Soru

Zorluk: OrtaYükselme Dönemi (1453-1579)

Osmanlı Devleti'nin XV.XV. ve XVI.XVI. yüzyılları kapsayan Yükselme Dönemi'nde, devlet teşkilatının imparatorluk karakterine uygun hale getirilmesi ve merkezi otoritenin mutlak surette korunması esas alınmıştır. Bu doğrultuda padişahlar; idari, hukuki ve askeri alanda çeşitli düzenlemeler yapmışlardır.

Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı Devleti'nde Yükselme Dönemi'nde merkeziyetçi yapıyı pekiştirmek amacıyla gerçekleştirilen uygulamalardan biri değildir?

  1. A
    Veraset anlayışının "Ülke padişahındır" şeklinde düzenlenerek hanedan üyelerinin taht üzerindeki hak iddialarının kısıtlanması
  2. B
    Devlet yönetiminde "kul sistemi" kökenli bürokratların ön plana çıkarılarak aristokratik ailelerin nüfuzunun kırılması
  3. C
    Müsadere usulünün yasallaşmasıyla, devlet memurlarının haksız kazanç yoluyla güçlenmesinin ve merkezi otoriteye rakip olmasının önüne geçilmesi
  4. D
    Divan-ı Hümayun başkanlığının padişahtan sadrazama devredilmesiyle padişahın mutlak otoritesinin protokol düzeyinde yüceltilmesi
  5. Ekber ve erşed sisteminin kabul edilerek hanedanın en yaşlı ve olgun üyesinin tahta geçmesinin kurala bağlanmasıCevap

Cevap

Ekber ve erşed sisteminin kabul edilerek veraset usulünün kesin kurala bağlanması, Yükselme Dönemi'nde değil, XVII.XVII. yüzyıl Duraklama Dönemi'nde (I. Ahmed dönemi) gerçekleştirilmiştir.
Doğru cevap olan ifade, Osmanlı Devleti'nde taht kavgalarını önlemek amacıyla hanedanın en yaşlı üyesinin tahta geçmesini öngören bir düzenlemedir. Bu düzenleme XVII.XVII. yüzyılda I. Ahmed tarafından getirilmiş olup Duraklama Dönemi'ne aittir. Yükselme Dönemi merkeziyetçilik hamleleri ise daha çok padişahın otoritesini mutlaklaştıran ve rakip unsurları (yerli aileler, kardeşler) kontrol altına alan Fatih Sultan Mehmet reformlarıyla özdeşleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yükselme Dönemi zaman dilimini (145315791453-1579) ve bu dönemdeki merkeziyetçi reformları hatırla.
Bu dönemde Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman gibi padişahlar otoriteyi güçlendirmiştir.
Soruda sorulan dönemin sınırlarını belirlemek yanlış dönem olaylarını elemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki uygulamaların hangi padişah veya dönemle ilişkili olduğunu analiz et.
Müsadere, kul sistemi, veraset değişikliği (padişahındır) ve Divan başkanlığının devri Fatih dönemi gelişmeleridir. Ekber ve erşed ise I. Ahmed dönemi gelişmesidir.
Kronolojik doğruluk, KPSS Tarih sorularında en temel çözüm yöntemidir.
3
Ekber ve erşed sisteminin amacını ve dönemini değerlendir.
Sistem, taht kavgalarını önlemek için XVII.XVII. yüzyılda getirilmiş olup Yükselme Dönemi merkeziyetçilik hamlelerinden kronolojik olarak ayrılır.
Yükselme Dönemi'ndeki merkeziyetçilik çalışmaları daha çok padişahın mutlak gücünü artırmaya ve rakipleri tasfiye etmeye yöneliktir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Merkezi Otoritesinin Güçlendirilmesi (Yükselme Dönemi)

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nde veraset sistemindeki değişimlerin (Osman Bey -> I. Murad -> Fatih -> I. Ahmed) merkezi otorite ile ilişkisini bir tablo üzerinden tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla