Soru

Zorluk: OrtaEkonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

Cumhuriyet’in ilk yıllarında gerçekleştirilen; Kabotaj Kanunu’nun kabul edilmesi, Reji İdaresi’nin (tütün tekeli) yabancılardan satın alınması ve yabancıların elindeki demir yollarının millileştirilmesi gibi uygulamaların ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Tam ekonomik bağımsızlığı ve milli ekonomiyi gerçekleştirmekCevap
  2. B
    Devletçilik ilkesini temel ekonomik model olarak halka benimsetmek
  3. C
    Tarımsal üretimde makineleşmeyi hızlandırarak verimi artırmak
  4. D
    Vergi sistemini adil bir yapıya kavuşturarak devlet gelirlerini artırmak
  5. E
    Özel teşebbüsün sanayi yatırımları yapması için uygun sermaye birikimi sağlamak

Cevap

Yapılan uygulamaların ortak amacı tam ekonomik bağımsızlığı ve milli ekonomiyi gerçekleştirmektir.
Doğru yanıt olan seçenek, bahsedilen tüm uygulamaların temel felsefesini açıklar. Kabotaj Kanunu denizlerde, Reji İdaresi'nin satın alınması ticari tekellerde, demir yollarının millileştirilmesi ise ulaşımda yabancı egemenliğine son vererek milli bir ekonomi inşasını sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Reformların niteliğini analiz etme
Kabotaj (deniz hakları), Reji (tütün işletmesi) ve demir yollarının yabancılardan alınması millileştirme adımlarıdır.
Bu işletmelerin ortak özelliği daha önce yabancı sermayenin veya imtiyazlı şirketlerin elinde olmasıdır.
2
Atatürk ilkesi ile bağdaştırma
Yabancı etkisinin kırılması ve milli kontrolün sağlanması Milliyetçilik ilkesinin ekonomi alanındaki yansımasıdır.
Siyasi bağımsızlığın ekonomik bağımsızlıkla taçlandırılması 'Tam Bağımsızlık' ilkesinin gereğidir.
3
Sonucu belirleme
Tüm bu hamleler dışa bağımlılığı bitirip milli bir iktisat sistemi kurmayı amaçlar.
Lozan'da kapitülasyonların kaldırılmasıyla başlayan süreç bu tip millileştirme hamleleriyle tamamlanmıştır.

Anahtar Kavram

Ekonomik Bağımsızlık ve Millileştirme Hamleleri

İpuçları

1
Soruda verilen uygulamaların tamamında yabancı şirketlerin veya hakların Türk devletine/vatandaşlarına geçişi söz konusudur.
2
Bu uygulamalar Atatürk'ün 'Siyasi bağımsızlık ekonomik bağımsızlıkla tamamlanmadıkça kalıcı olamaz' sözüyle doğrudan ilişkilidir.
3
Yabancı imtiyazlarının sona erdirilmesi ve işletmelerin Türkleştirilmesi 'milli ekonomi' kavramına işaret eder.

Daha Fazla Pratik

İzmir İktisat Kongresi'nde alınan 'Misak-ı İktisadi' kararlarını inceleyerek bu uygulamaların temel dayanaklarını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Öncüllere bakarak hangi ilkenin baskın olduğunu bulabilirsiniz. 'Yabancıdan alma' ve 'Türk vatandaşlarına hak tanıma' vurgusu doğrudan Milliyetçilik ve milli bağımsızlık eksenindedir.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla