Türkiye'de rüzgârların yer şekillendirici etkisinin (aşınım ve birikim) dağılışı üzerinde sadece yıllık yağış miktarının azlığı ve bitki örtüsünün cılızlığı değil; kum kaynağının mevcudiyeti, litolojik yapı ve rüzgâr hızı gibi faktörler de belirleyicidir.
Buna göre, aşağıda verilen alanların hangisinde rüzgâr şekillerinin oluşumu, kuraklığın temel belirleyici olduğu "İç Anadolu tipi" rüzgâr şekillenmesinden farklı bir gelişim süreci göstermektedir?
- AKonya - Karapınar çevresindeki kumul setleri
- BKırşehir ve çevresindeki mantarkaya oluşumları
- CIğdır Ovası'nın doğusunda görülen rüzgâr erozyonu sahaları
- Antalya - Patara kıyı şeridindeki kumul oluşumlarıCevap
- EŞanlıurfa'nın güneyindeki platolarda görülen lös birikimleri
Cevap
Antalya - Patara kıyı şeridindeki kumul oluşumları rüzgâr şekillenmesinde farklı bir mekanizmaya dayanır.
Doğru seçenek olan kıyı kumulları örneğinde (Patara), rüzgârın yer şekillendirici etkisi bölgenin kurak veya yarı kurak olmasından kaynaklanmaz. Aksine, kıyı bölgelerinde dalga biriktirmesiyle kıyıya yığılan kumların rüzgâr tarafından taşınması ve biriktirilmesi söz konusudur. Bu mekanizma, İç Anadolu'daki gibi bitki örtüsünün yokluğu ve yağış azlığına dayalı süreçten temelden ayrılır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Rüzgâr Şekillenmesinde Kuraklık vs. Kum Kaynağı Etkisi
İpuçları
1
Rüzgâr şekillerinin sadece çöllerde veya çok kurak yerlerde görüldüğü ön yargısını sorgulayın.
2
Kıyı bölgelerindeki kumulların oluşması için yağışın az olmasına gerek yoktur; bol miktarda kum ve düzenli rüzgâr yeterlidir.
3
İç bölgelerde rüzgâr şekillenmesi 'kuraklık' ile açıklanırken, kıyı bölgelerinde 'malzeme arzı' (dalga etkisi) ile açıklanır.
Daha Fazla Pratik
Kıyı kumullarının Karadeniz gibi nemli bölgelerde de görülebileceği bilgisini pekiştirmek için İstanbul-Kilyos veya Sakarya-Karasu örneklerini inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Seçenekleri coğrafi konumlarına göre 'Kıyı' ve 'İç Kesim' olarak sınıflandırın. Farklı olan kıyı seçeneği, mekanizma farkını da beraberinde getirecektir.
Tahmini Süre:1m 40s