Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKarahanlılar

Karahanlılar; orduda Gulam sistemini başlatmaları, sınır boylarında Ribat adı verilen kervansaraylar inşa etmeleri ve medreselerde burslu öğrencilik sistemini uygulamaları gibi kurumsal yeniliklerin yanı sıra Türk-İslam kültürünün ilk edebi ürünlerini de vermişlerdir. 'Geçiş Dönemi Eserleri' olarak adlandırılan bu eserler, hem Türk dilinin canlılığını korumasını sağlamış hem de yeni dinin ahlaki ve hukuki değerlerini halka aktarmıştır.

Aşağıdakilerden hangisi, bu döneme ait eserler ve özellikleri hakkında verilen yanlış bir bilgidir?

  1. A
    Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacip tarafından yazılmış olup Türk-İslam tarihinin ilk siyasetnamesi olarak kabul edilir.
  2. B
    Divan-ı Lügati't-Türk, Kaşgarlı Mahmut tarafından Türkçenin Arapça ile boy ölçüşebilecek zenginlikte olduğunu göstermek amacıyla kaleme alınmıştır.
  3. Atabetü'l Hakayık, Edip Ahmet Yükneki tarafından yazılmış olup Türk-İslam tarihinin ilk tasavvufi eseri olma özelliğini taşır.Cevap
  4. D
    Divan-ı Hikmet, Hoca Ahmet Yesevi'nin 'hikmet' adı verilen şiirlerinden oluşan ve tasavvufi Türk edebiyatını başlatan eserdir.
  5. E
    Divan-ı Lügati't-Türk, dönemin Abbasi halifesi El-Muktedî Billâh'a sunulmuş bir sözlük ve kültür ansiklopedisidir.

Cevap

Atabetü'l Hakayık'ın ilk tasavvufi eser olarak tanımlanması yanlıştır; bu eser ahlaki öğütler içeren didaktik bir metindir.
Karahanlılar döneminde yazılan eserlerden Atabetü'l Hakayık, Edip Ahmet Yükneki tarafından kaleme alınmış olup 'ahlaki öğütler ve bilginin erdemi' üzerine yoğunlaşan didaktik bir eserdir. Türk-İslam tarihindeki ilk tasavvufi eser ise Hoca Ahmet Yesevi'ye ait olan Divan-ı Hikmet'tir. Bu nedenle seçeneklerdeki ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Karahanlılar dönemi eserlerini ve yazarlarını hatırla.
Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hacip), Divan-ı Lügati't-Türk (Kaşgarlı Mahmut), Atabetü'l Hakayık (Edip Ahmet Yükneki), Divan-ı Hikmet (Ahmet Yesevi).
Eser-yazar eşleşmelerini doğrulamak için ilk adımdır.
2
Eserlerin içerik ve türlerini karşılaştır.
Atabetü'l Hakayık 'Hakikatlerin Eşiği' demektir ve ahlak kitabıdır. Divan-ı Hikmet ise tasavvufi (mistik) bir eserdir.
Seçeneklerdeki içerik bilgilerinin doğruluğunu kontrol etmek gerekir.
3
Yanlış olan bilgiyi tespit et.
Tasavvufi düşüncenin temellerini atan ilk eser Atabetü'l Hakayık değil, Divan-ı Hikmet'tir.
Tür karışıklığı KPSS'de sık yapılan bir hatadır.

Anahtar Kavram

Karahanlılar Dönemi Geçiş Eserleri

İpuçları

1
Karahanlılar dönemi dört büyük eserin içeriklerini ve yazarlarını gözden geçirin.
2
'İlk tasavvuf eseri' ile 'Ahlaki öğütler içeren eser' arasındaki farkı düşünün.
3
Ahmet Yesevi'nin eserinin tasavvuf tarihimizdeki yerini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Karahanlılar'ın Türkçeyi resmi dil ilan etmeleri ile bu eserlerin Türkçe yazılması arasındaki ilişkiyi analiz edin.

Alternatif Yöntem

Eserlerin yazıldığı dönemdeki sunulan kişileri (Tabgaç Buğra Han, El-Muktedî Billâh vb.) hatırlayarak da eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Karahanlılar

Bu konudan daha fazla soru