I. Dünya Savaşı'nın çıkışını hazırlayan bloklaşma süreci ve Osmanlı Devleti'nin savaşa giriş aşaması değerlendirildiğinde; savaşın küresel bir boyut kazanmasında genel ve özel nedenlerin kesişimi ile büyük devletlerin askerî-stratejik harekât planları belirleyici olmuştur.
Buna göre, I. Dünya Savaşı'nın başlangıç dinamikleri ve Osmanlı Devleti'nin savaşa dahil olma süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi tarihsel açıdan doğru bir tespittir?
- A1904 yılında imzalanan Entente Cordiale (Samimi Anlaşma) ile İngiltere ve Fransa, Osmanlı topraklarının paylaşımı konusunda tam bir uzlaşıya vararak Boğazlar bölgesini doğrudan Çarlık Rusyası'na bırakmayı resmen taahhüt etmiştir.
- Almanya'nın Fransa'yı kısa sürede saf dışı bırakmayı amaçlayan Schlieffen Planı'nın Batı Cephesi'nde (Marne Muharebesi) tıkanması, Berlin yönetiminin Osmanlı Devleti'ni ivedilikle savaşa sokarak Doğu ve Akdeniz havzasında yeni cepheler açılması ve İtilaf güçlerinin bölünmesi stratejisine hız vermesine yol açmıştır.Cevap
- Cİtalya, 1882 Üçlü İttifak Antlaşması'ndaki taahhütleri uyarınca savaşın başında Avusturya-Macaristan'ın yanında fiilen savaşa katılmış; fakat Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesi üzerine Akdeniz'deki çıkarlarını korumak amacıyla İttifak Bloku'ndan ayrılmıştır.
- DPadişah V. Mehmet Reşat tarafından 14 Kasım 1914'te ilan edilen Cihâd-ı Ekber, İtilaf Devletleri'nin kontrolündeki sömürgelerde kitlesel Müslüman ayaklanmalarına yol açarak İngiltere ve Fransa'nın savaştan erken çekilmesinde belirleyici olmuştur.
- EOsmanlı Devleti'nin savaşa girmesini engellemek isteyen İtilaf Devletleri, Osmanlı Hükûmeti'nin 9 Eylül 1914'te kapitülasyonları tek taraflı kaldırma kararını resmen onaylamış ve savaş sonuna kadar Osmanlı maliyesini karşılıksız sübvanse etmeyi kabul etmiştir.
Cevap
Almanya'nın Schlieffen Planı'nın Batı Cephesi'nde Marne Muharebesi ile kilitlenmesi üzerine, Osmanlı Devleti'nin ivedilikle savaşa sokularak yeni cephelerin açılması ve İtilaf güçlerinin bölünmesi stratejisinin hız kazanması tarihsel açıdan doğru tespittir.
Almanya'nın Schlieffen Planı'nın Marne Muharebesi'nde durdurulması, Batı Cephesi'ni siper savaşına dönüştürmüştür. Almanya, savaşı genişletmek, İtilaf kuvvetlerini bölmek ve özellikle İngiltere'nin Hindistan yolu ile Rusya'nın Karadeniz bağlantısını kesmek için Osmanlı Devleti'nin fiilen savaşa dâhil olmasını en kritik stratejik hamle olarak görmüştür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
I. Dünya Savaşı Askerî Stratejileri, Schlieffen Planı ve Osmanlı Jeopolitiğinin Savaşın Yayılmasındaki Rolü
İpuçları
1
Almanya'nın I. Dünya Savaşı'nın ilk aylarında Batı Cephesi'nde Fransa'yı hızlıca eleme planının başarısızlıkla sonuçlanmasının askerî yansımalarını düşününüz.
2
Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesinin Almanya açısından en büyük askerî faydası; İtilaf Devletleri'nin kuvvetlerini Avrupa dışındaki yeni cephelere bölmek zorunda kalmasıdır.
3
Schlieffen Planı'nın Marne'da durmasıyla kilitlenen savaşı açmak isteyen Almanya, Osmanlı'nın Doğu ve Akdeniz havzasında cepheler açmasını hayati bir gereklilik saymıştır.
Daha Fazla Pratik
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda açtığı Taarruz Cepheleri (Kafkas ve Kanal) ile bu cephelerin açılmasında Almanya'nın stratejik hedeflerini inceleyiniz.
Alternatif Yöntem
Seçeneklerdeki diplomasi tarihi olgularını kronolojik olarak eleyiniz: 1904 Entente Cordiale Rusya'yı kapsamaz, İtalya 1914'te tarafsız kalmıştır, Cihad-ı Ekber sömürgelerde genel isyan doğurmamıştır, kapitülasyonların feshini müttefikler dahil hiçbir devlet onaylamamıştır.
Tahmini Süre:2m 0s