk: OrtaI. Dünya Savaşı'nın Sebepleri ve Osmanlı'nın Savaşa Girişi

XX. yüzyılın başlarında İttihat ve Terakki yönetiminin I. Dünya Savaşı'na Almanya'nın yanında girme kararında etkili olan aşağıdaki hedeflerden hangisi, Osmanlı Devleti'nin 'uluslararası ekonomik ve hukuki bağımsızlığını tam olarak tesis etme' amacını doğrudan yansıtmaktadır?

  1. A
    Kafkaslar üzerinden Orta Asya Türk topluluklarına ulaşarak Turan idealini gerçekleştirmek
  2. B
    Balkan Savaşları ve Trablusgarp'ta kaybedilen toprakları geri alarak sınır güvenliğini sağlamak
  3. Kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırmak ve Düyun-ı Umumiye idaresinin mali denetimine son vermekCevap
  4. D
    Halifeliğin dini nüfuzunu kullanarak İtilaf Devletleri sömürgelerindeki Müslümanları ayaklandırmak
  5. E
    İttifak Bloku'nun Avrupa'daki askeri yükünü hafifleterek savaşı kısa sürede İttifak lehine sonuçlandırmak

Cevap

Kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırmak ve Düyun-ı Umumiye idaresinin mali denetimine son vermek
Osmanlı Devleti, XIX. yüzyıldan itibaren Avrupalı devletlere tanınan kapitülasyonlar ve 1881'de kurulan Düyun-ı Umumiye İdaresi sebebiyle hem adli hem de mali egemenliğini büyük ölçüde kaybetmişti. İttihat ve Terakki hükümetinin I. Dünya Savaşı'na girerken öncelikli hedeflerinden biri, bu prangalardan kurtularak ülkenin tam ekonomik ve hukuki bağımsızlığını sağlamaktı. Nitekim Osmanlı yönetimi savaşa fiilen girmeden önce, Eylül 1914'te kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdığını ilan etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel ölçüt olan 'uluslararası ekonomik ve hukuki bağımsızlığı tam olarak tesis etme' ifadesini analiz etmek.
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na giriş amaçları; askeri/toprak kazanımı, ideolojik (Turancılık/İslamcılık) ve egemenlik hakları (kapitülasyonlar/mali denetim) olmak üzere kategorize edilir.
Soru, genel savaşa giriş sebeplerinden ziyade doğrudan ekonomik ve hukuki tam egemenliği hedefleyen unsuru sorgulamaktadır.
2
Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarını kısıtlayan kurum ve uygulamaları değerlendirmek.
Yabancı devletlere tanınan adli ve ticari ayrıcalıklar (kapitülasyonlar) ile devlet gelirlerini denetleyen Düyun-ı Umumiye İdaresi, Osmanlı Devleti'nin bağımsızlığını fiilen kısıtlayan en büyük engellerdir.
Tam bağımsız bir devlet yapısına ulaşabilmek için bu mali ve hukuki imtiyazların ortadan kaldırılması zorunludur.
3
Seçenekler arasından ekonomik ve hukuki bağımsızlık amacıyla doğrudan örtüşen maddeyi belirlemek.
İttihat ve Terakki hükümetinin savaşa girerken 1914 Eylül'ünde kapitülasyonları tek taraflı kaldırması ve Düyun-ı Umumiye'nin yetkilerini askıya alma girişimi tam bağımsızlık hedefiyle doğrudan örtüşür.
Toprak kazanmak askeri, Turan ideali veya Cihad-ı Ekber çağrısı ideolojik, cephe açarak yük hafifletmek ise müttefiklik stratejisine ait unsurlardır.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na Giriş Amaçları ve Kapitülasyonların Kaldırılması

İpuçları

1
Devletin yabancı devletlere tanıdığı adli ve ticari ayrıcalıklar ile dış borç denetimi mekanizmalarını düşününüz.
2
Soru kökündeki 'hukuki ve ekonomik bağımsızlık' vurgusu; toprak kazanımı veya ideolojik hedeflerden ziyade mali ve yargısal bağımlılıklara son vermeyi işaret eder.
3
Osmanlı Devleti'nin 1914 Eylül'ünde tek taraflı olarak feshettiği ve Avrupalı devletlerin tüccarlarına tanınan imtiyazları ortadan kaldıran gelişmeyi hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nin kapitülasyonları tek taraflı kaldırma kararına müttefiki Almanya ve Avusturya-Macaristan da dahil olmak üzere tüm devletlerin gösterdiği diplomatik tepkileri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Seçeneklerde yer alan hedefleri 'Askeri/Toprak', 'İdeolojik/Fikir Akımı' ve 'Hukuki/Ekonomik Egemenlik' şeklinde üç temel sütuna ayırarak soru kökünde istenen kategoriyle eşleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

I. Dünya Savaşı'nın Sebepleri ve Osmanlı'nın Savaşa Girişi

Bu konudan daha fazla soru