Soru

Zorluk: KolayRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgârların yer şekillerini biçimlendirici etkisi, özellikle İç Anadolu'nun güneyi (Konya-Karapınar çevresi) ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde daha belirgindir. Bu durumun ortaya çıkmasında, söz konusu bölgelerin aşağıdaki özelliklerinden hangisi temel etkendir?

  1. Bitki örtüsünün cılız ve iklimin kurak olmasıCevap
  2. B
    Orta kuşakta yer almaları
  3. C
    Kalkerli ve jipsli kayaç yapısının yaygın olması
  4. D
    Yıllık yağış miktarının mevsimlere düzenli dağılması
  5. E
    Genç oluşumlu ve yüksek arazilerin geniş yer kaplaması

Cevap

Bitki örtüsünün cılız ve iklimin kurak olması rüzgârın yer şekillerini biçimlendirmesindeki temel etkendir.
Rüzgârlar, bitki örtüsünün çok seyrek olduğu, nem miktarının düşük ve fiziksel ufalanmanın şiddetli olduğu kurak/yarı kurak bölgelerde en etkili dış kuvvettir. Türkiye'de Konya-Karapınar çevresi ve Güneydoğu Anadolu bu şartları taşıdığı için rüzgâr şekilleri (kumullar, rüzgâr erozyonu vb.) bu alanlarda yoğunlaşmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Rüzgârın dış kuvvet olarak çalışma prensibini hatırla.
Rüzgâr, zemindeki malzemeyi taşıyabilmek için zeminin nemsiz ve bitki korumasından yoksun olmasını ister.
Bitki örtüsü rüzgârın hızını keser ve kökleriyle toprağı tutarak aşınmayı önler.
2
Türkiye haritası üzerinde belirtilen bölgelerin (Konya ve Güneydoğu Anadolu) ortak özelliklerini analiz et.
Bu bölgeler Türkiye'nin en az yağış alan, kuraklığın en şiddetli olduğu ve orman varlığının en az olduğu yerleridir.
İklim şartları doğrudan bitki örtüsü ve rüzgârın etkinliğini kontrol eder.
3
Doğru faktörü seçenekler arasından tespit et.
Bitki örtüsünün cılızlığı rüzgârın zemine doğrudan temas etmesini sağlar.
Temel etken kuraklık ve buna bağlı gelişen doğal ortam şartlarıdır.

Anahtar Kavram

Rüzgârın Şekillendirici Etkisi ve Doğal Koşullar

İpuçları

1
Rüzgârın bir yeri şekillendirebilmesi için o yerin "çıplak" ve "kuru" olması gerektiğini düşünün.
2
Türkiye'de rüzgâr etkisinin en fazla olduğu yerlerin (İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu) ortak iklimsel ve bitki örtüsü özelliklerine odaklanın.
3
Bitki örtüsünün yoğun olduğu (ormanlık) yerlerde rüzgâr zemine ulaşamaz. Bu durumda rüzgârın etkili olduğu yerlerde bitki örtüsünün durumu nasıldır?

Daha Fazla Pratik

Rüzgâr aşındırma şekilleri (Mantar kaya, Tafoni) ile biriktirme şekillerini (Barkan, Lös) karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla