Soru

Zorluk: OrtaÇarpanlara Ayırma

xx ve yy sıfırdan ve birbirinden farklı gerçel sayılar olmak üzere,

x3xy2x2+y2x22x+1x1x2+xy \frac{x^3 - xy^2 - x^2 + y^2}{x^2 - 2x + 1} \cdot \frac{x - 1}{x^2 + xy}

ifadesinin en sade biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. xyx\frac{x-y}{x}Cevap
  2. B
    x+yx\frac{x+y}{x}
  3. C
    xyx1\frac{x-y}{x-1}
  4. D
    xyx+1\frac{x-y}{x+1}
  5. E
    x - y

Cevap

Verilen cebirsel ifadenin en sade hali xyx\frac{x-y}{x} olarak bulunur.
Verilen ifade çarpanlarına ayrıldığında pay kısmında (x1)(x-1), (xy)(x-y) ve (x+y)(x+y) çarpanları oluşur. Payda kısmında ise (x1)2(x-1)^2 ve x(x+y)x(x+y) çarpanları bulunur. Aynı olan (x1)(x-1) ve (x+y)(x+y) terimleri sadeleştiğinde geriye sadece payda (xy)(x-y) ve paydada xx kalır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk kesrin payını gruplandırarak çarpanlarına ayırın.
x3xy2x2+y2=x(x2y2)(x2y2)=(x1)(x2y2)=(x1)(xy)(x+y)x^3 - xy^2 - x^2 + y^2 = x(x^2 - y^2) - (x^2 - y^2) = (x-1)(x^2 - y^2) = (x-1)(x-y)(x+y)
Dört terimli ifadelerde ikişerli gruplandırma yapılarak ortak çarpan aranır.
2
İlk kesrin paydasını tam kare özdeşliği kullanarak düzenleyin.
x22x+1=(x1)2x^2 - 2x + 1 = (x-1)^2
a22ab+b2=(ab)2a^2 - 2ab + b^2 = (a-b)^2 özdeşliği uygulanır.
3
İkinci kesrin paydasını ortak çarpan parantezine alın.
x2+xy=x(x+y)x^2 + xy = x(x+y)
Terimlerdeki ortak olan xx çarpanı dışarı çıkarılır.
4
Tüm çarpanları yerine yazarak sadeleştirme yapın.
(x1)(xy)(x+y)(x1)2x1x(x+y)=xyx\frac{(x-1)(x-y)(x+y)}{(x-1)^2} \cdot \frac{x-1}{x(x+y)} = \frac{x-y}{x}
(x1)(x-1), (x1)(x-1) ve (x1)2(x-1)^2 birbirini yok eder; (x+y)(x+y) çarpanları da sadeleşir.

Anahtar Kavram

Gruplandırarak Çarpanlara Ayırma ve Rasyonel İfadelerin Sadeleştirilmesi

İpuçları

1
İfadenin ilk kısmındaki payı x2x^2 ve 1-1 parantezine alarak gruplandırmayı deneyin.
2
x22x+1x^2 - 2x + 1 ifadesinin (x1)(x-1)'in karesi olduğunu hatırlayın.
3
Pay ve paydadaki tüm ortak çarpanları (x1,x+y)(x-1, x+y) tek tek belirleyip birbirini yok ettiklerinden emin olun.

Daha Fazla Pratik

İki kare farkı ve tam kare özdeşliklerinin bir arada kullanıldığı karmaşık sadeleştirme sorularını çözerek pratiğinizi artırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

x=2x=2 ve y=3y=3 gibi basit değerler vererek ifadenin sayısal değerini hesaplayabilir, ardından seçeneklerde aynı değerleri yerine koyarak doğru şıkkı bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla