Soru

Zorluk: KolayRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgârlar, akarsulara oranla yer şekillerini biçimlendirmede ikinci (2.2.) dereceden bir etkiye sahiptir. Ancak bitki örtüsünün cılız, iklimin kurak olduğu alanlarda rüzgârın doğrudan etkisiyle oluşan çeşitli aşınım ve birikim şekilleri görülür. Bu bilgilere dayanarak, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de rüzgârların 'doğrudan aşındırma' faaliyeti sonucunda meydana gelen bir yer şeklidir?

  1. A
    Barkan
  2. Mantar KayaCevap
  3. C
    Lös
  4. D
    Kumul
  5. E
    Peri Bacası

Cevap

Mantar kaya, rüzgârların doğrudan aşındırma faaliyeti sonucunda oluşan bir yer şeklidir.
Mantar kaya (diğer adıyla Şeytan Masası), rüzgârın zemine yakın yerlerde taşıdığı sert parçacıkların, bir kayanın alt kısmını üst kısmına göre daha hızlı aşındırmasıyla oluşur. Bu, doğrudan bir rüzgâr aşındırma faaliyetidir.

Adım Adım Çözüm

1
Dış kuvvetlerin etkisini analiz et.
Türkiye'de rüzgârlar, bitki örtüsünün fakir olduğu İç ve Güneydoğu Anadolu gibi kurak bölgelerde daha etkilidir.
Rüzgârın yer şekillerini doğrudan biçimlendirebilmesi için zeminin korunmasız (bitkisiz) olması gerekir.
2
Aşındırma ve biriktirme şekillerini sınıflandır.
Mantar kaya, tafoni, yardang ve hamada 'aşındırma'; lös, kumul ve barkan ise 'biriktirme' şekilleridir.
Rüzgâr hızının yüksek olduğu yerde aşındırma, hızın azaldığı yerde ise biriktirme yapar.
3
Dolaylı etkileri ayırt et.
Peri bacaları gibi şekillerde rüzgârın doğrudan değil, sel sularına yardımcı olarak dolaylı bir etkisi vardır.
ÖSYM/KPSS formatında peri bacaları akarsu aşınım şekli olarak kabul edilir, rüzgâr sadece yardımcı kuvvettir.

Anahtar Kavram

Rüzgâr Aşındırma ve Biriktirme Şekillerinin Ayrımı

İpuçları

1
Rüzgârın bir yeri 'yontması' mı yoksa oraya malzeme 'yığması' mı istendiğine dikkat etmelisin.
2
Seçeneklerdeki Barkan, Lös ve Kumul ifadeleri rüzgârın taşıdığı malzemeleri bıraktığı durumlardır.
3
Kayaların altının oyularak mantara benzemesi, rüzgârın en bilinen doğrudan aşındırma örneğidir.

Daha Fazla Pratik

Rüzgâr biriktirme şekillerinden olan löslerin, akarsu biriktirmesi olan alüvyonlar ve buzul biriktirmesi olan morenler ile benzerliklerini inceleyebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla