Soru

Zorluk: OrtaKarahanlılar

Karahanlılar, İslamiyet’i kabul etmelerine rağmen Türk devlet geleneğinden kopmamış; orduda 'Gulam' sistemini, sosyal alanda 'Burslu Öğrencilik' ve 'Ribat' gibi kurumları hayata geçirmişlerdir. Ayrıca 'Kutadgu Bilig' ve 'Divan-ı Lügati't-Türk' gibi eserlerle Türk-İslam edebiyatının temellerini atmışlardır. Buna göre Karahanlılar ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi hatalıdır?

  1. A
    Halkının ve yöneticilerinin tamamen Türk olması, milli kimliğin ve Türkçenin korunmasını sağlamıştır.
  2. 'Sultan' unvanını kullanan ilk Türk devleti olarak Abbasi halifesini Şii baskısına karşı himaye etmişlerdir.Cevap
  3. C
    'Ribat' adı verilen kurumlarla hem ticareti canlandırmış hem de sosyal yardımlaşmayı kurumsallaştırmışlardır.
  4. D
    Karahanlı hükümdarları İslamiyet sonrası süreçte de 'Arslan', 'Buğra' ve 'Han' gibi geleneksel Türkçe unvanları kullanmaya devam etmişlerdir.
  5. E
    Eğitimde fırsat eşitliği sağlamak amacıyla öğrencilerin barınma ve eğitim masraflarını devlet hazinesinden karşılamışlardır.

Cevap

Sultan unvanını kullanan ilk hükümdar Gazneli Mahmut'tur; ayrıca halifeliğin siyasi hamiliği Karahanlıların değil, Gaznelilerin ve özellikle Büyük Selçukluların bir özelliğidir.
Sultan unvanı tarihte ilk kez Gazneli Mahmut tarafından kullanılmıştır. Karahanlılar ise hükümdarları için 'Arslan', 'Buğra', 'Han' gibi geleneksel Türkçe unvanları tercih etmişlerdir. Ayrıca Abbasi halifesini Şii Büveyhoğulları baskısına karşı koruyanlar Gazneliler ve Büyük Selçuklulardır.

Adım Adım Çözüm

1
Karahanlıların kurumsal ve kültürel özelliklerini analiz et.
Burslu öğrencilik, Ribat (kervansaray), Gulam sistemi ve Türkçe unvanların kullanımı Karahanlıların temel özellikleridir.
Bu kurumlar Karahanlıları diğer devletlerden ayıran 'ilk'ler arasındadır.
2
'Sultan' unvanı ve halifeliği koruma görevinin kime ait olduğunu sorgula.
Sultan unvanını ilk kez Gazneli Mahmut kullanmış, halifeliğin siyasi hamiliğini ise Tuğrul Bey (Selçuklular) üstlenmiştir.
Karahanlılar halife ile iyi ilişkiler kursa da siyasi himaye politikası gütmemişlerdir.

Anahtar Kavram

Karahanlıların Türk-İslam Sentezi ve İlk Kurumsal Uygulamaları

İpuçları

1
Karahanlılar Orta Asya'da kurulduğu için halkı büyük oranda Türktür.
2
Unvanlara dikkat edin; 'Han', 'Hakan' Karahanlı iken 'Sultan' Gaznelilere aittir.
3
Abbasi halifesini kurtarıp 'Doğu'nun ve Batı'nın Sultanı' unvanını alan Tuğrul Bey hangi devlettendi?

Daha Fazla Pratik

Gazneliler ve Karahanlıların yönetim anlayışı arasındaki farkları (demografik yapı ve unvanlar) karşılaştırarak pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla