Soru

Zorluk: OrtaSeçim Dönemi ve Seçim Türleri

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) üyeliklerinde boşalma olması halinde başvurulan "ara seçim" (by-election) mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Genel seçimlerin üzerinden 3030 ay geçmedikçe ara seçim yapılamaz; ancak boşalan üyeliklerin sayısı üye tamsayısının yüzde beşini bulursa, bu durumun gerçekleşmesinden itibaren üç ay içinde ara seçime gidilir.Cevap
  2. B
    TBMM üye tamsayısının %10\%10’u boşaldığında, Meclis Başkanlık Divanı'nın talebi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından 4848 saat içinde ara seçim kararı alınır.
  3. C
    Genel seçimlere bir yıl kala, boşalan milletvekili sayısı üye tamsayısının yüzde beşini aşsa dahi hiçbir istisna olmaksızın ara seçim yapılamaz.
  4. D
    Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumunda, boşalmayı takip eden 6060 gün sonraki ilk Pazar günü seçim yapılması zorunludur.
  5. E
    Savaş sebebiyle genel seçimlerin ertelenmesine karar verildiği dönemlerde, ara seçimler de Cumhurbaşkanı kararıyla en fazla 22 yıl süreyle geriye bırakılabilir.

Cevap

Genel seçimlerin üzerinden 3030 ay geçmedikçe ara seçim yapılamaz; ancak boşalan üyeliklerin sayısı üye tamsayısının yüzde beşini bulursa, bu durumun gerçekleşmesinden itibaren üç ay içinde ara seçime gidilir.
Doğru ifade, Anayasa'nın 78. maddesinde belirtilen ara seçim takvimini yansıtmaktadır. Genel seçimlerin üzerinden 3030 ay geçmeden ara seçim yapılamaz kuralı, eğer üye tamsayısının %5\%5’i (3030 milletvekili) boşalırsa esnetilir ve bu durumda 33 ay içinde seçime gidilmesi anayasal bir zorunluluk haline gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçimlerin temel zaman kısıtlamasını belirle.
Genel seçimlerden sonraki ilk 3030 ay ve bir sonraki genel seçime kalan son 11 yıl içinde kural olarak ara seçim yapılamaz.
Siyasi istikrarı korumak ve sık seçim yapılmasını önlemek.
2
Yüzde beşlik (%5) boşalma kuralını incele.
Meclisteki 600600 milletvekilinin %5\%5’i olan 3030 koltuk boşalırsa, 3030 aylık yasak kalkar.
Meclisin temsiliyet gücünün ciddi oranda azalması seçim yapılmasını zorunlu kılar.
3
Zorunlu ara seçim süresini kontrol et.
Boşalmanın %5\%5 seviyesine ulaştığı tarihten itibaren 33 ay (90 gün) içinde seçim yapılır.
Anayasa'nın amir hükmü gereği boşluğun hızlıca doldurulması amaçlanır.

Anahtar Kavram

Ara Seçim Şartları ve Yasakları

İpuçları

1
Ara seçimlerde kural olarak genel seçimden sonraki ilk 3030 ayda seçim yapılamayacağını hatırlayın.
2
Boşalan üyelik sayısı toplam üye sayısının %5\%5’ine ulaştığında 3030 aylık yasak nasıl etkilenir?
3
Anayasa'nın 78. maddesi %5'lik boşalma halinde 3 ay içinde ara seçimin zorunlu olduğunu söyler.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin savaş sebebiyle ertelenmesi (geri bırakılması) şartlarını ve kimin karar verdiğini tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla