Karahanlılar ( - ), Orta Asya Türk devlet geleneğini İslamiyet'in kurumsal yapısıyla sentezleyerek pek çok yeni uygulama başlatmışlardır. Bu devlet, sadece askeri ve ticari alanda değil, toplumsal refahı artırmaya yönelik adımlarıyla da ön plana çıkmıştır. Buna göre Karahanlılar döneminde gerçekleştirilen aşağıdaki faaliyetlerden hangisi, doğrudan eğitimde fırsat eşitliğini sağlamaya ve 'sosyal devlet' anlayışını kurumsallaştırmaya yöneliktir?
- ATicaret yolları üzerinde 'Ribat' adı verilen, başlangıçta askeri amaçlı olup zamanla kervansaraya dönüşen yapıların inşa edilmesi
- BSavaş esirleri ve satın alınan kölelerin yeteneklerine göre saray ve ordu hizmetinde yetiştirildiği Gulam sisteminin temellerinin atılması
- Medreselerde eğitim gören öğrencilerin barınma, beslenme ve kırtasiye masraflarının karşılanması amacıyla burslu öğrencilik sisteminin başlatılmasıCevap
- DResmi yazışmalarda ve edebiyat dilinde Arapça veya Farsça yerine Türkçenin Hakaniye lehçesinin tercih edilmesi
- EHükümdarların İslamiyet'in koruyuculuğunu simgeleyen 'Sultan' unvanını kullanarak Abbasi halifesiyle siyasi ilişkileri geliştirmesi
Cevap
Medreselerde eğitim gören öğrencilerin masraflarının karşılanması için başlatılan burslu öğrencilik sistemi
Karahanlılar, eğitim faaliyetlerini kurumsallaştırırken öğrencilerin barınma ve yemek gibi temel ihtiyaçlarını vakıf ve devlet bütçesinden karşılayarak tarihteki ilk düzenli burslu öğrencilik sistemini kurmuşlardır. Bu uygulama, eğitimin tabana yayılmasını ve maddi durumu olmayan yetenekli bireylerin de sistemde kalmasını sağladığı için doğrudan sosyal devlet anlayışının eğitim alanındaki en güçlü kanıtıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Karahanlılar'da Sosyal Devlet ve Eğitim Sentezi
İpuçları
1
Karahanlılar'ın 'ilk' olma özelliklerinden birini, toplumsal destekle ilişkilendirin.
2
Eğitim alanındaki desteklerin, maddi imkansızlık yaşayan öğrenciler üzerindeki etkisini düşünün.
3
Dünya eğitim tarihinde ilk kez öğrencilerin her türlü masrafının devletçe karşılandığı sistem bu dönemde başlamıştır.
Daha Fazla Pratik
Bu soruyla bağlantılı olarak; Ribatların Selçuklular dönemindeki Kervansaraylarla farkını ve Gulam sisteminin Osmanlı'daki Devşirme sistemiyle benzerliğini araştırmanız konuyu pekiştirecektir.
Alternatif Yöntem
Soruya tersten yaklaşarak 'sosyal devlet' tanımını (halkına karşılıksız hizmet veren, ihtiyaçlarını karşılayan devlet) seçeneklerdeki kurumlarla eşleştirin; burs dışındaki diğer şıkların ordu, ticaret veya kültürle ilgili olduğunu göreceksiniz.
Tahmini Süre:55s