Examkin

Soru

Zorluk: ZorI. Dünya Savaşı'nın Sebepleri ve Osmanlı'nın Savaşa Girişi

I. Dünya Savaşı'na giden süreçte, Akdeniz'de seyreden Goben (Goeben) ve Breslav (Breslau) adlı iki Alman savaş gemisi İngiliz filosunun takibinden kaçarak Çanakkale Boğazı'na sığınmıştır. Uluslararası deniz hukuku kurallarına göre tarafsız bir devletin, karasularına giren savaşan taraflara ait savaş gemilerini yirmi dört saat içinde silahsızlandırarak enterne etmesi (alıkoyması) gerekirken Osmanlı Hükûmeti bu kuralı uygulamamış; gemileri satın aldığını duyurarak 'Yavuz' ve 'Midilli' adlarıyla kendi donanmasına dahil etmiştir.

Osmanlı Devleti'nin uluslararası hukukun zorunlu kıldığı tarafsızlık kuralını aşmak ve hem iç kamuoyunda hem de diplomatik alanda meşruiyet sağlamak amacıyla bu gemileri 'satın aldığını' ilan etmesinde doğrudan etkili olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Rus ordularının Kafkas sınırını fiilen geçerek Doğu Anadolu topraklarında askeri harekât başlatmış olması
  2. B
    Almanya ile imzalanan ittifak antlaşmasında Karadeniz'deki Rus limanlarına ortak bir deniz taarruzu düzenleneceğinin açıkça hükme bağlanması
  3. İngiltere'nin, bedeli Osmanlı halkından toplanan bağışlarla peşin ödendiği hâlde inşası tamamlanan Sultan Osman ve Reşadiye zırhlılarına el koymuş olmasıCevap
  4. D
    İtilaf Devletleri donanmasının Çanakkale Boğazı'nı denizden abluka altına alarak Osmanlı ticaret filosuna el koyması
  5. E
    Meclis-i Mebusan'ın olağanüstü toplanarak İtilaf Devletleri'ne karşı topyekûn savaş ilan etme kararı alması

Cevap

İngiltere'nin, bedeli Osmanlı halkından toplanan bağışlarla peşin ödendiği hâlde inşası tamamlanan Sultan Osman ve Reşadiye zırhlılarına el koymuş olması
Balkan Savaşları sonrasında Osmanlı halkının milli bağışlarıyla bedeli peşin ödenerek İngiltere'ye yaptırılan 'Sultan Osman' ve 'Reşadiye' zırhlılarına İngiliz Hükûmeti savaş tehlikesini öne sürerek haksız şekilde el koymuştur. Bu durum Osmanlı kamuoyunda derin bir öfke doğurmuştur. Goben ve Breslav Çanakkale'ye sığındığında, Osmanlı Hükûmeti uluslararası tarafsızlık hukukuna göre bu gemileri enterne etmek yerine, İngiltere'nin vermediği gemilerin yerine bu zırhlıları Almanya'dan 'satın aldığını' duyurmuş, böylece hem uluslararası baskıyı hafifletmiş hem de halk nezdinde büyük bir manevi ve diplomatik meşruiyet kazanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası deniz hukuku ve tarafsızlık kurallarını analiz etme
Savaşta tarafsızlığını ilan eden bir devletin, limanlarına sığınan muharip gemileri ya 24 saat içinde çıkarması ya da mürettebatıyla birlikte enterne etmesi (silahsızlandırıp alıkoyması) gerekmektedir.
Osmanlı Devleti kâğıt üzerinde henüz tarafsız olduğu için Alman gemilerini doğrudan donanmaya katması İtilaf Devletleri tarafından savaş sebebi sayılabilirdi.
2
Diplomatik kamuflaj ve iç meşruiyet zeminini belirleme
Balkan Savaşları sonrası Donanma Cemiyeti aracılığıyla halktan toplanan paralarla İngiltere'ye sipariş edilen 'Sultan Osman-ı Evvel' ve 'Reşadiye' zırhlılarına İngiltere tarafından el konulmuştu.
Bu haksız el koyma Osmanlı kamuoyunda büyük bir infial yaratmıştı. Osmanlı yönetimi, Goben ve Breslav'ı teslim alamadığı bu iki geminin yerine ikame olarak 'satın aldığını' duyurarak diplomatik bir meşruiyet kalkanı oluşturmuştur.
3
Seçenekleri eleyerek doğrudan nedensel ilişkiyi tespit etme
Satın alma hamlesinin doğrudan tarihsel ve diplomatik dayanağının, İngiltere'nin gasbettiği zırhlılar olduğu sonucuna ulaşılır.
Diğer seçeneklerde verilen olaylar ya kronolojik olarak sonradır ya da hukuki/diplomatik bir meşruiyet gerekçesi teşkil etmez.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na Giriş Sürecinde Hukuki ve Diplomatik Manevralar

İpuçları

1
Osmanlı Devleti'nin kamuoyuna yaptığı 'satın alma' açıklaması, kısa süre önce İngiltere ile yaşanan bir donanma krizine misilleme niteliği taşımaktadır.
2
Donanma Cemiyeti aracılığıyla halktan toplanan paralarla İngiliz tersanelerine sipariş edilen ancak teslim edilmeyen iki zırhlıyı hatırlayınız.
3
İngiltere'nin 'Sultan Osman' ve 'Reşadiye' gemilerine el koyması, Alman gemilerinin 'Yavuz' ve 'Midilli' olarak satın alındığı kılıfına zemin hazırlamıştır.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nin savaşa fiilen girmesine yol açan Karadeniz Olayı sonrasında kabinede yaşanan istifaları ve ilan edilen Cihad-ı Ekber'in stratejik sonuçlarını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Olayların kronolojik ve diplomatik mantık zincirini kurarak eleme yöntemi uygulanabilir: Tarafsız bir devletin savaş gemilerini enterne etmemek için ileri sürebileceği tek hukuki gerekçe 'mülkiyet devri'dir; bu devrin halk nezdinde inandırıcı kılınması ise ancak daha önce parası ödenip gasbedilen milli gemilerin ikamesi teziyle mümkündür.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

I. Dünya Savaşı'nın Sebepleri ve Osmanlı'nın Savaşa Girişi

Bu konudan daha fazla soru