Karahanlılar ( - ), Orta Asya'da kurulan ilk Müslüman Türk devleti olarak Türk kültürünü İslamiyet'in getirdiği yeni kurumlarla sentezleyen bir köprü görevi üstlenmiştir. Bu süreçte Karahanlılar, hem eski Türk devlet geleneklerini (ikili teşkilat, Türkçe unvanlar vb.) devam ettirmiş hem de Türk-İslam tarihinin pek çok kurumsal ve kültürel "ilk"ini inşa etmişlerdir.
Buna göre, Karahanlılar Devleti'nin kurumsal ve kültürel yapısı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
- AHakaniye lehçesi ile kaleme alınan Kutadgu Bilig, Divan-ı Lügati't-Türk, Atabetü'l Hakayık ve Divan-ı Hikmet gibi eserlerle Türk-İslam edebi geleneğini başlatmışlardır.
- BDünya eğitim tarihinde bir ilk olarak Semerkant Medresesi bünyesinde 'burslu öğrencilik' sistemini başlatarak sosyal devlet anlayışını eğitimle birleştirmişlerdir.
- CSınır boylarında 'Ribat' adı verilen askeri amaçlı yapılar inşa etmiş, zamanla bu yapıları ticari konaklama merkezleri olan kervansaraylara dönüştürmüşlerdir.
- DDevlet yönetiminde eski bir gelenek olan ikili teşkilatı sürdürmüş; hükümdarlar 'Han', 'Arslan', 'Buğra' gibi Türkçe unvanları kullanmaya devam etmişlerdir.
- 'Gulam Sistemi'ni başlatarak, ordunun tamamını gayrimüslim tebaadan devşirilen ve doğrudan hükümdara bağlı olan profesyonel askerlerden oluşturmuşlardır.Cevap
Cevap
Gulam sisteminin başlatıldığı bilgisi doğru olsa da, Karahanlı ordusunun tamamının gayrimüslim devşirmelerden oluştuğu ifadesi yanlıştır.
Karahanlılar, Gulam sistemini askeri teşkilatlarına dahil eden ilk Türk devletidir; ancak bu sistem sadece hükümdarı koruyan merkezi 'Saray Gulamları' birliği ile sınırlıdır. Ordunun asıl gücünü hala Türk boyları oluşturmaktaydı. Ayrıca Karahanlılarda sistem, halkın içindeki gayrimüslimleri devşirmeye değil, savaş esiri Türk gençlerine dayanmaktaydı. Bu nedenle ordunun tamamının gayrimüslim devşirme olduğunu söylemek tarihsel bir hatadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Karahanlılar'da Türk-İslam Sentezi ve Kurumsal Süreklilik
İpuçları
1
Karahanlılar'ın kurulduğu coğrafya ve nüfus yapısının tamamen Türk olmasına dikkat edin.
2
Gulam sistemi merkezi otoriteyi güçlendirmek için kurulmuştur ancak ordunun tamamını teşkil etmez.
3
Devşirme sistemi (gayrimüslim çocukların toplanması) çok daha sonra Osmanlı Devleti ile sistemleşmiş bir uygulamadır.
Daha Fazla Pratik
Gazneliler ve Büyük Selçukluların ordu yapısındaki 'Gulam' ve 'İkta' sistemlerinin Karahanlılar'dan farklarını inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Gazneliler veya Selçuklular ile Karahanlıları kıyaslayın: Karahanlılar 'Türkçeci' karakteriyle ön plandadır; orduda ve yönetimde yabancı (gayrimüslim) unsurlara yer verme oranı diğerlerine göre çok düşüktür.
Tahmini Süre:1m 30s