Examkin

Soru

Zorluk: OrtaRüzgar Şekilleri

Bir dış kuvvet olarak rüzgârın yer şekillerini biçimlendirme gücü; yüzey direnci, tanelerin boyutu ve zemini koruyan bitki örtüsüyle doğrudan ilişkilidir. Türkiye'nin fiziki coğrafya özellikleri göz önüne alındığında, rüzgâr faaliyetleri ve bu faaliyetler sonucunda oluşan yer şekilleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Konya-Karapınar çevresi, rüzgâr biriktirme şekillerinden olan kumulların Türkiye'de en belirgin görüldüğü sahalardan biridir.
  2. B
    Mantarkaya ve yardang gibi aşındırma şekillerine, kuraklığın ve fiziksel çözünmenin şiddetli olduğu İç Anadolu platolarında rastlanabilir.
  3. Rüzgârlar, Türkiye genelinde yer şekillerini biçimlendirmede akarsulardan sonra gelen ikinci en etkili dış kuvvettir.Cevap
  4. D
    Doğu Karadeniz kıyı kuşağında nemliliğin fazla ve bitki örtüsünün gür olması, rüzgârın şekillendirici etkisini en düşük seviyeye indirmiştir.
  5. E
    Rüzgârların taşıyıp biriktirdiği lös topraklarına, kuraklığın etkili olduğu Güneydoğu Anadolu'nun güney kesimlerinde rastlanması mümkündür.

Cevap

Rüzgârların Türkiye genelinde akarsulardan sonra gelen ikinci en etkili dış kuvvet olduğu bilgisi yanlıştır.
Türkiye bir yarımada ülkesi olup dağlık bir yapıya sahiptir. En etkili dış kuvvet akarsulardır. Rüzgârlar ise sadece bitki örtüsünün cılız olduğu İç ve Güneydoğu Anadolu'nun belirli kesimlerinde etkilidir. Ülke genelinde dalga aşındırması veya karstik süreçler rüzgârdan daha geniş çaplı morfolojik değişimlere neden olmuştur. Dolayısıyla rüzgârlar ikinci sıradaki kuvvet değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'deki dış kuvvetlerin etki derecelerini analiz et.
Türkiye'de yer şekillerini en çok etkileyen dış kuvvet akarsulardır (1.1. derece).
Türkiye'nin orta kuşakta olması ve engebeli topoğrafyası akarsu ağını ve gücünü artırır.
2
Rüzgârın etki alanını ve sıralamadaki yerini değerlendir.
Rüzgârlar sadece İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu gibi bitki örtüsünden yoksun, kurak alanlarda yerel olarak etkilidir.
Türkiye'nin nemli ve dağlık yapısı, rüzgârın genel bir şekillendirici olarak gücünü sınırlar.
3
Diğer seçeneklerdeki bölgesel örnekleri doğrula.
Konya-Karapınar'da kumul, İç Anadolu'da mantarkaya ve yardang, Güneydoğu'da lös varlığı doğrudur.
Bu bölgeler kurak/yarı kurak iklim özelliklerine ve cılız bitki örtüsüne sahiptir.

Anahtar Kavram

Türkiye'de Dış Kuvvetlerin Etki Sıralaması

İpuçları

1
Türkiye'de yer şekillerini biçimlendiren en temel kuvvetin akarsular olduğunu unutmayın.
2
Rüzgârın etkili olması için o yerin 'denizden uzak, nemsiz ve ağaçsız' olması gerekir.
3
Rüzgârlar Türkiye'de sadece belirli bölgelerde aktiftir; ülke genelinde dalgaların veya karstik erimenin etkisi rüzgârdan daha fazladır.

Daha Fazla Pratik

Rüzgâr aşınım şekilleri (mantarkaya, tafoni, yardang, hamada) ile birikim şekillerini (lös, kumul, barkan) bir tablo yaparak karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Rüzgar Şekilleri

Bu konudan daha fazla soru