Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'nin Dağları

Türkiye'de özellikle İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde yer alan volkanik dağların (Erciyes, Hasan Dağı, Nemrut, Süphan vb.) harita üzerinde incelendiğinde, belirli bir doğrultu boyunca adeta bir hat şeklinde dizildikleri görülmektedir. Bu volkanik kütlelerin çizgisel bir uzanış sergilemesi, aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?

  1. Magmanın yer kabuğundaki zayıf dirençli fay hatlarını takip ederek yüzeye çıktığınınCevap
  2. B
    Dağların tamamının I. Jeolojik Zaman'da oluşan masif araziler üzerinde yer aldığının
  3. C
    Bu dağların ulaşım faaliyetlerini her yönde imkansız hale getirdiğinin
  4. D
    Bölgedeki yer şekillerinin sadece dış kuvvetlerin etkisiyle şekillendiğinin
  5. E
    Volkanik konilerin yükseltisinin sadece enlem etkisine bağlı olarak değiştiğinin

Cevap

Volkanik dağların bir hat boyunca dizilmesi, magmanın yer kabuğundaki derin fay hatlarını takip ederek yeryüzüne sızdığını gösterir.
Türkiye'de volkanik dağların (özellikle İç Anadolu ve Doğu Anadolu'dakiler) bir hat üzerinde dizilmesinin temel nedeni, magmanın yer kabuğundaki zayıf noktalar olan fay hatlarını takip ederek yüzeye çıkmasıdır. Bu durum, yer altındaki tektonik hareketliliğin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Volkanik dağların harita üzerindeki dağılışını analiz et.
İç Anadolu'da (Karadağ, Karacadağ, Hasan Dağı, Melendiz, Erciyes) ve Doğu Anadolu'da (Nemrut, Süphan, Tendürek, Ağrı) dağların doğrusal bir hat oluşturduğu görülür.
Konumsal dizilim, oluşum mekanizması hakkında bilgi verir.
2
Yer kabuğu yapısı ile volkanizma arasındaki ilişkiyi kur.
Magma, direnci en düşük olan kırıklı (faylı) bölgelerden yüzeye daha kolay ulaşır.
Tektonik hatlar magmanın çıkış kanallarıdır.

Anahtar Kavram

Volkanik Dağların Dizilimi ve Fay Hatları İlişkisi

İpuçları

1
Bir haritada dağların neden bir doğru üzerinde sıralandığını düşünün.
2
Magmanın yeryüzüne çıkabilmesi için yer kabuğunda uygun bir çatlak veya kırık bulması gerekir.
3
İç Anadolu'daki dağların kuzeydoğu-güneybatı yönlü dizilişi, bölgedeki aktif tektonik hatların bir yansımasıdır.

Daha Fazla Pratik

İç Anadolu ve Doğu Anadolu'daki volkanik dağların isimlerini ve diziliş yönlerini dilsiz harita üzerinde çalışarak pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla