Soru

Zorluk: KolayRüzgar Şekilleri

Türkiye'nin iç kesimlerinde, özellikle bitki örtüsünün cılız olduğu kurak ve yarı kurak sahalarda rüzgârlar yer şekillerini oluşturmada önemli bir dış kuvvettir. Buna göre, aşağıdaki yer şekillerinden hangisinin oluşumunda rüzgârların doğrudan etkili olduğu söylenemez?

  1. A
    Mantar kaya
  2. B
    Tafoni
  3. C
    Barkan
  4. D
    Yardang
  5. ObrukCevap

Cevap

Obruk, karstik bir aşınım şekli olup oluşumunda rüzgârların doğrudan bir etkisi bulunmamaktadır.
Obruk, kireç taşı (kalker) veya alçı taşı (jips) gibi eriyebilen kayaçların bulunduğu sahalarda yeraltı sularının etkisiyle oluşan karstik bir yer şeklidir. İç Anadolu'da rüzgâr şekilleriyle aynı bölgelerde rastlanabilse de oluşum süreci rüzgâr aşındırması veya biriktirmesi değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Rüzgârların yer şekillendirici etkisinin olduğu alanların özelliklerini hatırla.
Rüzgârlar; bitki örtüsünün cılız, yağışın az (kurak/yarı kurak) olduğu İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu gibi bölgelerde etkilidir.
Soruda verilen öncül bilgiyi doğrulamak ve kapsamı belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerini oluşum süreçlerine göre sınıflandır.
Mantar kaya, Tafoni ve Yardang rüzgâr aşındırması; Barkan ise rüzgâr biriktirmesi sonucu oluşur.
Rüzgârla doğrudan ilişkili olan şekilleri ayırt etmek için gereklidir.
3
İstisna olan şeklin hangi dış kuvvet tarafından oluşturulduğunu belirle.
Obruk, yeraltı sularının kimyasal aşındırması (erime) ve tavan çökmesi ile oluşan karstik bir şekildir.
Doğru cevaba ulaşmak için rüzgâr dışı kuvvetin etkisini tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Rüzgâr ve Karstik Yer Şekilleri Ayrımı

İpuçları

1
Seçenekler arasında yer altı sularının etkisiyle oluşan bir 'karstik' şekil bulunmaktadır.
2
Konya - Karapınar çevresinde hem rüzgâr şekilleri hem de bu çöküntü şekilleri yaygındır, ancak oluşum nedenleri farklıdır.
3
Mağara tavanlarının çökmesiyle oluşan derin kuyulara ne ad verilir?

Daha Fazla Pratik

Karstik şekiller ile rüzgâr şekillerinin neden özellikle İç Anadolu'da bir arada görüldüğünü (litoloji ve iklim ilişkisi) araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Dış kuvvetleri eşleştirme yöntemiyle; seçeneklerin yanına hangi kuvvetin (Rüzgâr, Akarsu, Karstik vb.) etkili olduğunu yazarak doğru olmayan eşleşmeyi bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla