Olağanüstü Hal (OHAL) Yönetimi

58 soru

1982 Anayasası’na göre Olağanüstü Hal (OHAL) yönetimi ve bu süreçte çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına ait olup bu karar ilan edildiği gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine olağanüstü hal süresini her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Savaş hallerinde, olağanüstü halin uzatılmasında dört aylık süre sınırına uyulması zorunluluğu aranmaz.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yayımlandıkları tarihten itibaren üç ay içinde Mecliste karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan ve Meclis tarafından onaylanarak kanunlaşan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı hiçbir şekilde Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal döneminde çıkarılan ve Meclis tarafından onaylanarak kanunlaşan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı hiçbir şekilde Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Cevap

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan kararnameler Meclis tarafından onaylanıp kanunlaştıktan sonra Anayasa Mahkemesi denetimine tabi hale geldiği için bu kararnamelere karşı dava açılamayacağı yönündeki ifade yanlıştır.

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı Anayasa Mahkemesinde dava açılamaz. Ancak bu yasak sadece 'kararname' aşaması içindir. Bu kararnameler Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylanarak kanun haline geldiğinde, artık bir 'kanun' statüsü kazandıkları için Anayasa Mahkemesi'nin denetimine (iptal davasına) tabi hale gelirler. Dolayısıyla, kanunlaşan bir kararnamenin hiçbir şekilde denetlenemeyeceğini söylemek hukuki bir hatadır.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan ve uzatma usulünü hatırlama

OHAL'i Cumhurbaşkanı ilan eder (max 6 ay), Meclis onayına sunar. Uzatma yetkisi (max 4 ay) ise Meclis'e aittir.

Anayasal sürecin temel aktörlerini ve sürelerini doğru saptamak gerekir.

OHAL kararnamelerinin Meclis onay sürecini inceleme

Bu kararnameler 3 ay içinde Meclis tarafından onaylanmalıdır, yoksa yürürlükten kalkarlar.

Yasama organının denetim süresini belirlemek kararnamenin akıbetini anlamak için şarttır.

Yargısal denetim muafiyetini ve istisnasını analiz etme

Anayasa m. 148 uyarınca OHAL CBK'lar yargı yoluna kapalıdır; ancak Meclis onayından geçip kanunlaştıklarında 'kanun' statüsü kazanırlar.

Meclis onayından sonra işlemin hukuki niteliği değişir ve kanunlar üzerindeki yargısal denetim kuralları geçerli olur.

Anahtar Kavram

OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetimi

Soru 2Soru →

1982 Anayasası’nın 2017 değişiklikleri sonrası güncel metnine göre, olağanüstü hal (OHAL) yönetimi ve bu süreçteki hukuki denetim mekanizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Olağanüstü hal süresini, Cumhurbaşkanının talebi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatma yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir.

Olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Meclis tarafından üç ay içerisinde görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Olağanüstü hal ilan edilmesi kararı, verildiği gün Resmî Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Savaş hali dışında, olağanüstü halin uzatılmasında her defasında öngörülen dört aylık süre sınırı, Cumhurbaşkanının kararıyla altı aya kadar çıkarılabilir.

Savaş hallerinde, olağanüstü halin her defasında en fazla dört ay süreyle uzatılabileceğine ilişkin anayasal sınırlama uygulanmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Savaş hali dışında, olağanüstü halin uzatılmasında her defasında öngörülen dört aylık süre sınırı, Cumhurbaşkanının kararıyla altı aya kadar çıkarılabilir.

Cevap

Savaş hali dışında OHAL uzatma süresindeki dört aylık sınırı Cumhurbaşkanının tek başına artırabileceğini belirten ifade yanlıştır; bu yetki TBMM'ye aittir ve süre sınırı katidir.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'na göre olağanüstü halin uzatılmasına karar verme yetkisi münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) aittir. Cumhurbaşkanı sadece sürenin uzatılmasını talep edebilir. Ayrıca, savaş hali dışındaki durumlarda bu uzatma süresi her defasında 'dört ayı' geçemez; Cumhurbaşkanının bu süreyi kendi kararıyla altı aya çıkarma gibi bir yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan yetkisini belirle

OHAL ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir (en fazla 6 ay için).

Yürütme organının hızlı karar alması gereken durumlar için Anayasa bu yetkiyi Cumhurbaşkanına vermiştir.

Uzatma yetkisini ve süre sınırlarını kontrol et

Uzatma yetkisi TBMM'dedir. Süre her defasında en fazla 4 aydır.

İlan yürütmeye, denetim ve uzatma ise yasama organına (TBMM) bırakılarak güçler dengesi korunmuştur.

Savaş hali istisnasını değerlendir

Savaş halinde 4 aylık süre sınırı aranmaz.

Savaşın getirdiği belirsizlik ve olağanüstülük, sürenin daha esnek tutulmasını gerektirir.

OHAL Kararnamelerinin süresini incele

3 ay içinde Meclis'te karara bağlanmayan kararnameler düşer.

Yürütmenin denetimsiz düzenleme yapmasının önüne geçmek için 'onaylanmama durumunda iptal' mekanizması getirilmiştir.

Anahtar Kavram

OHAL İlan, Uzatma ve Kararname Süreçleri

İpuçları

OHAL ilan yetkisi ile OHAL'i uzatma yetkisi farklı organlara aittir.

TBMM'nin OHAL sürecindeki en kritik yetkisi, Cumhurbaşkanı'ndan gelen uzatma talebini değerlendirmektir.

Anayasa'da savaş hali durumları için süre sınırları konusunda özel bir esneklik tanınmıştır; ancak bu esneklik normal OHAL durumları için geçerli değildir.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması rejimini ve AYM'nin bu süreçteki denetim yetkisini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 3Soru →

1982 Anayasası’nın “Olağanüstü Hal Yönetimi” başlıklı 119. maddesi ve ilgili anayasal hükümler çerçevesinde, OHAL süreci ve bu dönemdeki işlemlerin hukuki denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Olağanüstü hal ilan kararının verildiği gün Resmî Gazete’de yayımlanması ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulması zorunludur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının talebiyle olağanüstü hal süresini her defasında en fazla dört ay süreyle uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu süre sınırı aranmaz.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Meclis tarafından üç ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Anayasa’nın 148. maddesi uyarınca, olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Olağanüstü hal ilanına ilişkin Cumhurbaşkanı kararı, bir yasama işlemi niteliğinde kabul edildiği için bu karara karşı herhangi bir yargı yoluna başvurulması mümkün değildir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal ilanına ilişkin Cumhurbaşkanı kararı, bir yasama işlemi niteliğinde kabul edildiği için bu karara karşı herhangi bir yargı yoluna başvurulması mümkün değildir.

Cevap

Olağanüstü hal ilanına ilişkin Cumhurbaşkanı kararının yargı denetimi dışında olduğunu savunan ifade yanlıştır; çünkü bu karar bir idari işlem niteliğindedir ve yargı yolu (Danıştay) açıktır.

Olağanüstü hal ilan edilmesine ilişkin Cumhurbaşkanı kararı, hukuki niteliği itibarıyla bir idari işlemdir. 1982 Anayasası'nda Cumhurbaşkanının tüm işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu ilkesi (bazı istisnalar dışında) geçerlidir. OHAL ilan kararı, yargı denetimi dışında bırakılan işlemler arasında sayılmadığından, bu kararın iptali için Danıştay'a başvurulabilir. Seçenekteki 'yargı yoluna başvurulamaz' ifadesi bu nedenle hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan ve onay sürecini analiz etme

İlan kararı CB tarafından verilir, Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur.

Anayasa'nın 119. maddesindeki usulü doğrulamak için.

Süre uzatma ve savaş istisnasını kontrol etme

Uzatma yetkisi TBMM'ye aittir, süre her defasında max 4 aydır, savaşta sınır yoktur.

Yasama organının yürütme üzerindeki denetim yetkisini belirlemek için.

OHAL Kararnamelerinin (CBK) hukuki rejimini inceleme

Kararnameler için 3 aylık onay süresi vardır ve AYM denetimi kapalıdır (m. 148).

Olağan dönem CBK'ları ile OHAL CBK'ları arasındaki farkı ayırt etmek için.

İlan kararının hukuki niteliğini belirleme

İlan kararı bir 'Cumhurbaşkanı Kararı'dır (idari işlem). Yargı yolu açıktır.

Kararname (yargı kapalı) ile İlan Kararı (yargı açık) ayrımını yapmak için.

Anahtar Kavram

OHAL İşlemlerinin Yargısal Denetimi ve Yasama Onayı

İpuçları

OHAL sürecindeki 'ilan kararı' ile bu ilandan sonra çıkarılan 'kararnameler' arasındaki hukuki farka odaklanın.

Hangi işlemlerin Anayasa Mahkemesi denetimi dışında bırakıldığını (m. 148) ve hangilerinin idari işlem sayıldığını hatırlayın.

Cumhurbaşkanının bir bölgede OHAL ilan etmesi bir 'karar'dır; bu kararın hukuka uygunluğu Danıştay tarafından denetlenebilir.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan kararnamelerle hangi hakların (sert çekirdek haklar hariç) sınırlanabileceğini ve bu kararnamelerin yer bakımından uygulama alanını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi kullanarak; sürelerin doğruluğunu (4 ay, 3 ay) ve AYM'nin OHAL kararnamelerine bakamadığı bilgisini (m. 148) bildiğinizde, geriye kalan 'yargı yolu kapalıdır' ifadesinin genel hukuk ilkeleriyle çeliştiğini fark edebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 4Soru →

1982 Anayasası’nın 2017 değişikliği sonrası güncel hükümleri çerçevesinde, Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) yönetimi ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin ( $TBMM$ ) bu süreçteki yetkileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Olağanüstü hal ilan edilmesi durumunda, ilan kararı verildiği gün Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Meclis onayına sunulur.

TBMM, Cumhurbaşkanının talebiyle olağanüstü hal süresini her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Savaş hallerinde, olağanüstü halin uzatılmasına ilişkin anayasal metinde yer alan dört aylık süre sınırı uygulanmaz.

TBMM; olağanüstü hal süresini değiştirebilir, süreyi kısaltabilir veya olağanüstü hali tamamen sona erdirebilir.

Olağanüstü hal kararı verildiğinde Meclis tatilde ise, kararın onaylanması için bir sonraki yasama yılının başlaması beklenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal kararı verildiğinde Meclis tatilde ise, kararın onaylanması için bir sonraki yasama yılının başlaması beklenir.

Cevap

Meclis tatilde ise kararın onaylanması için tatilin bitmesinin beklenmesi gerektiğini ifade eden seçenek yanlıştır; çünkü Meclis bu durumda derhal toplantıya çağrılır.

1982 Anayasası'nın 119. maddesine göre, Olağanüstü Hal ilan edildiğinde Meclis tatilde ise hemen toplantıya çağrılır. Kararın onaylanması için yeni yasama yılının veya tatil bitişinin beklenmesi anayasal bir kural değildir; tam aksine sürecin ivedilikle denetlenmesi esastır.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan sürecini analiz etme

Cumhurbaşkanı OHAL ilan eder, karar Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Meclis onayına sunulur.

Yürütmenin bu kararı yasamanın denetimine tabidir.

Meclisin çalışma düzenini inceleme

Meclis tatilde veya ara vermede ise, OHAL kararı üzerine derhal toplantıya çağrılması gerekir.

Anayasa'nın 119. maddesi, demokratik denetimin gecikmeksizin yapılmasını emreder.

Anahtar Kavram

OHAL İlanı ve Meclis Denetimi

Tahmini Süre:50s

Soru 5Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemelere göre, Olağanüstü Hal (OHAL) ilanı ve bu süreçte uygulanan hukuki rejimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına ait olup, ilan kararı verildiği gün Resmi Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü halin süresi, başlangıç aşamasında altı ayı geçemez.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemiyle olağanüstü hal süresini her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu dört aylık süre sınırı uygulanmaz.

Olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.

Meclis onayına sunulan Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Meclis tarafından üç ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.

Cevap

Olağanüstü hal kararnamelerinin yargısal denetimine ilişkin ifade yanlıştır; bu kararnamelere karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

1982 Anayasası'nın 148. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, olağanüstü hallerde ve savaş sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde dava açılamaz. Dolayısıyla iptal davası açılmasının mümkün olduğunu savunan ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan yetkisi ve ilk ilan süresini kontrol etme.

İlan yetkisi Cumhurbaşkanına aittir ve süre 6 ayı geçemez.

Anayasa m. 119 gereği yürütme organının takdir yetkisi bu sınırlar içindedir.

Sürenin uzatılması ve savaş hali istisnasını değerlendirme.

Uzatma yetkisi TBMM'dedir, her defasında 4 aydır, savaşta sınır yoktur.

Yasama organının yürütme üzerindeki denetimini temsil eder.

OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yargısal denetimini inceleme.

Anayasa m. 148 uyarınca bu kararnamelere karşı iptal davası açılamaz.

Anayasa koyucu, acil ve istisnai durumların gerektirdiği hız ve etkinlik nedeniyle bu işlemleri yargı denetimi dışında tutmuştur.

OHAL kararnamelerinin Meclis onay sürecini doğrulama.

3 ay içinde karara bağlanmayan kararnameler kendiliğinden kalkar.

Kararnamelerin kalıcı hukuk düzenine etkisini sınırlamak ve Meclis'i karar almaya zorlamak içindir.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal Rejimi ve Kararnamelerin Yargısal Bağışıklığı

İpuçları

Anayasa'nın 148. maddesinde yer alan 'yargı denetimi dışındaki işlemler' listesini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile OHAL kararnamelerini; yargı yolu, düzenleme alanı ve Meclis onay süreci bakımından karşılaştıran bir tablo hazırlayın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 6Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 değişikliği ile düzenlenen Olağanüstü Hal (OHAL) rejimi çerçevesinde; ilanı, süresi ve denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü hal, Milli Güvenlik Kurulu’nun görüşü alınarak Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ilan edilir.

Cumhurbaşkanı, olağanüstü hali yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi tek seferde bir yılı geçmemek üzere ilan edebilir.

Olağanüstü hal ilanı kararı derhal Resmî Gazete’de yayımlanır; ancak yürürlüğe girmesi için TBMM tarafından salt çoğunlukla onaylanması gerekir.

Olağanüstü hal süresini uzatma yetkisi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir; ancak savaş hallerinde bu süre sınırı uygulanmaz.

Olağanüstü hal süresini her defasında altı ayı geçmemek üzere uzatma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal süresini uzatma yetkisi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir; ancak savaş hallerinde bu süre sınırı uygulanmaz.

Cevap

Olağanüstü hal süresini uzatma yetkisi TBMM'ye aittir; uzatma süresi her defasında en fazla dört aydır ve savaş durumunda bu sınır uygulanmaz.

Anayasa'nın 119. maddesine göre OHAL ilan yetkisi Cumhurbaşkanına verilmişken (en fazla 6 ay), bu süreyi uzatma yetkisi denetim mekanizması gereği TBMM'ye bırakılmıştır. TBMM, Cumhurbaşkanının talebiyle süreyi her defasında en fazla 4 ay uzatabilir. Ancak savaş hali, ülkenin içinde bulunduğu hayati tehlike nedeniyle bu 4 aylık sınırın uygulanmadığı tek istisnadır.

Adım Adım Çözüm

İlan makamını ve süresini belirle.

Cumhurbaşkanı, en fazla 6 ay için OHAL ilan eder.

Yürütme organının hızlı karar alması gereken durumlar için Anayasa 119. madde bu yetkiyi Cumhurbaşkanına vermiştir.

Onay ve uzatma sürecini analiz et.

Karar derhal Meclis onayına sunulur. Uzatma yetkisi TBMM'dedir (Her seferinde en fazla 4 ay).

Yasama organının yürütme üzerindeki denetimini sağlamak adına uzatma kararı Meclis'e bırakılmıştır.

İstisnai durumları kontrol et.

Savaş halinde 4 aylık süre sınırı aranmaz.

Savaşın getirdiği belirsizlik ve olağanüstü koşullar nedeniyle sürenin kısıtlanması devletin bekasını tehlikeye atabilir.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal (OHAL) İlan ve Uzatma Prosedürü

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin TBMM'de görüşülme süresi ve yargısal denetimi konusuna çalışılması tavsiye edilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

1982 Anayasası’nın 2017 değişikliği sonrası güncel hükümleri çerçevesinde, Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanına aittir.

Olağanüstü hal, süresi altı ayı geçmemek üzere ilan edilebilir.

İlan edilen olağanüstü hal kararı, yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının talebiyle olağanüstü hal süresini her defasında en fazla dört ay süreyle uzatabilir.

Şiddet olaylarının yaygınlaşması ve kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması halinde Cumhurbaşkanı kararıyla Sıkıyönetim ilan edilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şiddet olaylarının yaygınlaşması ve kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması halinde Cumhurbaşkanı kararıyla Sıkıyönetim ilan edilebilir.

Cevap

Sıkıyönetimin ilan edilebileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü Sıkıyönetim yönetimi 2017 Anayasa değişiklikleri ile Türk hukuk sisteminden tamamen kaldırılmıştır.

Sıkıyönetim, 2017 yılındaki anayasa değişiklikleri ile yürürlükten kaldırılmış bir kurumdur. Güncel anayasal düzende sadece Olağanüstü Hal (

OHAL

) yönetimi mevcuttur ve bu rejim de doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilir. Dolayısıyla, şiddet olayları ne kadar ağır olursa olsun anayasal olarak Sıkıyönetim ilan edilmesi mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

Olağanüstü hal ilan yetkisini ve süresini kontrol et.

İlan yetkisinin Cumhurbaşkanında olduğu ve sürenin en fazla 6 ay olduğu doğrulanır.

Yürütme organının güncel yetki dağılımını belirlemek için.

TBMM'nin süreçteki rolünü ve uzatma sürelerini analiz et.

TBMM'nin onay merci olduğu ve uzatma süresinin en fazla 4 ay olduğu teyit edilir.

Yasama ve yürütme arasındaki denge-denetleme mekanizmasını anlamak için.

2017 değişiklikleri ile kaldırılan kurum ve rejimleri hatırla.

Sıkıyönetimin artık anayasada yer almadığı sonucuna varılır.

Güncel anayasal metne aykırı olan seçeneği tespit etmek için.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişikliği ile Sıkıyönetimin Kaldırılması

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yargısal denetim yasağını ve hak kısıtlama sınırlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 8Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler neticesinde, Olağanüstü Hal (OHAL) döneminde yürütme organınca tesis edilen işlemlerin yasama ve yargı organları tarafından denetlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken hatalıdır?

Olağanüstü hal ilanı kararı, verildiği gün Resmî Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, savaş ve mücbir sebepler dışında üç ay içinde Mecliste karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının talebi üzerine olağanüstü hal süresini her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Meclis, tatil veya ara verme sırasında ise Cumhurbaşkanının daveti üzerine derhal toplanarak OHAL kararını onaylayabilir, değiştirebilir veya kaldırabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Cevap

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması anayasal olarak mümkün değildir.

1982 Anayasası'nın 148. maddesi uyarınca, olağanüstü hallerde ve sıkıyönetim (artık kaldırılmıştır) döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz. Bu durum, OHAL rejiminin en belirgin yargısal kısıtlamalarından biridir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Madde 119'u incelemek.

OHAL ilanı kararı ve bu dönemde çıkarılan kararnamelerin Meclis onayına sunulma usulü doğrulanır.

Yasama denetiminin kapsamını ve süre sınırlarını belirlemek için.

OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin TBMM'deki görüşülme süresini kontrol etmek.

Üç ay içinde karara bağlanmayan kararnamelerin kendiliğinden kalktığı bilgisine ulaşılır.

Yürütmenin düzenleyici işlemlerinin yasama denetimi süresini doğrulamak için.

Anayasa Madde 148'i analiz etmek.

Olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından yargısal denetime kapalı olduğu görülür.

Yargı organının bu özel dönem işlemlerindeki yetki sınırını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetim Yasağı

İpuçları

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile OHAL kararnamelerinin denetim yollarını kıyaslayın.

Anayasa Mahkemesi'nin hangi tür işlemleri denetleme yetkisinin dışında tutulduğunu hatırlayın.

Anayasa'nın 148. maddesindeki iptal davası açılmayacak işlemler listesine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde kısıtlanamayacak 'sert çekirdek hakları' ve bu dönemin yargısal denetim istisnalarını içeren bir tablo oluşturarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 9Soru →

1982 Anayasası’nın 2017 değişikliği sonrası hükümleri uyarınca, Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) yönetimi ve bu süreçteki yasama-yürütme ilişkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

2017 değişikliği ile sıkıyönetim uygulaması anayasadan çıkarılmış;

OHAL

ilan yetkisi Bakanlar Kurulundan alınarak doğrudan Cumhurbaşkanına verilmiştir.

Olağanüstü hal ilan kararı Resmi Gazete’de yayımlandığı gün

TBMM

’nin onayına sunulur; Meclis tatildeyse derhal toplantıya çağrılır.

TBMM

, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen

OHAL

süresini onaylayabilir, kısaltabilir, tamamen kaldırabilir veya süreyi uzatabilir.

Olağanüstü halin devamına gerek duyulması halinde Cumhurbaşkanı, süreyi her defasında altı ayı geçmemek üzere kendiliğinden uzatma yetkisine sahiptir.

Savaş hali haricinde, Meclis tarafından yapılacak olan süre uzatımları her defasında dört ayı geçemezken; ilk ilan süresi en fazla altı ay olabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü halin devamına gerek duyulması halinde Cumhurbaşkanı, süreyi her defasında altı ayı geçmemek üzere kendiliğinden uzatma yetkisine sahiptir.

Cevap

Olağanüstü halin uzatılmasına (temdit) karar verme yetkisi Cumhurbaşkanına değil, Cumhurbaşkanının talebi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir; ayrıca uzatma süresi her defasında en fazla dört aydır.

Olağanüstü halin devamına karar verme yetkisi (temdit), Cumhurbaşkanının talebi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisine (

TBMM

) aittir. Ayrıca bu uzatma kararı, savaş halleri dışında her defasında dört ayı geçemez. İfadede belirtilen 'Cumhurbaşkanının kendiliğinden uzatması' ve 'altı aylık süre' bilgileri anayasal hükümlerle bağdaşmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Olağanüstü hal ilan yetkisini ve süresini belirleme

Cumhurbaşkanı, yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere

OHAL

ilan edebilir.

Anayasa'nın 119. maddesi uyarınca ilan yetkisi yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanına verilmiştir.

Meclisin onay ve denetim sürecini değerlendirme

İlan kararı Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün

TBMM

onayına sunulur. Meclis süreyi kısaltabilir veya tamamen kaldırabilir.

Yasama organının yürütme üzerindeki denetim yetkisini kullanması anayasal bir zorunluluktur.

Süre uzatımı (temdit) prosedürünü analiz etme

Uzatma kararı Cumhurbaşkanının istemi üzerine

TBMM

tarafından verilir. Her defasında uzatma süresi en fazla dört aydır (savaş hali istisnadır).

Anayasa, ilan süresi ile uzatma süresini ve bu işlemleri yapacak organları birbirinden kesin çizgilerle ayırmıştır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal (OHAL) Yönetiminde Yetki Paylaşımı

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (OHAL CBK) yargısal denetimi ve Mecliste görüşülme süreleri hakkındaki güncel hükümleri gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 10Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal ( $OHAL$ ) süresini, her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatmaya yetkili organ aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Güvenlik Kurulu

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Anayasa Mahkemesi

Cumhurbaşkanı

Danıştay

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi

1982 Anayasası'nın 119. maddesi uyarınca, olağanüstü hal ilan edildikten sonra Cumhurbaşkanının istemi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi (

TBMM

), her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir, kısaltabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan etme yetkisini tespit et

2017 anayasa değişikliği ile OHAL ilan etme yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanı'na verilmiştir.

Yürütme organının hızlı karar alabilmesi amaçlanmıştır.

Süreyi uzatma yetkisini kontrol et

İlan edilen OHAL'in süresini uzatma, kısaltma veya kaldırma yetkisi yasama organına (

TBMM

) bırakılmıştır.

Demokratik denetim mekanizması gereği yasama organının onayı şarttır.

Uzatma süresindeki sınırı doğrula

Uzatma kararı her defasında en fazla 4 ay için verilebilir.

Anayasal sınırlandırma ile OHAL'in süresiz hale gelmesi engellenir.

Anahtar Kavram

OHAL Uzatma Yetkisi

Tahmini Süre:45s

Soru 11Soru →

1982 Anayasası’na göre, Olağanüstü Hal (OHAL) yönetimi ve bu dönemde tesis edilen hukuki işlemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir ve ilan süresi her defasında

6

ayı geçemez.

Olağanüstü hal ilan kararı, verildiği gün Resmî Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine olağanüstü hal süresini her defasında

4

ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yayımlandıkları tarihten itibaren

3

ay içerisinde TBMM'de görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa’ya şekil ve esas bakımından aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa’ya şekil ve esas bakımından aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Cevap

Olağanüstü hal (OHAL) süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabileceği yönündeki ifade yanlıştır.

Doğru cevap, olağanüstü hal kararnamelerinin yargısal denetime tabi olduğunu iddia eden seçenektir. 1982 Anayasası'nın 148. maddesi, olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde dava açılamayacağını açıkça hükme bağlamıştır. Bu durum, olağan dönem kararnameleri ile olağanüstü dönem kararnameleri arasındaki en önemli farklardan biridir.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan ve uzatma sürelerinin kontrol edilmesi

İlan süresi en fazla

6

ay (Cumhurbaşkanı), uzatma süresi her defasında en fazla

4

aydır (TBMM).

Anayasa'nın

119

. maddesindeki süre sınırlarını teyit etmek.

Yasama onay sürecinin incelenmesi

OHAL ilanının aynı gün TBMM onayına sunulması ve OHAL kararnamelerinin

3

ay içinde Meclis tarafından karara bağlanması zorunludur.

Yürütmenin olağanüstü yetkilerinin yasama denetimi altında olduğunu doğrulamak.

Yargısal denetim imkânının değerlendirilmesi

Anayasa'nın

148

. maddesi OHAL kararnameleri için yargı yolunu kapatmıştır.

Olağan CBK'lar ile OHAL CBK'ları arasındaki en temel farklardan birini tespit etmek.

Anahtar Kavram

OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetimi

İpuçları

Olağanüstü hal yönetiminde TBMM'nin onayı ve süreyi uzatma yetkisi kritik bir denetim mekanizmasıdır.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yargı denetimine tabi iken, OHAL dönemi kararnameleri için Anayasa m. 148 özel bir hüküm içerir.

Anayasa Mahkemesi'nin görevlerini düzenleyen m. 148'e göre OHAL kararnameleri aleyhine iptal davası açılamaz.

Daha Fazla Pratik

OHAL kararnameleri ile düzenlenen hangi temel hakların 'çekirdek haklar' kapsamında olduğu ve hiçbir durumda dokunulamayacağını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 12Soru →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen olağanüstü hal (OHAL) yönetimi ve bu süreçte yürütülen işlemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına ait olup ilan süresi en fazla

6

ay olabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemiyle her defasında

4

ayı geçmemek üzere olağanüstü hal süresini uzatabilir.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulur ve

3

ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa’ya şekil ve esas bakımından aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Savaş, ayaklanma veya anayasal düzeni tehlikeye düşüren yaygın şiddet hareketleri gibi durumlarda yurdun tamamında veya bir bölgesinde olağanüstü hal ilan edilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Doğru cevap, olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabileceğini savunan ifadedir. Ancak

1982

Anayasası'nın

148.

maddesi açıkça 'olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla, Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz' hükmünü içermektedir. Bu kararnameler, olağan dönem kararnamelerinden farklı olarak yargısal denetime tabi değildir.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan ve yönetim sürecindeki yetkili makamları analiz etmek.

İlan yetkisi Cumhurbaşkanına (en fazla

6

ay), onay ve uzatma yetkisi TBMM'ye (her defasında en fazla

4

ay) aittir.

Anayasal yetki paylaşımını belirlemek için gereklidir.

OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) yargısal denetimini incelemek.

Olağan dönem CBK'ları yargısal denetime tabi iken, OHAL CBK'ları Anayasa'nın

148.

maddesi gereği yargı denetimi dışındadır.

Anayasa Mahkemesi'nin görev alanındaki istisnaları tespit etmek için gereklidir.

Meclis onay sürecini değerlendirmek.

OHAL CBK'ları yayımlandığı gün Meclis'e sunulmalı ve

3

ay içinde görüşülmelidir, aksi halde yürürlükten kalkar.

Yasamanın yürütme üzerindeki denetim mekanizmasını doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Yargısal Denetim Sınırları ve OHAL CBK'larının Hukuki Niteliği

Soru 13Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Olağanüstü Hal (OHAL) ilanı ve bu sürecin yönetilmesine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi Milli Güvenlik Kurulu'nun tavsiyesi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne aittir ve karar Resmi Gazete’de yayımlandığı an yürürlüğe girer.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesi’ne iptal davası açılması, kararın yayımından itibaren 60 günle sınırlıdır.

Cumhurbaşkanının istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir ancak savaş hallerinde bu süre sınırı aranmaz.

Olağanüstü hal ilan edildiğinde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması tamamen durdurulur ve suç ve cezaların geçmişe yürümezliği ilkesi bu dönemde askıya alınabilir.

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal kararı en fazla bir yıl için verilebilir ve TBMM onayına sunulmadan önce Danıştay’ın görüşünün alınması zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir ancak savaş hallerinde bu süre sınırı aranmaz.

Cevap

Cumhurbaşkanının istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir ancak savaş hallerinde bu süre sınırı aranmaz.

Anayasa'nın 119. maddesine göre, olağanüstü hal ilan edildikten sonra sürenin uzatılmasına yönelik karar, Cumhurbaşkanının talebi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından verilir. Bu uzatma her defasında 4 ayı geçemezken, savaş durumu bu kısıtlamanın tek istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan makamını belirle.

Cumhurbaşkanı, süresi 6 ayı geçmemek üzere OHAL ilan eder.

Yürütme organının hızlı karar alma ihtiyacı nedeniyle anayasal yetki Cumhurbaşkanına verilmiştir.

Yasama organının (TBMM) süreçteki denetim yetkisini incele.

İlan kararı aynı gün TBMM onayına sunulur. Meclis süreyi kısaltabilir, kaldırabilir veya onaylayabilir.

Demokratik denetim mekanizması gereği yürütmenin bu kararı yasama denetimine tabidir.

Sürenin uzatılması (temdit) prosedürünü kontrol et.

Uzatma kararı sadece TBMM tarafından, Cumhurbaşkanının talebiyle ve her defasında en fazla 4 ay için verilebilir.

İlan yetkisi yürütmede olsa da, süreci devam ettirme iradesi halkın temsilcisi olan Meclis'tedir.

Süre sınırının istisnasını tespit et.

Savaş hallerinde 4 aylık uzatma sınırı uygulanmaz.

Savaşın getirdiği belirsizlik ve olağanüstü koşullar, katı süre sınırlarının esnetilmesini zorunlu kılar.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Halde Yetki Paylaşımı ve Süreler

İpuçları

OHAL'i kimin başlattığı ile kimin devam ettirdiğini (uzattığını) birbirinden ayırın.

İlan süresinin tavanı 6 ay, Meclis'in her bir uzatma süresinin tavanı ise 4 aydır.

Savaş durumu, anayasal pek çok süre sınırını ortadan kaldıran mücbir bir sebeptir; bunu OHAL uzatma sürelerinde de görürüz.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Meclis onay sürecini ve onaylanmazsa ne olacağını araştırınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 14Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal ( $OHAL$ ) süresi, başlangıç aşamasında en fazla kaç ay olabilir?

3 ay

4 ay

6 ay

9 ay

12 ay

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6 ay

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü halin süresi ilk aşamada en fazla altı ay olabilir.

1982 Anayasası'nın 119. maddesine göre Cumhurbaşkanı; savaş, ayaklanma, yaygın şiddet hareketleri veya doğal afet gibi durumlarda, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan etme yetkisine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan yetkisine sahip makamı ve ilan usulünü belirle.

2017 değişiklikleri sonrası ilan yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.

Yürütme organının olağanüstü durumlara hızlı müdahale edebilmesi için bu yetki Cumhurbaşkanı'na tanınmıştır.

Anayasa'nın 119. maddesinde belirtilen süre sınırını kontrol et.

İlan süresinin altı ayı geçemeyeceği kuralı mevcuttur.

Temel hakların kısıtlanabildiği bu rejimin süre bakımından sınırlandırılması hukuk devleti ilkesinin gereğidir.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal İlan Süresi

Tahmini Süre:35s

Soru 15Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) ilanı, süresi ve denetimi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi hukuken yanlıştır?

Olağanüstü halin her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatılmasına ilişkin süre sınırı, savaş hallerinde uygulanmaz.

Olağanüstü hal ilanı kararı verildiği gün Resmî Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi süresi dolan bir olağanüstü hali, Cumhurbaşkanının istemi olmaksızın re'sen uzatma yetkisine sahiptir.

Olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenemez.

Cumhurbaşkanı,

OHAL

süresi içinde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasına ilişkin Anayasadaki güvencelere aykırı tedbirler alabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi süresi dolan bir olağanüstü hali, Cumhurbaşkanının istemi olmaksızın re'sen uzatma yetkisine sahiptir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin süresi dolan bir olağanüstü hali Cumhurbaşkanının istemi olmaksızın re'sen uzatabileceği bilgisi yanlıştır; uzatma işlemi için Cumhurbaşkanının talebi şarttır.

Anayasa'nın

119

. maddesi uyarınca, ilan edilmiş bir olağanüstü halin süresi dolmak üzereyken bu sürenin uzatılabilmesi (her defasında en fazla

4

ay olacak şekilde) sadece Cumhurbaşkanının talebi ile mümkündür. TBMM, Cumhurbaşkanından bir talep gelmediği sürece süreyi re'sen (kendiliğinden) uzatamaz. Meclisin re'sen yapabileceği işlemler süreyi kısaltmak veya OHAL'i tamamen kaldırmaktır.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilanı yetkisini belirle

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir.

Anayasa'nın

119

. maddesi yürütme organının başı olarak bu yetkiyi Cumhurbaşkanına vermiştir.

Meclis onay ve süre müdahalesini incele

Meclis süreyi kısaltabilir, kaldırabilir veya onaylayabilir.

Yasama organı, yürütmenin ilan ettiği OHAL üzerinde denetim yetkisine sahiptir.

Uzatma (temdit) prosedürünü analiz et

Süreyi uzatma yetkisi TBMM'dedir ancak bu yetkiyi kullanabilmesi için Cumhurbaşkanının istemde bulunması gerekir.

Meclis, Cumhurbaşkanının talebi olmadan kendi başına süreyi ileriye dönük uzatamaz.

Savaş istisnasını kontrol et

Normalde her uzatma en fazla

4

aydır, ancak savaşta bu sınır yoktur.

Savaş halinin belirsizliği nedeniyle anayasa koyucu bu durumu istisna tutmuştur.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal (OHAL) Uzatma Prosedürü ve Yetki Paylaşımı

İpuçları

OHAL yönetiminde yetki paylaşımına dikkat edin: İlan CB, onay ve uzatma TBMM.

Meclis, yürütmenin ilan ettiği bir durumu denetlerken süreyi kısaltabilir ama uzatmak için yürütmenin (CB) ihtiyacını/talebini beklemek zorundadır.

Anayasa 119. maddeye göre: 'Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir' ifadesi anahtar noktadır.

Daha Fazla Pratik

Olağan dönem CBK'ları ile OHAL CBK'ları arasındaki yargısal denetim farklarını karşılaştırın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 16Soru →

1982 Anayasası’nın 2017 değişikliği sonrası hükümleri ve yerleşik anayasa hukuku doktrini ışığında, "Olağanüstü Hal (OHAL) Yönetimi" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına ait olup, süresi altı ayı geçmemek üzere yurdun tamamında veya bir bölgesinde ilan edilebilir.

Savaş hali dışında, olağanüstü halin her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatılmasına ilişkin karar, Cumhurbaşkanının istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından verilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, onayına sunulan olağanüstü hal süresini kısaltabileceği gibi; Cumhurbaşkanının talebi olmaksızın da olağanüstü hali re'sen kaldırmaya yetkilidir.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylanıp kanunlaştıktan sonra da Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimi dışında kalmaya devam eder.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmî Gazete’de yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulur ve üç ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylanıp kanunlaştıktan sonra da Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimi dışında kalmaya devam eder.

Cevap

Olağanüstü hal kararnameleri Meclis tarafından onaylanıp kanunlaştıktan sonra yargısal denetim dışında kalmaz; aksine kanun statüsü kazandıkları için Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir hale gelirler.

Anayasa’nın 148. maddesi uyarınca olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde dava açılamaz. Ancak bu yasak sadece 'kararname' statüsündeki metinler için geçerlidir. Bu kararnameler TBMM tarafından onaylanıp kanunlaştığı andan itibaren birer 'kanun' niteliği kazanır. Kanunlar ise Anayasa Mahkemesi’nin hem şekil hem de esas bakımından denetimine tabidir. Dolayısıyla, onaylanan kararnamelerin yargı denetimi dışında kalmaya devam edeceği yönündeki iddia hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 148. maddesini analiz etme.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (OHAL CBK) yargısal denetimi kural olarak kapalıdır.

Anayasa'da OHAL sürecinde hızlı karar alınabilmesi için bu kararnamelere karşı dava açılamayacağı belirtilmiştir.

Kararnamenin yasama sürecindeki dönüşümünü inceleme.

OHAL kararnameleri TBMM'ye sunulur ve kabul edildiklerinde artık 'kararname' değil 'kanun' niteliği kazanırlar.

Meclis onayı, yürütmenin düzenleyici işlemini bir yasama işlemine dönüştürür.

Kanunların yargısal denetimine ilişkin kuralı uygulama.

Kanunlaşan düzenlemeler için Anayasa'nın 148. maddesindeki 'kararname yasağı' geçerliliğini yitirir.

Anayasa Mahkemesi, kanunlaşan OHAL kararnamelerini hem şekil hem de esas bakımından denetleme yetkisine sahiptir.

Anahtar Kavram

OHAL Kararnamelerinin Kanunlaşması ve Yargısal Denetimi

İpuçları

Olağanüstü hal işlemlerinin hangilerinin 'kararname' hangilerinin 'kanun' niteliğinde olduğuna dikkat edin.

Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisi, normun hukuki formuna göre değişir. Kanunlaşan işlemler yargı bağışıklığını kaybeder.

Anayasa'nın 148. maddesi sadece 'OHAL CBK'lar için dava açılamaz der; Meclis onayı sonrası bu metinlerin ismi 'Kanun' olarak değiştiği için kısıtlama kalkar.

Daha Fazla Pratik

OHAL kararnameleri ile 'sert çekirdek haklar' dışındaki temel hakların nasıl sınırlandırılabileceğine ve bu sınırlandırmanın ölçülülük ilkesiyle ilişkisine çalışılabilir.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 17Soru →

1982 Anayasası’nın “Olağanüstü Hal Yönetimi” başlıklı 119. maddesi uyarınca, bu sürecin ilanı, süresi ve denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir ve ilan süresi en fazla

6

ayı geçemez.

Olağanüstü hal ilanı kararı verildiği gün Resmî Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının talebiyle olağanüstü hal süresini her defasında

6

ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Savaş hallerinde olağanüstü halin uzatılmasına ilişkin

4

aylık süre sınırı uygulanmaz.

Türkiye Büyük Millet Meclisi olağanüstü hal süresini kısaltabilir, süreyi uzatabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının talebiyle olağanüstü hal süresini her defasında $6$ ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin olağanüstü hal süresini her defasında

6

ay uzatabileceğini belirten ifade yanlıştır; bu süre en fazla

4

ay olabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) olağanüstü hal süresini uzatma yetkisi, 1982 Anayasası'nın 119. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Bu maddeye göre TBMM, Cumhurbaşkanı'nın talebi üzerine süreyi her defasında en fazla

4

ay uzatabilir. Seçenekte belirtilen

6

aylık süre, Cumhurbaşkanı'nın OHAL'i ilk ilan etme aşamasındaki üst sınırdır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 119. maddesine göre OHAL ilan yetkisi ve ilk ilan süresini teyit et.

İlan yetkisi Cumhurbaşkanı'ndadır ve bu süre en fazla

6

ay olabilir.

Yürütme organının kriz anlarındaki yetki sınırlarını belirlemek.

İlan kararının yürürlüğe giriş ve yasama denetimi usulünü incele.

Karar Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur.

Demokratik denetim mekanizmasının işletilmesini sağlamak.

TBMM'nin süreyi uzatma yetkisini ve süre sınırlarını kontrol et.

TBMM süreyi her defasında en fazla

4

ay uzatabilir.

Anayasa, uzatma süresini ilk ilan süresinden (

6

ay) farklı olarak

4

ay ile sınırlamıştır.

Uzatma süresindeki istisnai durumları değerlendir.

Savaş halinde

4

aylık uzatma sınırı aranmaz.

Olağanüstü şartların (savaş) getirdiği zorunlulukları karşılamak.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal İlan ve Uzatma Süreleri Farkı

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (OHAL CBK) yargısal denetimi ve TBMM onay süreci ile ilgili soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 18Soru →

Anayasal düzenlemeler çerçevesinde, yürütme organının olağanüstü yönetim usullerine başvurma süreci ve bu süreçteki yasama organının denetim yetkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal kararı, Resmî Gazete'de yayımlandığı gün TBMM onayına sunulur; ancak Meclis tatilde ise onay süreci bir sonraki yasama yılına kadar kendiliğinden ertelenir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının talebiyle her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu dört aylık süre sınırı uygulanmaz.

Olağanüstü hal ilan edilen bölgelerde, kamu düzenini sağlamak amacıyla Cumhurbaşkanınca 'Sıkıyönetim' ilan edilmesine ve yargı yetkisinin askeri mahkemelere devredilmesine karar verilebilir.

Olağanüstü hal süresi içerisinde yürütmenin ihtiyaç duyduğu düzenlemeleri içeren Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir.

Cumhurbaşkanı, başlangıçta en fazla

4

ay için olağanüstü hal ilan edebilir ve bu sürenin bitiminde Meclis onayı aranmaksızın süreyi her defasında

6

ay daha uzatabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının talebiyle her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu dört aylık süre sınırı uygulanmaz.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının talebi üzerine olağanüstü hal süresini her defasında en fazla dört ay uzatabilir; fakat savaş durumunda bu dört aylık kısıtlama geçerli değildir.

Doğru ifade, Türkiye Büyük Millet Meclisinin Cumhurbaşkanının istemi üzerine süreyi her defasında en fazla dört ay uzatabileceğini ve savaş hallerinde bu dört aylık süre sınırının aranmayacağını belirtmektedir. Bu hüküm, 1982 Anayasası'nın 119. maddesinde açıkça düzenlenmiş bir istisnadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 119. maddesindeki süre sınırlarını ve yetki dağılımını analiz etmek.

Olağanüstü halin Cumhurbaşkanı tarafından en fazla

6

ay için ilan edilebildiği, uzatma yetkisinin ise TBMM'de olduğu saptanır.

Yürütme ve yasama organları arasındaki yetki paylaşımını doğru tanımlamak.

Süre uzatımı prosedürünü ve özel durumları değerlendirmek.

Uzatma süresinin normalde her defasında

4

ayı geçemeyeceği ancak 'savaş' hali durumunda bu sınırlamanın kaldırıldığı tespit edilir.

Anayasanın olağanüstü durumlarda tanıdığı istisnai esnekliklerin kapsamını belirlemek.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal (OHAL) Süreleri ve Yasama Denetimi

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 19Soru →

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) kararının ardından sürece dahil olan Türkiye Büyük Millet Meclisinin ( $TBMM$ ) görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Savaş hali dışındaki durumlarda, olağanüstü hal süresinin uzatılmasına Cumhurbaşkanı tek başına karar verir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemiyle süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Savaş hallerinde dahi sürenin her defasında en fazla altı ay uzatılabileceği anayasal bir zorunluluktur.

OHAL süresinin uzatılmasına ilişkin Meclis kararı alınmadan önce Anayasa Mahkemesinin uygun görüşünün alınması gerekir.

Süre uzatma talebinin Meclis tarafından reddedilmesi durumunda, Cumhurbaşkanı bu kararı bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemiyle süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin, Cumhurbaşkanının istemiyle süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabileceği ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın

119

. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen Olağanüstü Hal kararı Resmi Gazete'de yayımlandığı gün TBMM onayına sunulur. Meclis, gerekli gördüğü takdirde süreyi kısaltabilir, kaldırabilir veya Cumhurbaşkanının istemiyle her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir. Bu durum yasamanın yürütme üzerindeki denetim yetkisinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Yetki ayrımının tespiti

İlan yetkisi Cumhurbaşkanı'nda, denetim ve süre yönetimi yetkisi TBMM'dedir.

Anayasa'nın 119. maddesi gereği yürütme ve yasama arasındaki dengeyi anlamak için gereklidir.

Uzatma sınırlarının belirlenmesi

Genel kural olarak her uzatma en fazla

4

aydır.

Olağanüstü yönetim usullerinin denetimsiz uzamasını engellemek amaçlanmıştır.

Özel durum (savaş) analizi

Savaş durumunda

4

aylık sınır aranmaz.

Savaşın getirdiği zorunluluklar nedeniyle esneklik sağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Halde TBMM'nin Süre Uzatma Yetkisi

İpuçları

OHAL'i kimin ilan ettiği ile kimin süresini uzattığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

OHAL süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin yargısal denetim yasaklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 20Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen Olağanüstü Hal (OHAL) yönetimi ve bu dönemde çıkarılan Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, ayaklanma veya vatan ya da Cumhuriyete karşı kuvvetli ve fiili bir kalkışmanın ortaya çıkması gibi durumlarda süresi altı ayı geçmemek üzere OHAL ilan edebilir.

Olağanüstü hal ilanı kararı, verildiği gün Resmi Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur; Meclis tatilde ise derhal toplantıya çağrılır.

Olağanüstü hal süresini, Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatma yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir ancak savaş hallerinde bu süre sınırı uygulanmaz.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmi Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren otuz gün içinde Meclis’te görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, hem şekil hem de esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmi Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren otuz gün içinde Meclis’te görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Cevap

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Meclis tarafından onaylanma süresinin otuz gün olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu süre üç aydır.

Doğru yanıt olan seçenek, OHAL kararnamelerinin Meclis tarafından onaylanma süresini 'otuz gün' olarak belirterek hata yapmaktadır. 1982 Anayasası'nın 119. maddesine göre, OHAL süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üç ay içinde TBMM'de görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan ve onay sürecini değerlendir

İlan yetkisi Cumhurbaşkanında (max 6 ay), onay ve uzatma yetkisi (max 4 ay) Meclis'tedir.

Anayasa m. 119 uyarınca yürütme ve yasama arasındaki yetki paylaşımını doğrulamak gerekir.

OHAL kararnamelerinin yargısal denetimini kontrol et

Anayasa m. 148'e göre bu kararnameler aleyhine AYM'de iptal davası açılamaz.

Olağan dönem kararnameleri ile OHAL kararnameleri arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

Kararnamelerin Meclis'teki görüşülme süresini kontrol et

Anayasa m. 119'da 2017 değişikliği ile gelen 'üç ay' kuralını tespit et.

Seçeneklerdeki 'otuz gün' ifadesinin anayasal metinle çeliştiğini belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal (OHAL) Rejimi ve Kararnamelerin Hukuki Statüsü

İpuçları

OHAL kararnamelerinin yasama denetimi sürecindeki sürelere dikkat edin.

2017 değişikliği ile kararnamelerin Meclis tarafından onaylanması için belirli bir ay sınırı getirilmiştir.

Anayasa m. 119'da kararnamelerin düşmemesi için öngörülen süre 30 gün değil, 3 aydır.

Daha Fazla Pratik

OHAL kararnamelerinin kapsamı (hak ve hürriyetler) ile olağan dönem kararnameleri arasındaki farkları çalışınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Sayfa 1 / 3Sonraki

Olağanüstü Hal (OHAL) Yönetimi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap