Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorSeçim Dönemi ve Seçim Türleri

19821982 Anayasası’nın milletvekili ara seçimlerine (TBMM üyeliklerinde boşalma olması) ilişkin hükümleri uyarınca; üye tamsayısının %5\%5’inin boşalması durumu ile bir seçim çevresinin (ilin) mecliste temsilcisiz kalması durumu arasındaki usul ve süre farklılıklarına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Bir seçim çevresinin mecliste üyesinin kalmaması halinde ara seçim yapılması için TBMM’nin karar almasına gerek yokken; üye tamsayısının %5\%5’inin boşalması durumunda ara seçimin üç ay içinde yapılmasına TBMM tarafından karar verilir.Cevap
  2. B
    Üye tamsayısının %5\%5’inin boşalması halinde yapılacak ara seçimde genel seçimlere bir yıldan az süre kalmış olması bir engel teşkil etmezken; temsilcisiz kalan il için yapılacak ara seçimde bu süre kısıtlamasına uyulması zorunludur.
  3. C
    Her iki durumda da ara seçimin boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk Pazar günü yapılması anayasal bir zorunluluktur.
  4. D
    Temsilcisiz kalan bir il için yapılacak ara seçimde, yasama dönemi başından itibaren 3030 ay geçmedikçe seçim yapılamayacağına dair kısıtlama uygulanırken; %5\%5’lik boşalmada bu kısıtlama aranmaz.
  5. E
    Bir seçim çevresinin temsilcisiz kalması nedeniyle yapılacak ara seçime Cumhurbaşkanı tarafından, %5\%5’lik boşalma durumuna ise TBMM tarafından karar verilir.

Cevap

Bir seçim çevresinin temsilcisiz kalması halinde ara seçim TBMM kararı gerekmeksizin anayasal süreler dahilinde (kendiliğinden) yapılırken; %5'lik boşalmada kararı TBMM verir.
Doğru ifade, her iki durumun karar alma mekanizmasındaki farkı vurgular. 19821982 Anayasası m. 7878 uyarınca, üye tamsayısının %5\%5’i boşalırsa TBMM’nin ara seçim yapılmasına 'karar vermesi' gerekir (ve bu karar 33 ay içinde uygulanır). Ancak bir ilin veya seçim çevresinin mecliste hiç üyesi kalmazsa, bir meclis kararına gerek kalmaksızın boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim kendiliğinden (yasa gereği) yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçim türlerini ve genel kısıtlamaları belirle.
Genel kural: Seçimden sonra 3030 ay geçmeden ve seçime 11 yıl kala ara seçim yapılamaz.
Anayasal kısıtlamaların kapsamını anlamak için temel kuralı hatırlamak gerekir.
2
Üye tamsayısının %5\%5’inin (3030 milletvekili) boşalması durumunu analiz et.
3030 ay yasağı uygulanmaz, ancak 11 yıl yasağı kural olarak devam eder. Kararı TBMM alır.
Anayasa m. 78/4 uyarınca %5'lik boşalmada 3 ay içinde seçim yapılmasına karar verilmesi zorunludur.
3
Bir ilin veya seçim çevresinin mecliste hiç üyesinin kalmaması durumunu analiz et.
Hem 3030 ay hem de 11 yıl yasağı uygulanmaz. Karar gerekmez, süreç otomatiktir.
Anayasa m. 78/5 uyarınca bu durum en güçlü istisnadır ve halkın temsil hakkını korumayı amaçlar.
4
İki durumu karşılaştırarak karar alma mekanizmasını ve süreyi teyit et.
%5 boşalmada 'karar' gerekirken, temsilcisiz kalmada 'kendiliğinden' süreç işler (9090 gün + ilk Pazar).
Seçenekler arasındaki en ince hukuki fark karar alma zorunluluğudur.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları ve Karar Alma Usulü

İpuçları

1
Anayasa m. 7878'de ara seçim için iki özel durum (istisna) düzenlenmiştir: %5\%5 boşalma ve bir ilin temsilcisiz kalması.
2
Temsil hakkının hiç kalmaması (bir ilin üyesiz kalması), anayasada daha katı ve otomatik bir süreye bağlanmıştır.
3
Unutmayın; %5'lik durumda 'karar verilir' ifadesi geçerken, üyesiz kalma durumunda 'seçim yapılır' ifadesi geçer ve bir meclis kararı aranmaz.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) ile ara seçim arasındaki farkları, özellikle TBMM ve Cumhurbaşkanı seçimlerinin birlikte yapılıp yapılmaması açısından inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Seçim Dönemi ve Seçim Türleri

Bu konudan daha fazla soru