Examkin

Soru

Zorluk: OrtaMondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

Mondros Ateşkes Antlaşması'nda yer alan;

I. İtilaf Devletleri'nin ve Ermenilerin elindeki tüm tutuklu ve savaş esirlerinin derhal serbest bırakılmasına karşılık Türk savaş esirlerinin serbest bırakılmaması,
II. Hükûmet haberleşmesi dışındaki bütün telsiz, telgraf ve kablo hatlarının denetiminin İtilaf Devletleri'ne bırakılması,
III. İtilaf Devletleri'nin güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıkması hâlinde herhangi bir stratejik noktayı işgal edebilmesi

hükümlerinden hangileri, devletlerarası diplomaside geçerli olan "mütekabiliyet (karşılıklılık)" ilkesinin açıkça çiğnendiğini gösterir?

  1. A
    Yalnız II
  2. Yalnız ICevap
  3. C
    I ve II
  4. D
    I ve III
  5. E
    I, II ve III

Cevap

Mütekabiliyet (karşılıklılık) ilkesine doğrudan aykırı olan hüküm, yalnızca İtilaf ve Ermeni esirlerin serbest bırakılmasını öngörüp Türk esirleri kapsam dışı bırakan birinci maddedir.
Mütekabiliyet ilkesi devletlerarası ilişkilerde karşılıklı eşit muameleyi esas alır. Mondros Mütarekesi'nin esirler maddesinde İtilaf Devletleri'nin ve Ermenilerin elindeki esir ve tutukluların derhal ve şartsız salıverilmesi hükme bağlanırken Türk esirlerinin serbest bırakılmaması, eşitlik ve karşılıklılık kuralının tamamen yok sayıldığını açıkça gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Kavram analizi yapma
Mütekabiliyet (karşılıklılık), uluslararası hukuk ve diplomaside devletlerin birbirlerine eşit haklar tanıması ve bir tarafın uyguladığı hakkın diğer tarafa da aynı biçimde uygulanması ilkesidir.
Soruda aranan diploması kuralının kapsamını ve tanımını netleştirmek gerekir.
2
Öncüllerdeki antlaşma maddelerini analiz etme
Birinci öncülde İtilaf ve Ermeni esirler serbest kalırken Türk esirlerin tutulması tek taraflı bir ayrıcalıktır ve mütekabiliyete aykırıdır. İkinci öncül iletişim sansürüyle, üçüncü öncül ise fiilî işgallere zemin hazırlamayla (7. madde) ilgilidir.
Her bir hükmün siyasi, askeri ve diplomatik niteliğini birbirinden ayırt etmek gerekir.
3
Doğru seçeneği belirleme
Yalnızca birinci öncülün mütekabiliyet ilkesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılır.
İkinci ve üçüncü öncüller karşılıklılık ilkesiyle değil, haberleşme denetimi ve işgal hukuku oluşturma gayesiyle doğrudan ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Mondros Ateşkes Antlaşması Hükümleri ve Diplomatik İlkeler (Mütekabiliyet)

İpuçları

1
Mütekabiliyet sözcüğünün diplomasi dilindeki Türkçe karşılığı olan 'karşılıklılık' ve 'eşit muamele' kavramına odaklanınız.
2
Öncüllerde iki taraf arasında aynı konuda eşit olmayan, tek taraflı zorunluluk getiren hükmü arayınız.
3
Bir tarafın esirleri derhal bırakılırken diğer tarafın esirlerinin tutulması eşitlik ve karşılıklılık ilkesinin çiğnendiğinin en somut kanıtıdır.

Daha Fazla Pratik

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 24. maddesinde geçen 'Vilâyât-ı Sitte' illerinin hangileri olduğunu ve bu maddenin asıl amacını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Öncülleri konu başlıklarına göre tasnif ediniz: Esirler maddesi (diplomatik eşitlik/mütekabiliyet), Haberleşme maddesi (lojistik/psikolojik denetim), 7. madde (işgallere hukuki kılıf hazırlama). Bu ayrım doğrudan doğru cevaba ulaştırır.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Mondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

Bu konudan daha fazla soru