Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorOlağanüstü Hal (OHAL) Yönetimi

1982 Anayasası’nın 2017 değişikliği sonrası hükümleri ve yerleşik anayasa hukuku doktrini ışığında, "Olağanüstü Hal (OHAL) Yönetimi" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Olağanüstü hal ilan etme yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına ait olup, süresi altı ayı geçmemek üzere yurdun tamamında veya bir bölgesinde ilan edilebilir.
  2. B
    Savaş hali dışında, olağanüstü halin her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatılmasına ilişkin karar, Cumhurbaşkanının istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından verilir.
  3. C
    Türkiye Büyük Millet Meclisi, onayına sunulan olağanüstü hal süresini kısaltabileceği gibi; Cumhurbaşkanının talebi olmaksızın da olağanüstü hali re'sen kaldırmaya yetkilidir.
  4. Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylanıp kanunlaştıktan sonra da Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimi dışında kalmaya devam eder.Cevap
  5. E
    Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmî Gazete’de yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulur ve üç ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Cevap

Olağanüstü hal kararnameleri Meclis tarafından onaylanıp kanunlaştıktan sonra yargısal denetim dışında kalmaz; aksine kanun statüsü kazandıkları için Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir hale gelirler.
Anayasa’nın 148. maddesi uyarınca olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde dava açılamaz. Ancak bu yasak sadece 'kararname' statüsündeki metinler için geçerlidir. Bu kararnameler TBMM tarafından onaylanıp kanunlaştığı andan itibaren birer 'kanun' niteliği kazanır. Kanunlar ise Anayasa Mahkemesi’nin hem şekil hem de esas bakımından denetimine tabidir. Dolayısıyla, onaylanan kararnamelerin yargı denetimi dışında kalmaya devam edeceği yönündeki iddia hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 148. maddesini analiz etme.
Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (OHAL CBK) yargısal denetimi kural olarak kapalıdır.
Anayasa'da OHAL sürecinde hızlı karar alınabilmesi için bu kararnamelere karşı dava açılamayacağı belirtilmiştir.
2
Kararnamenin yasama sürecindeki dönüşümünü inceleme.
OHAL kararnameleri TBMM'ye sunulur ve kabul edildiklerinde artık 'kararname' değil 'kanun' niteliği kazanırlar.
Meclis onayı, yürütmenin düzenleyici işlemini bir yasama işlemine dönüştürür.
3
Kanunların yargısal denetimine ilişkin kuralı uygulama.
Kanunlaşan düzenlemeler için Anayasa'nın 148. maddesindeki 'kararname yasağı' geçerliliğini yitirir.
Anayasa Mahkemesi, kanunlaşan OHAL kararnamelerini hem şekil hem de esas bakımından denetleme yetkisine sahiptir.

Anahtar Kavram

OHAL Kararnamelerinin Kanunlaşması ve Yargısal Denetimi

İpuçları

1
Olağanüstü hal işlemlerinin hangilerinin 'kararname' hangilerinin 'kanun' niteliğinde olduğuna dikkat edin.
2
Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisi, normun hukuki formuna göre değişir. Kanunlaşan işlemler yargı bağışıklığını kaybeder.
3
Anayasa'nın 148. maddesi sadece 'OHAL CBK'lar için dava açılamaz der; Meclis onayı sonrası bu metinlerin ismi 'Kanun' olarak değiştiği için kısıtlama kalkar.

Daha Fazla Pratik

OHAL kararnameleri ile 'sert çekirdek haklar' dışındaki temel hakların nasıl sınırlandırılabileceğine ve bu sınırlandırmanın ölçülülük ilkesiyle ilişkisine çalışılabilir.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Olağanüstü Hal (OHAL) Yönetimi

Bu konudan daha fazla soru