Examkin

Soru

Zorluk: OrtaRüzgar Şekilleri

Bir dış kuvvet olarak rüzgârın yer şekillerini doğrudan biçimlendirme gücü, zemindeki malzemenin özellikleri ile sahanın iklim ve topografya koşullarına bağlıdır. Türkiye'nin genel özellikleri dikkate alındığında, rüzgârın yer şekilleri üzerindeki doğrudan etkisinin (aşındırma ve biriktirme) azalmasında aşağıdakilerden hangisinin payı en fazladır?

  1. A
    Mekanik (fiziksel) ufalanma süreçlerinin kimyasal çözünmeden daha yavaş gerçekleşmesi
  2. B
    Yüzeydeki malzemenin genellikle gevşek ve ince taneli bir yapıda bulunması
  3. C
    Toprak nemliliğinin düşük olmasına bağlı olarak kohezyonun (yapışma) zayıflaması
  4. Yer şekillerinin oldukça engebeli olması ve bitki örtüsünün rüzgâr hızını kesen doğal bir engel oluşturmasıCevap
  5. E
    Karasallığın şiddetli olduğu iç kesimlerde nadas tarım yönteminin yaygın olarak uygulanması

Cevap

Yer şekillerinin engebeli yapısı ve bitki örtüsünün varlığı, rüzgârın hızını ve zeminle temasını azaltarak şekillendirici etkisini kısıtlayan en temel faktördür.
Doğru yanıt olan seçenek, rüzgârın yer şekillendirici etkisini kısıtlayan unsurları açıklar. Rüzgârın bir dış kuvvet olarak çalışabilmesi için geniş ve engelsiz bir sahaya ihtiyaç vardır. Türkiye'nin ortalama yükseltisinin fazla olması, dağların uzanışı ve kıyı kesimlerindeki nemli/gür bitki örtüsü rüzgârın zeminle temasını engelleyerek şekillendirici gücünü azaltan en temel doğal faktörlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Rüzgârın şekillendirici etkisi için gerekli koşulları belirlemek.
Düz arazi, cılız bitki örtüsü, kuru toprak ve gevşek malzeme rüzgârın etkisini artırır.
Rüzgârın malzemeyi süpürebilmesi veya kayalara çarparak aşındırabilmesi için önünde engel olmaması gerekir.
2
Türkiye'nin genel coğrafi özelliklerini bu koşullarla karşılaştırmak.
Türkiye genel olarak dağlık, engebeli bir ülkedir ve kıyı kuşakları ile yüksek kesimlerde bitki örtüsü yoğundur.
Topografik engeller (dağlar) rüzgârın hızını kesen bir pürüzlülük etkisi yaratır.
3
Seçeneklerde verilen faktörlerin rüzgâr etkisini nasıl değiştirdiğini analiz etmek.
Engebeli yapı ve gür bitki örtüsünün etkiyi azalttığı sonucuna ulaşılır.
Diğer seçenekler (gevşek malzeme, düşük nem, nadas) rüzgârın etkisini artıran unsurlardır.

Anahtar Kavram

Rüzgârın Şekillendirici Etkisini Sınırlayan Faktörler

İpuçları

1
Rüzgârın şekil verebilmesi için önünde ağaç veya dağ gibi engellerin olmaması gerekir.
2
Türkiye'de rüzgâr şekillerinin neden sadece Konya veya Iğdır gibi düz ve kurak yerlerde yoğunlaştığını düşünün.
3
Engebeli bir topografya rüzgârın hızını keserek zemindeki malzemeyi süpürmesini engeller.

Daha Fazla Pratik

Rüzgârın dolaylı etkisinin en fazla olduğu yerlerin kıyı bölgeleri (dalga oluşumu yoluyla) olduğunu hatırlayarak, doğrudan ve dolaylı etki ayrımını çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Rüzgârın şekillendirici etkisini bir vantilatör gibi düşünün. Önüne kitaplar (dağlar) veya kumaşlar (bitki örtüsü) koyduğunuzda, arkadaki tozu uçurma gücü azalacaktır.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Rüzgar Şekilleri

Bu konudan daha fazla soru